II CO 72/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi, uznając, że fakt, iż pozwana jest sędzią w sądzie pierwszej instancji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przekazania sprawy zgodnie z art. 44¹ k.p.c.
Sąd Okręgowy w P. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o zapłatę innemu sądowi równorzędnemu, argumentując, że pozwana jest sędzią w tym sądzie i jest znana większości sędziów. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, podkreślając, że art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle i dotyczy przeszkód dotyczących sądu jako organu, a nie poszczególnych sędziów. Wskazał, że w takiej sytuacji należy rozważyć wyłączenie sędziego na podstawie art. 49 k.p.c.
Sąd Okręgowy w P. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o zapłatę, rozpoznawanej na skutek zażalenia pozwanych na postanowienie o zawieszeniu postępowania, innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadnieniem wniosku był fakt, że jedna z pozwanych, K. W., pełni urząd sędziego w Sądzie Okręgowym w P. i jest osobiście znana większości sędziów tego sądu, co zdaniem Sądu Okręgowego wymaga przekazania sprawy dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 44¹ § 1 k.p.c., odmówił przekazania sprawy. Podkreślił, że przepis ten wprowadza wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i powinien być interpretowany ściśle. Przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości” dotyczy sytuacji, które mogą realnie wpłynąć na swobodę orzekania lub stworzyć przekonanie o braku obiektywnych warunków do rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy zaznaczył, że art. 44¹ k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące sądu jako organu, a nie poszczególnych sędziów. W przypadku wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, właściwą instytucją jest wyłączenie sędziego od orzekania (art. 49 k.p.c.). Okoliczności wskazane przez Sąd Okręgowy nie uzasadniały przekazania sprawy innemu sądowi, a jedynie mogły stanowić podstawę do wyłączenia poszczególnych sędziów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt, że pozwana jest sędzią w sądzie pierwszej instancji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle i dotyczy przeszkód dotyczących sądu jako organu, a nie poszczególnych sędziów. W przypadku wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, właściwą instytucją jest wyłączenie sędziego od orzekania na podstawie art. 49 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. […] Spółki Akcyjnej w W. | spółka | powód |
| K. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i powinien być interpretowany ściśle. Dotyczy przeszkód dotyczących sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkód odnoszących się do poszczególnego sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie, gdy zachodzi wątpliwość co do jego bezstronności.
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wyznaczenia innego sądu równorzędnego, gdy sąd właściwy nie może rozpoznać sprawy z powodu przeszkody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle. Przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości” dotyczy sądu jako organu, a nie poszczególnych sędziów. W przypadku wątpliwości co do bezstronności sędziego, właściwą instytucją jest wyłączenie sędziego (art. 49 k.p.c.). Fakt, że pozwana jest sędzią w sądzie pierwszej instancji, nie stanowi przeszkody dla sądu jako organu.
Odrzucone argumenty
Fakt pełnienia przez pozwaną urzędu sędziego w Sądzie Okręgowym w P. stanowi o istnieniu przeszkody dla rozpoznawania sprawy przez ten sąd. Fakt, że pozwana jest osobą osobiście znaną przez większość sędziów orzekających w sądzie, może powodować uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
przepis [...] powinien być interpretowany ściśle przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale [...] składa się na nie „w szczególności” wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny przepis art. 44¹ k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do poszczególnego sędziego Podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 44¹ k.p.c. w kontekście wyłączenia sędziego i przekazania sprawy, a także rozróżnienie między przeszkodami dotyczącymi sądu jako organu a przeszkodami dotyczącymi poszczególnych sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona postępowania jest sędzią orzekającym w tym samym sądzie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest przekazanie sprawy ze względu na potencjalny brak bezstronności, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia granice stosowania art. 44¹ k.p.c.
“Czy sędzia może być stroną w swojej własnej instancji? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice przekazania sprawy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II CO 72/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa P. […] Spółki Akcyjnej w W. przeciwko K. W. i M. W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2021 r., na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w P. o przekazanie sprawy XV Cz […] do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE 1. Sąd Okręgowy w P., powołując się na art. 44 1 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 397 § 3 k.p.c., wystąpił o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa P. […] S.A. w W. przeciwko K. W. i M. W. o zapłatę, rozpoznawanej na skutek zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 9 grudnia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Sąd Okręgowy wskazał, że przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi okręgowemu wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości. Podał, że występująca w sprawie pozwana K. W. pełni urząd sędziego w Sądzie Okręgowym w P. i jest osobą znaną osobiście większości sędziów tego Sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 2. A rtykuł 44 1 k .p.c., dodany przez ustawę z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (np. postanowieni a Sądu Najwyższego: z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20 ; z 15 maja 2020 r., II CO 106/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20). Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale z brzmienia art. 44 1 § 1 k.p.c. wynika, że w rozumieniu tego przepisu składa się na nie „w szczególności” wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 września 2020 r., II CO 203/20). 3. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono również, że przepis art. 44 1 k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do poszczególnego sędziego, gdyż w tym przypadku do rozwiązania zaistniałych wątpliwości służy instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego, jeżeli zatem w ocenie sędziego referenta istnieją podstawy do jego wyłączenia, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie, pozostawiając ocenę właściwemu sądowi (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 września 2020 r., IV CO 191/20; z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20; z 7 maja 2021 r., I CO 53/21). 4. Okoliczności wskazane przez Sądu Okręgowy w P. nie uzasadniają zastosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy nie przedstawił bowiem szerszej argumentacji wyjaśniającej, dlaczego fakt pełnienia przez pozwaną K. W. urzędu sędziego w Sądzie Okręgowym w P. stanowi o istnieniu przeszkody dla rozpoznawania sprawy dotyczącej całego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości. Fakt, że pozwana jest osobą osobiście znaną przez większość sędziów orzekających w występującym Sądzie może powodować jedynie uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności dotyczącą konkretnego sędziego lub sędziów. W takim wypadku mogą zachodzić podstawy zastosowania art. 49 k.p.c. Wówczas sprawę rozpoznaje inny sędzia tego samego sądu, a gdyby jego nie było, zachodzi sytuacja, gdy sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy i musi wystąpić do sądu przełożonego o wyznaczenie innego sądu równorzędnego (art. 44 k.p.c.). Okoliczności wskazane w wniosku rozważać by można jako stanowiące podstawę dla wyłączenia poszczególnych sędziów Sądu Okręgowego (art. 49 § 1 k.p.c.). O konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 44 1 § 1 k.p.c., nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do części, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Podstaw stosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. nie należy bowiem utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20). 5. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. ke
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI