II CO 23/08

Sąd Najwyższy2008-12-11
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaskarga kasacyjnaTrybunał Konstytucyjnyniezgodność z Konstytucjąk.p.c.Sąd Najwyższyprawo procesowe cywilne

Sąd Najwyższy wznowił postępowanie kasacyjne i uchylił własne postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisów, na podstawie których skargę odrzucono, z Konstytucją.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez P. R. w związku z postanowieniem z dnia 26 lipca 2006 r., które odrzuciło jego skargę kasacyjną. Podstawą wznowienia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r. (SK 40/07), który stwierdził niezgodność przepisów k.p.c. (art. 3986 § 2 i 3 w zw. z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) z Konstytucją w zakresie, w jakim pozwalały na odrzucenie skargi kasacyjnej bez wezwania do usunięcia braków. Sąd Najwyższy uznał, że wyrok TK ma zastosowanie do sprawy i na tej podstawie uchylił swoje wcześniejsze postanowienie.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Krzysztofa Strzelczyka rozpoznał skargę P. R. o wznowienie postępowania. Skarga dotyczyła postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2006 r., które odrzuciło skargę kasacyjną P. R. od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 października 2005 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd Najwyższy pierwotnie odrzucił skargę kasacyjną, uznając ją za pozbawioną wymaganego uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania, zgodnie z art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3986 § 2 k.p.c. i art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. P. R. wniósł o wznowienie postępowania, powołując się na art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 399 § 2 k.p.c. jako podstawę prawną. Kluczowym argumentem była niezgodność przepisów, na podstawie których odrzucono skargę kasacyjną, z Konstytucją. Sąd Najwyższy przychylił się do tego argumentu, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r. (SK 40/07), który stwierdził niezgodność art. 3986 § 2 i 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Wyrok ten dotyczył przepisów, które stanowiły podstawę wydania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W związku z tym, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 399 § 2 k.p.c., wznowił postępowanie kasacyjne i uchylił swoje postanowienie z dnia 26 lipca 2006 r. w części odrzucającej skargę kasacyjną P. R., co umożliwiło dalsze postępowanie w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, jeśli dotyczy przepisu stanowiącego podstawę wydanego orzeczenia, może być podstawą wznowienia postępowania, również zakończonego postanowieniem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 399 § 2 k.p.c., który dopuszcza wznowienie postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeśli dotyczy ono przepisu będącego podstawą orzeczenia. W niniejszej sprawie przepis, na podstawie którego odrzucono skargę kasacyjną, został uznany za niekonstytucyjny przez TK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

P. R.

Strony

NazwaTypRola
P. R.osoba_fizycznaskarżący
E. K.osoba_fizycznawnioskodawca
T. P.osoba_fizycznauczestnik
M. K.osoba_fizycznauczestnik
J. H.osoba_fizycznauczestnik
F. H.osoba_fizycznauczestnik
Z. K.osoba_fizycznauczestnik
J. B.osoba_fizycznauczestnik
Z. K.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 4011

Kodeks postępowania cywilnego

Stanowi podstawę wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeżeli dotyczy ono aktu stanowiącego podstawę wydanego orzeczenia.

k.p.c. art. 399 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dopuszcza wznowienie postępowania również w razie zakończenia go postanowieniem.

Pomocnicze

k.p.c. art. 3984 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

Wymagał zawarcia we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania uzasadnienia wskazującego na występowanie przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c.

k.p.c. art. 3986 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Pozwalał na odrzucenie skargi kasacyjnej w przypadku niespełnienia wymogów formalnych.

k.p.c. art. 3986 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pozwalał na odrzucenie skargi kasacyjnej w przypadku niespełnienia wymogów formalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność przepisów k.p.c. (art. 3986 § 2 i 3 w zw. z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) z Konstytucją, stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 40/07, która stanowiła podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej. Możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 399 § 2 k.p.c. w przypadku orzeczenia TK o niezgodności z Konstytucją.

