II CO 123/20

Sąd Najwyższy2020-08-25
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
sąd najwyższysąd okręgowywłaściwość sądurozwódkodeks postępowania cywilnegotrybunał konstytucyjnyzawieszenie postępowaniaprawo do sądu

Sąd Najwyższy zawiesił postępowanie w sprawie o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, oczekując na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zgodności art. 45 k.p.c. z Konstytucją.

Sąd Okręgowy w P. zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, wskazując na niemożność ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. Sąd Najwyższy, w związku z przedstawieniem pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w innej sprawie (sygn. IV CO 50/19) dotyczącej zgodności art. 45 k.p.c. z Konstytucją, postanowił zawiesić postępowanie.

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2020 r. Sąd Okręgowy w P. zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 45 k.p.c. celem oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, wskazując na trudności w ustaleniu właściwości miejscowej. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o oznaczenie sądu właściwego, postanowił zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398^21 k.p.c. Zawieszenie nastąpiło w związku z przedstawieniem przez Sąd Najwyższy pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie o sygn. akt IV CO 50/19. Pytanie to dotyczy zgodności art. 45 k.p.c. z Konstytucją RP, w szczególności w zakresie wykluczenia stwierdzenia niewłaściwości sądu oraz braku określenia kryteriów oznaczenia sądu przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy uznał, że wynik postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ma wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczy przepisu mającego zastosowanie również tutaj. Podkreślono, że prawo do sądu wymaga uzyskania czytelnego uzasadnienia rozstrzygnięcia, a wątpliwości co do zgodności art. 45 k.p.c. z Konstytucją uzasadniają zawieszenie postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy przedstawił to pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu.

Uzasadnienie

Wątpliwości Sądu Najwyższego dotyczą zgodności art. 45 k.p.c. z Konstytucją w kontekście braku możliwości stwierdzenia niewłaściwości sądu po oznaczeniu sądu przez Sąd Najwyższy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zawieszenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
M. T.osoba_fizycznapowód
R. M.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 177 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

pkt 3 - w związku z przedstawieniem pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.

k.p.c. art. 45

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis, którego zgodność z Konstytucją jest przedmiotem pytania prawnego do TK.

Pomocnicze

k.p.c. art. 391 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 41

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy ustalenia właściwości miejscowej.

k.p.c. art. 177

Kodeks postępowania cywilnego

Wyłączenie stosowania tego przepisu dotyczy spraw o sygn. akt 398^1 i nast. (skarga kasacyjna).

k.p.c. art. 398 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Powinien być interpretowany ściśle; jego wykładnia w postępowaniach kasacyjnych nie wyłącza stosowania art. 177 k.p.c. w innych postępowaniach przed SN.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność zawieszenia postępowania ze względu na przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, którego rozstrzygnięcie wpływa na niniejszą sprawę.

Godne uwagi sformułowania

od wyniku postępowania zainicjowanego przed Trybunałem Konstytucyjnym (...) zależy również rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej prawo do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w pełnym, nieuszczuplonym kształcie wymaga uzyskania czytelnego, weryfikowalnego uzasadnienia rozstrzygnięcia

Skład orzekający

Kamil Zaradkiewicz

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości sądu, zawieszenia postępowania w związku z pytaniami prawnymi do TK oraz prawa do sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia sądu właściwego i przedstawienia pytania prawnego do TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i pokazuje, jak wątpliwości konstytucyjne mogą wpływać na bieżące postępowania sądowe, co jest interesujące dla prawników i osób zainteresowanych wymiarem sprawiedliwości.

Czy brak jasnych przepisów o właściwości sądu może zatrzymać postępowanie rozwodowe? Sąd Najwyższy czeka na odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II CO 123/20
POSTANOWIENIE
Dnia 25 sierpnia 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
w sprawie z powództwa M. T.
przeciwko R. M.
‎
o rozwód, sygn. akt XVIII C (…),
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 sierpnia 2020 r.,
‎
na skutek przedstawienia Sądu Okręgowego w P.
wniosku o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,
zawiesza postępowanie przed Sądem Najwyższym na podstawie art. 177 § 1 pkt 3
1
k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 398
21
k.p.c. - w związku z przedstawieniem przez Sąd Najwyższy pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie o sygn. akt IV CO 50/19.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 15 kwietnia 2020 r. Sąd Okręgowy w P. zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 45 k.p.c. celem oznaczenia sądu do rozpoznania sprawy. Sąd Okręgowy wskazał, iż w sprawie głównej - o rozwód - nie jest możliwe na podstawie art. 41 k.p.c. ustalenie sądu miejscowo właściwego do rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie postępowanie przed Sądem Najwyższym podlega zawieszeniu na podstawie art. 177 § 1 pkt 3
1
w związku z art. 391 § 1 w związku z art. 398
21
k.p.c. w związku z przedstawieniem przez Sąd Najwyższy pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie o sygn. akt IV CO 50/19.
Konieczność zawieszenia postępowania wynika z faktu, iż od wyniku postępowania zainicjowanego przed Trybunałem Konstytucyjnym wskazanym powyżej pytaniem prawnym Sądu Najwyższego, tj. rozstrzygnięcia w zakresie hierarchicznej zgodności art. 45 k.p.c. ze wskazanymi w pytaniu prawnym normami konstytucyjnymi, zależy również rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, skoro pytanie prawne w sprawie o sygn. akt IV CO 50/19 dotyczy przepisu, który znajduje zastosowanie także w tej sprawie.
Wątpliwości Sądu Najwyższego sformułowane w pytaniu prawnym dotyczą tego, czy art. 45 k.p.c. w zakresie, w jakim:
1.
wyklucza stwierdzenie niewłaściwości sądu w razie oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo - jest zgodny z art. 2 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,
2.
nie określa kryteriów ani przesłanek stanowiących podstawę oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo - jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji RP.
Ze względu na systematykę przepisów Kodeksu postępowania cywilnego wyłączenie stosowania art. 177 k.p.c. dotyczy wyłącznie spraw, o których mowa  w art. 398
1
i nast. (część pierwsza, księga pierwsza, tytuł VI, dział Va „Skarga kasacyjna”). Art. 398
12
k.p.c. powinien być intepretowany ściśle. W konsekwencji, niezależnie od wykładni powyższego przepisu w postępowaniach wywołanych skargą kasacyjną, wyłączenie stosowania art. 177 k.p.c. nie dotyczy innych postępowań przed Sądem Najwyższym niż zainicjowane skargą, a zatem również postępowania na podstawie art. 45 k.p.c.
Należy również zaznaczyć, że w świetle orzecznictwa  Konstytucyjnego, prawo do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w pełnym, nieuszczuplonym kształcie wymaga uzyskania czytelnego, weryfikowalnego uzasadnienia rozstrzygnięcia (zob. w szczególności wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 maja 2007 r., sygn. akt 68/06, OTK ZU Nr 6/A/2007, poz. 53). Mając na względzie wynikające z konstytucyjnego prawa do sądu gwarancje proceduralne celowe w niniejszej sprawie jest wskazanie motywów zawieszenia postępowania przez Sąd Najwyższy.
Z tych względów, na podstawie art. 177 § 1 pkt 3
1
w związku z art. 391 § 1 w związku z art. 398
21
k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI