II CSK 103/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej, uznając brak przesłanek do jej rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną uczestniczki postępowania od postanowienia o przymusowym umieszczeniu w szpitalu psychiatrycznym. Skarga została wniesiona z powodu zarzutu wadliwej wykładni przepisów dotyczących hospitalizacji przymusowej. Sąd Najwyższy, stosując przedsąd, ocenił, czy istnieją przesłanki do przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdzono, że skarżąca nie wykazała w sposób oczywisty naruszenia prawa ani istnienia istotnego zagadnienia prawnego, co skutkowało odmową przyjęcia skargi.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestniczki K. S. od postanowienia Sądu Okręgowego w K., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w O. o stwierdzeniu przesłanek do przyjęcia uczestniczki do szpitala psychiatrycznego mimo braku jej zgody. Skarga kasacyjna opierała się na zarzucie naruszenia przepisów postępowania oraz wadliwej wykładni art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Sąd Najwyższy, działając w ramach przedsądu, ocenił, czy skarga spełnia wymogi przyjęcia do rozpoznania, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. Wskazano, że celem skargi kasacyjnej jest ochrona interesu publicznego poprzez ujednolicenie orzecznictwa i rozwój judykatury, a Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją. Uczestniczka powołała się na oczywistą zasadność skargi, jednakże Sąd Najwyższy uznał, że nie wykazała ona w sposób wystarczający wadliwości postępowania ani przesłanek rozumowania sądów niższych instancji. Pomimo przedstawienia obszernego orzecznictwa, skarżąca nie udowodniła oczywistego naruszenia prawa. Sąd Najwyższy podkreślił, że pojęcie „znacznego pogorszenia stanu zdrowia psychicznego” obejmuje stan uniemożliwiający funkcjonowanie w rodzinie czy społeczeństwie na skutek niepodejmowania leczenia. W ocenie Sądu, materiał dowodowy, w tym opinie biegłych psychiatrów wskazujące na przewlekłe zaburzenia urojeniowe i schizofrenię paranoidalną, a także zachowania agresywne wobec rodziny wynikające z urojeń, uzasadniały przyjęcie, że nieprzyjęcie do szpitala spowodowałoby znaczne pogorszenie stanu zdrowia psychicznego. W związku z brakiem spełnienia przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił jej przyjęcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie istnieją podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Skarżąca nie wykazała w sposób oczywisty naruszenia prawa ani istnienia istotnego zagadnienia prawnego, które uzasadniałoby przyjęcie skargi do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Przedstawione argumenty nie dowiodły wadliwości postępowania ani błędnej wykładni przepisów dotyczących przymusowej hospitalizacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (odmawiający przyjęcia skargi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Rejonowy w O. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| K. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (9)
Główne
u.o.z.p. art. 29 § 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Przesłanka przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej.
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna kasacyjna jako oczywista zasadność skargi.
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna kasacyjna jako nieważność postępowania.
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna kasacyjna jako istotne zagadnienie prawne.
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna kasacyjna jako potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym.
k.p.c. art. 398^4 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącą oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Niewykazanie przez skarżącą wadliwości postępowania lub błędnej wykładni przepisów. Uzasadnienie decyzji o przymusowej hospitalizacji materiałem dowodowym wskazującym na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego i potrzebę leczenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Przyczyna kasacyjna wskazana w art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. jest spełniona wówczas, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, t.j. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni. Pojęcie to obejmuje doprowadzenie się przez osobę chorą psychicznie, na skutek niepodejmowania leczenia, do stanu uniemożliwiającego jej funkcjonowanie w rodzinie, w miejscu zamieszkania lub w pracy.
Skład orzekający
Anna Owczarek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty rozpoznawania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy, w szczególności kryteria przyjęcia skargi do rozpoznania oraz interpretacja przesłanek przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przed Sądem Najwyższym i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy o umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej i procedury kasacyjnej, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy.