Godne uwagi sformułowania

skarżący spełniając formalny wymóg skargi kasacyjnej, określony w art. 3984 § 1 k.p.c. powinien zawrzeć w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i wniosek ten uzasadnić skarga kasacyjna pozbawiona wymaganego właściwego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania przepis art. 3986 § 2 i 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie - bez wezwania do usunięcia braków - skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji.

Skład orzekający

Krzysztof Strzelczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wznowienia postępowania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisów proceduralnych z Konstytucją, a które to przepisy były podstawą wcześniejszego orzeczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów uznanych później za niekonstytucyjne, a postępowanie zostało zakończone postanowieniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej bez możliwości jej uzupełnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawomocne już rozstrzygnięcia sądowe i otwierać drogę do wznowienia postępowań, co jest istotne dla praktyki prawniczej i ochrony praw jednostki.

Wyrok TK uchyla decyzję Sądu Najwyższego: czy Twoja sprawa też może zostać wznowiona?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CO 23/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 11 grudnia 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
 
w sprawie ze skargi P. R. 
o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 
26 lipca 2006 r., sygn. akt II CSK (…) wydanego w sprawie z wniosku E. K. 
przy uczestnictwie T. P., M. K., J. H., F. H., P. R., Z. K., J. B. i Z. K. 
o stwierdzenie nabycia spadku, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 grudnia 2008 r., 
 
wznawia postępowanie kasacyjne i uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 
dnia 26 lipca 2006 r. w części odrzucającej skargę kasacyjną P. R. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie z wniosku E. K. 
przy uczestnictwie T. P., M. K., J. H., F. H., P. R., Z. K., J. B. i Z. K. o stwierdzenie 
nabycia spadku, odrzucił skargę kasacyjną uczestnika P. R. od postanowienia Sądu 
Okręgowego w P. z dnia 21 października 2005 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący 
spełniając formalny wymóg skargi kasacyjnej, określony w art. 3984 § 1 k.p.c. powinien 
zawrzeć w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i wniosek ten uzasadnić, 
wskazując na występowanie w sprawie przynajmniej jednej z okoliczności stanowiących 
przesłanki tzw. przedsądu, określone w art. 3989 § 1 k.p.c. i przedstawić odpowiednie 
argumenty prawne, uzasadniające występowanie ściśle określonej w ustawie przesłanki. 
Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną uczestnika postępowania za pozbawioną 
wymaganego właściwego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, a w 

 
 
2 
konsekwencji na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3986 § 2 k.p.c. i art. 3984 § 1 
pkt 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. 
Uczestnik postępowania P. R. wniósł o wznowienie postępowania wstępnego w 
przedmiocie dopuszczalności skargi kasacyjnej i o uchylenie postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 26 lipca 2006 r. w części odrzucającej skargę kasacyjną uczestnika 
postępowania P. R. oraz kontynuowanie postępowania wstępnego. Skarżący jako 
podstawę prawną wznowienia postępowania wskazał art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 399 § 2 
k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07, (Dz. U. z 2008 
r. Nr 6, poz. 101) stwierdził, że art. 3986 § 2 i 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. w 
zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie - bez wezwania do usunięcia braków - skargi 
kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., jest 
niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Zgodnie zaś z 
art. 4011 k.p.c. podstawą wznowienia postępowania może być orzeczenie Trybunału 
Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeżeli dotyczy ono 
tego aktu normatywnego, który stanowił podstawę wydanego orzeczenia, przy czym na 
tej podstawie postępowanie może być wznowione również w razie zakończenia go 
postanowieniem (art. 399 § 2 k.p.c.). 
W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania dotyczy postępowania 
przed Sądem Najwyższym, które zostało zakończone postanowieniem w przedmiocie 
odrzucenia skargi kasacyjnej, wydanym na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 
3986 § 2 k.p.c. i art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., tj. na podstawie przepisów, których 
niekonstytucyjność została stwierdzona w powyżej powołanym wyroku Trybunału 
Konstytucyjnego. 
Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 
399 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI