II CKN 1409/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powódka, Janina G., domagała się wpisania jej jako współwłaścicielki nieruchomości, twierdząc, że została ona nabyta przez jej ojca, Antoniego G., w czasie trwania wspólności ustawowej z jego żoną, Władysławą G., i powinna stanowić majątek wspólny. Antoni G. został wpisany do księgi wieczystej jako wyłączny właściciel. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, opierając się na ustaleniu, że Antoni G. oświadczył, iż nabywa nieruchomość do majątku odrębnego, a powódka nie wykazała, że oświadczenie to było niezgodne z prawdą. Sąd Apelacyjny uznał, że ciężar dowodu niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym spoczywa na powodzie. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powódki, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy wskazał, że pozwany Robert B., który nabył nieruchomość od spadkobiercy Antoniego G., nie był chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych z uwagi na złą wiarę. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy nieruchomość została nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej, a wpisana do księgi wieczystej jako jego majątek odrębny, to na pozwanym nabywcy spoczywa ciężar dowodu, że nabycie nastąpiło z majątku odrębnego. Sąd Najwyższy stwierdził naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 6 k.c. oraz art. 231 i 232 k.p.c., uznając, że na powodzie nie ciążył obowiązek udowodnienia, że nieruchomość została nabyta ze środków majątku wspólnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie ciężaru dowodu w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza w kontekście nabycia nieruchomości przez małżonka w czasie trwania wspólności ustawowej oraz stosowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem nieruchomości przez małżonka w czasie trwania wspólności ustawowej i jego wpisem do księgi wieczystej jako wyłącznego właściciela, a także kwestii rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Zagadnienia prawne (3)
Na kim spoczywa ciężar dowodu w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdy nieruchomość została nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu, że własność nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej na rzecz jednego z małżonków, nabytej w czasie trwania wspólności ustawowej, stanowi majątek odrębny tego małżonka, spoczywa na pozwanym nabywcy, którego nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej została wpisana do księgi wieczystej jako jego majątek odrębny, a pozwany nabywca nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, to na pozwanym spoczywa obowiązek udowodnienia, że nabycie nastąpiło z majątku odrębnego. Powódka nie ma obowiązku dowodzenia, że nabycie nastąpiło z majątku wspólnego.
Czy pozwanego nabywcę nieruchomości chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, jeśli wiedział o niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pozwanego nabywcę nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, jeśli w chwili zawierania umów wiedział o niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co stanowi jego złą wiarę.
Uzasadnienie
Robert B. zawierał umowy dotyczące nieruchomości, w której jako właściciel wpisany był Antoni G., a nie jego spadkobierca Bogusław G. Wiedza o tym, że Bogusław G. nie był wpisany jako właściciel, oznaczała złą wiarę Roberta B. w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, co wyłączało ochronę z tytułu rękojmi.
Jakie są zasady zaliczania przedmiotów majątkowych do majątku dorobkowego lub odrębnego małżonków w świetle Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego?
Odpowiedź sądu
Dorobkiem są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub jednego z nich (art. 32 § 1 k.r.o.). Wyjątki od tej zasady, kiedy nabyty przedmiot nie zwiększa zasobów dorobku, a staje się majątkiem odrębnym, są ściśle wymienione w art. 33 k.r.o. Surogacja (art. 33 pkt 3 k.r.o.) wymaga udowodnienia, że warunki jej zastosowania zostały spełnione, w tym konkretne środki finansowe, z których nastąpiło nabycie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał zasady dotyczące majątku dorobkowego i odrębnego małżonków, podkreślając, że zasada ogólna (art. 32 k.r.o.) stanowi, iż wszystko nabyte w czasie wspólności wchodzi do dorobku, chyba że zachodzi jeden z wyjątków określonych w art. 33 k.r.o. W przypadku surogacji, ciężar dowodu spoczywa na stronie twierdzącej, że nastąpiła surogacja.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Janina G. | osoba_fizyczna | powódka |
| Tadeusz S. | osoba_fizyczna | opiekun powódki |
| Bogusław G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Robert B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Antoni G. | osoba_fizyczna | zmarły małżonek |
| Władysława G. | osoba_fizyczna | zmarła małżonka |
| Irena S. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| Mirosław G. | osoba_fizyczna | zmarły spadkobierca |
| Teresa G. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| Ewa G. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| Izabela R. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona transakcji |
Przepisy (14)
Główne
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Podstawa do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ogólna reguła dotycząca ciężaru udowodnienia faktu.
k.r.o. art. 32 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Definicja majątku dorobkowego.
k.r.o. art. 33 § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Surogacja - przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku odrębnego.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 3 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie zgodności prawa jawnego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
u.k.w.h. art. 6 § 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Definicja złej wiary w kontekście rękojmi.
k.c.
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące dowodów (art. 227, 231, 232 k.p.c. w powiązaniu).
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie faktyczne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dowodzenia.
k.p.c. art. 393-11 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
k.r.o. art. 33 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przedmioty wchodzące w skład majątku odrębnego (np. nabyte przed powstaniem wspólności).
k.r.o. art. 33 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przedmioty wchodzące w skład majątku odrębnego (np. nabyte przez dziedziczenie).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 6 k.c. oraz art. 231 i 232 k.p.c. poprzez błędne przypisanie powodowi ciężaru dowodu nabycia nieruchomości z majątku wspólnego. • Niewłaściwe zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych wobec pozwanego Roberta B. z uwagi na jego złą wiarę.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Apelacyjnego, że na powodzie spoczywa ciężar dowodu niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdy nieruchomość została nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej.
Godne uwagi sformułowania
na pozwanym nabywcy, którego nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, spoczywa ciężar dowodu, że własność nieruchomości [...] stanowi majątek odrębny tego małżonka. • Robert B., zawierając z Bogusławem G. wymienione umowy wiedział, że ten ostatni nie jest wpisany jako właściciel przedmiotowej nieruchomości. Jest to równoznaczne ze złą wiarą Roberta B. w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.k.w.h., co w konsekwencji wyłącza jego ochronę z tytułu rękojmi wiary publicznej księgi wieczystej. • Dorobkiem są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub jednego z nich (art. 32 § 1 k.r.o.).
Skład orzekający
Helena Ciepła
przewodniczący
Bronisław Czech
sprawozdawca
Marek Sychowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie ciężaru dowodu w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza w kontekście nabycia nieruchomości przez małżonka w czasie trwania wspólności ustawowej oraz stosowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem nieruchomości przez małżonka w czasie trwania wspólności ustawowej i jego wpisem do księgi wieczystej jako wyłącznego właściciela, a także kwestii rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii prawa rzeczowego i rodzinnego, a mianowicie własności nieruchomości nabytych przez małżonków oraz ochrony wynikającej z ksiąg wieczystych. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Kto musi udowodnić, że dom kupiony w małżeństwie to majątek odrębny? Kluczowe orzeczenie SN.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.