“Kiedy Sąd Najwyższy odmawia rozpoznania skargi? Kluczowe kryteria w sprawie przymusowej hospitalizacji.”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II CSK 103/20 POSTANOWIENIE Dnia 31 marca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z wniosku Prokuratora Rejonowego w O. przy uczestnictwie K. S. o umieszczenie K. S. w szpitalu psychiatrycznym bez jej zgody, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 marca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt II Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 9 października 2019 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację uczestniczki K. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2019 r., którym stwierdzono istnienie przesłanek z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego d o przyjęcia do szpitala psychiatrycznego uczestniczki jako osoby chorej psychicznie i nakazano przyjęcie jej do szpitala psychiatrycznego mimo braku zgody. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 398 9 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Cel ten może być osiągnięty jedynie poprzez powołanie i wykazanie istnienia przesłanek umożliwiających realizację wskazanych funkcji. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rolą nie jest zatem korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej sprawie, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy w złożonej skardze kasacyjnej wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 398 9 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., tj. czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, i przyjmuje ją do rozpoznania jeżeli ten wymóg jest spełniony przynajmniej w odniesieniu do jednej z nich. Dopuszczenie oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej jest bowiem uzasadnione ustrojowo i procesowo jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej cele. W art. 398 4 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przewidziano wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, który umożliwiać ma ocenę, czy w danym przypadku zachodzą wskazane przyczyny. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania kasacyjnego jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi kasacyjnej, zastrzeżonej dla Sądu orzekającego w innym składzie. Skarżąca oznaczyła wprost przyczynę kasacyjną jako oczywista zasadność skargi, ale nie wyodrębniła we właściwy sposób jej uzasadnienia. Niemniej zakres twierdzeń powołanych w tym przedmiocie umożliwia przyjęcie, że ma być ona związana zarówno z naruszeniem przepisów postępowania jak i wadliwą wykładnią przesłanki przymusowej hospitalizacji przewidzianej w art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Przyczyna kasacyjna wskazana w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. jest, zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, spełniona wówczas gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, t.j. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (por. m. in.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2012 r., CSK 225/11, z dnia 23 listopada 2011 r., III PK 44/11 - nie publ.). Skarżący powinien nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, którym jego zdaniem Sąd drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację potwierdzającą oczywistość ich naruszenia. W ocenie Sądu Najwyższego przytoczone motywy wniosku nie usprawiedliwiają przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Pełnomocnik skarżącej powołała obszerne zestawienie dotychczasowego orzecznictwa dotyczącego stosowania ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, które należy podzielić. Niemniej nie wykazała na czym polega wadliwość postępowania i przesłanek rozumowania Sądu wydającego orzeczenie w obecnej sprawie. Sąd dysponował stosunkowo obszernym materiałem dowodowym, w tym materiałami postępowania przygotowawczego w związku z kierowaniem wobec domowników gróźb karalnych, w tym pozbawienia życia za pomocą siekiery. Postępowanie to zostało umorzone wobec stwierdzenia pełnej niepoczytalności wynikającej z zaburzeń urojeniowych będących przejawem aktywnej psychozy urojeniowej. Dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów przeprowadzony w obecnej sprawie wskazywał na rozpoznanie przewlekłych zaburzeń urojeniowych, których przejawem była znaczna dekompensacja stanu psychicznego ze stanami pobudzenia, dysforii oraz urojeń prześladowczych i ksobnych. Uczestniczka kwestionowała stan swego zdrowia, potrzebę jakiegokolwiek leczenia. Twierdzenie o zmianie stanowiska, które ma potwierdzać załączona do skargi dokumentacja, wskazuje jednak jako cel wizyty u psychiatry uzyskanie uprawnień do świadczeń rentowych i potwierdza odmowę przyjmowania leków. Rozpoznanie tym razem szło w kierunku schizofrenii paranoidalnej. Dokumentacja medyczna jednoznacznie wskazuje na pogarszający się stan zdrowia i pilną potrzebę pełnej diagnostyki oraz właściwego doboru leków. Postępowanie dowodowe obejmujące osobowe środki dowodowe i dokumenty wykazało znacząco zaburzone funkcjonowanie społeczne, brak źródeł utrzymania i agresywne zachowania wobec członków rodziny wynikające z urojeń prześladowczych, mimo że są oni jedynym życiowym oparciem skarżącej. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, aby w oczywiście niewłaściwy sposób została oceniona przesłanka negatywnej prognozy, polegająca na stwierdzeniu, że dotychczasowe zachowanie uczestniczki wskazuje na to, że nieprzyjęcie do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia psychicznego. Pojęcie to obejmuje doprowadzenie się przez osobę chorą psychicznie, na skutek niepodejmowania leczenia, do stanu uniemożliwiającego jej funkcjonowanie w rodzinie, w miejscu zamieszkania lub w pracy (por. m.in. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2010 r., V CSK 384/09, z dnia 25 listopada 2016 r., V CSK 295/16). Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI