II CO 36/21

Sąd Najwyższy2021-08-25
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
jurysdykcjasąd najwyższyrozporządzenie brukselskiewłaściwość miejscowapostępowanie cywilnebrak jurysdykcji

Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy, wskazując na brak podstaw proceduralnych i jurysdykcyjnych.

Sąd Rejonowy w Ś. zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o zapłatę, wskazując, że pozwana zamieszkuje w Szwecji. Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu, stwierdzając, że wniosek nie spełnia wymogów formalnych, a ponadto właściwość sądu należy rozpatrywać w kontekście przepisów unijnych, a nie art. 45 k.p.c.

Sąd Rejonowy w Ś. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o zapłatę, wskazując, że pozwana zamieszkuje w Szwecji i nie jest przedsiębiorcą. Sąd Najwyższy odmówił jednak oznaczenia sądu. Uzasadnił to brakiem spełnienia wymogów formalnych przez wniosek sądu rejonowego, który nie został przedstawiony w formie postanowienia z uzasadnieniem. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że kwestia jurysdykcji w tej sprawie powinna być rozpatrywana w świetle rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012, które ma pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Stwierdzono, że okoliczności sprawy wskazują na brak jurysdykcji sądów krajowych, co skutkuje odrzuceniem pozwu, a nie wnioskiem do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ powinien zostać przedstawiony w formie postanowienia z uzasadnieniem, a nie zarządzenia z prośbą o oznaczenie sądu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wniosek o oznaczenie sądu właściwego musi mieć formę postanowienia z uzasadnieniem. Zarządzenie sądu rejonowego nie spełniało tych wymogów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa oznaczenia sądu

Strony

NazwaTypRola
L. K.osoba_fizycznapowód
N. K.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (2)

Główne

k.p.c. art. 45 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy przypadków, w których właściwości miejscowej nie da się ustalić na podstawie przepisów Kodeksu. Wniosek o oznaczenie sądu właściwego musi mieć formę postanowienia z uzasadnieniem.

Pomocnicze

k.p.c. art. 1099 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Stwierdzenie braku jurysdykcji krajowej przez sąd powszechny skutkuje odrzuceniem pozwu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek sądu rejonowego nie spełnia wymogów formalnych (brak postanowienia z uzasadnieniem). Jurysdykcję należy oceniać na podstawie rozporządzenia UE nr 1215/2012, które ma pierwszeństwo przed k.p.c. Okoliczności sprawy wskazują na brak jurysdykcji krajowej, co skutkuje odrzuceniem pozwu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uprawniony poprzestał na wydaniu zarządzenia o przekazaniu pozwu z pismem przewodnim zawierającym prośbę o oznaczenie sądu - instytucję nieznaną polskiemu systemowi prawa procesowego. Rozporządzenie to jako akt prawa wtórnego UE o bezpośrednim zastosowaniu ma pierwszeństwo przed postanowieniami Kodeksu postępowania cywilnego. Na mocy art. 1099 § 1 k.p.c. skutkiem stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej przez sąd powszechny jest odrzucenie pozwu, a nie skierowanie wniosku do Sądu Najwyższego.

Skład orzekający

Anna Owczarek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi wniosku o oznaczenie sądu właściwego oraz stosowanie rozporządzenia UE nr 1215/2012 w sprawach z elementem zagranicznym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i zastosowania prawa UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność jurysdykcji w sprawach transgranicznych i znaczenie prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych oraz prawa unijnego.

Kiedy polski sąd nie jest właściwy? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady jurysdykcji w sprawach zagranicznych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II CO 36/21
POSTANOWIENIE
Dnia 25 sierpnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Owczarek
w sprawie z powództwa L. K.
‎
przeciwko N. K.
‎
o zapłatę, sygn. akt I Nc […]
‎
na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 25 sierpnia 2021 r.,
‎
na skutek przedstawienia przez Sąd Rejonowy w Ś.
wniosku o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,
odmawia oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.
UZASADNIENIE
Pismem przewodnim z dnia 9 marca 2021 r. Sąd Rejonowy w Ś. zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie na podstawie art. 45   § 1 k.p.c. sądu właściwego do rozpoznania sprawy z powództwa L. K. przeciwko N. K. o zapłatę. Sąd wskazał, że z uzasadnienia pozwu wynika, że pozwana zamieszkuje w Szwecji i nie posiada statusu przedsiębiorcy.
Sąd Najwyższy zważył:
Przedstawienie okoliczności, które świadczą o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej z art. 45 k.p.c., należy w obecnym stanie prawnym do sądu występującego z wnioskiem o oznaczenie sądu właściwego. Wystąpienie takie musi mieć właściwą formę procesową, tj. postanowienia z  uzasadnieniem wskazującym jego motywy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 września 2020 r., IV CO 184/20, niepubl., z dnia 29 maja 2018 r., III CO 56/18, OSNC-ZD 2019/2/25; z dnia 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15, OSNC 2015/12/150; z dnia 13 listopada 2007 r., III CO 17/07 nie publ.). Sąd uprawniony poprzestał na wydaniu zarządzenia o przekazaniu pozwu z pismem przewodnim zawierającym prośbę o oznaczenie sądu - instytucję nieznaną polskiemu systemowi prawa procesowego.
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy nie miał podstaw do wydania orzeczenia w trybie art. 45 k.p.c.
Ubocznie należy zauważyć, że hipotezą art. 45 k.p.c. objęte zostały wyłącznie takie przypadki, w których właściwości miejscowej nie da się ustalić na podstawie przepisów Kodeksu. W niniejszej sprawie żaden element stanu faktycznego wymaganego do ustalenia właściwości sądów polskich bądź jej braku nie budzi wątpliwości, gdyż zarówno miejsce pobytu pozwanego, jak i miejsce wykonania zobowiązania znajdują się w Szwecji. Okoliczności te pozwalają określić jurysdykcję zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Rozporządzenie to jako akt prawa wtórnego UE o bezpośrednim zastosowaniu ma  pierwszeństwo przed postanowieniami Kodeksu postępowania cywilnego. Na  mocy art. 1099 § 1 k.p.c. skutkiem stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej przez sąd powszechny jest odrzucenie pozwu, a nie skierowanie wniosku do Sądu Najwyższego. Należy odróżnić sytuację braku jurysdykcji sądów polskich od sytuacji, w której jurysdykcja ta co do zasady przysługuje, lecz okoliczności sprawy nie pozwalają wskazać właściwości miejscowej sądu, która daje podstawę do wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 45 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI