II CNP 3/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę G. Towarzystwa Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego, podwyższył zasądzone zadośćuczynienie z 70.000 zł do 140.000 zł, mimo że powódka dochodziła kwoty 120.000 zł. Sąd Apelacyjny uznał, że pierwotne zasądzenie przez Sąd Okręgowy kwoty 70.000 zł było niedostateczne, biorąc pod uwagę całokształt cierpień powódki wynikających z wypadku komunikacyjnego, w tym nieodwracalne obrażenia neurologiczne i psychiczne. Wskazał również na oczywistą omyłkę w redakcji wyroku, która podwyższyła zadośćuczynienie do 130.000 zł zamiast 120.000 zł. Towarzystwo Ubezpieczeń wniosło skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem, zarzucając naruszenie art. 321 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, podkreślając, że orzeczenie niezgodne z prawem to takie, które jest sprzeczne z zasadniczymi przepisami lub wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub zastosowania prawa. Sąd Najwyższy stwierdził, że podwyższenie zasądzonej kwoty ponad żądanie powódki stanowiło oczywiste naruszenie zasady dyspozytywności i zakazu orzekania ponad żądanie, co jest fundamentalną zasadą procesu cywilnego. W związku z tym Sąd Najwyższy stwierdził niezgodność z prawem wyroku Sądu Apelacyjnego w części podwyższającej zadośćuczynienie ponad kwotę 120.000 zł i nie obciążył powódki kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że sąd nie może zasądzić świadczenia ponad żądanie strony, nawet jeśli wynika to z omyłki sądu. Podkreślenie charakteru naruszenia jako oczywistego w kontekście skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i zasady orzekania ponad żądanie w postępowaniu cywilnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzeczenie sądu drugiej instancji, które zasądza zadośćuczynienie w kwocie wyższej niż żądana przez powoda, jest niezgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie sądu drugiej instancji zasądzające zadośćuczynienie w kwocie wyższej niż żądana przez powoda jest niezgodne z prawem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zasądzenie ponad żądanie narusza fundamentalną zasadę procesu cywilnego (art. 321 k.p.c.) oraz granice apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.). Takie naruszenie, nawet wynikające z omyłki sądu, jest oczywiste i kwalifikuje orzeczenie jako niezgodne z prawem.
Jakie są kryteria stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w rozumieniu art. 424 § 1 i 2 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzeczenie niezgodne z prawem to takie, które jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętym standardem rozstrzygnięć, albo wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, a naruszenie to jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ukształtowany pogląd judykatury, definiujący orzeczenie niezgodne z prawem jako rażące naruszenie przepisów lub standardów prawnych, które jest oczywiste.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna | spółka | skarżący |
| E. B. | osoba_fizyczna | powódka |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie może orzekać o przedmiocie, który nie był żądaniem objęty i nie może orzekać ponad żądanie. Jest to fundamentalna zasada procesu cywilnego.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice rozpoznania sprawy w postępowaniu apelacyjnym są zakreślone przez granice apelacji, w tym przez bezwzględnie wiążące sąd granice zaskarżenia.
k.p.c. art. 424¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 350
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oczywistej omyłki sądu przy redagowaniu orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Sądu Apelacyjnego zasądził zadośćuczynienie w kwocie wyższej niż żądana przez powódkę, co stanowi naruszenie zasady orzekania ponad żądanie (art. 321 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie niezgodne z prawem jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętym standardem rozstrzygnięć albo orzeczenie wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, a naruszenie to jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. • Związanie sądu żądaniem zgłoszonym przez stronę i zakaz orzekania ponad żądanie jest jedną z fundamentalnych zasad procesu cywilnego.
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
członek
Maria Szulc
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że sąd nie może zasądzić świadczenia ponad żądanie strony, nawet jeśli wynika to z omyłki sądu. Podkreślenie charakteru naruszenia jako oczywistego w kontekście skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i zasady orzekania ponad żądanie w postępowaniu cywilnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady procesowej i pokazuje, jak nawet oczywista omyłka sądu może prowadzić do stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Sąd zasądził za dużo? Nawet omyłka może być podstawą do stwierdzenia niezgodności wyroku z prawem!”
Dane finansowe
WPS: 120 000 PLN
zadośćuczynienie: 120 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.