II CK 768/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości budynkowej, dochodzonego przez powodów E. W. i K. W. od wspólników spółki cywilnej: B. I., A. H. i S. I. Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo w stosunku do B. I., a oddalił je wobec A. H. i S. I. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji powodów, wyrokiem reformatoryjnym zasądził solidarnie od wszystkich pozwanych, w tym od S. I., kwoty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w okresie od 1 listopada 1998 r. do 12 kwietnia 2000 r., opierając się na art. 225 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c. oraz art. 864 k.c. Pozwany S. I. złożył kasację, kwestionując swoją odpowiedzialność. Zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez błędne ustalenie, że był wspólnikiem spółki cywilnej „K.(…)” i korzystał z nieruchomości bez tytułu prawnego, wskazując na dowody przeczące tym ustaleniom. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w zakresie dotyczącym S. I. Sąd Najwyższy wskazał, że ustalenia Sądu Apelacyjnego co do korzystania z nieruchomości przez S. I. pozostawały w sprzeczności z przedstawionymi dowodami, w szczególności z dokumentami wskazującymi, że wspólnikami spółki „K.(…)” byli B. I. i K. I., a nie S. I. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał za zasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 225 k.c., art. 224 § 2 k.c., art. 864 k.c.) przez ich przedwczesne zastosowanie wobec S. I., gdyż brak było niezbędnych ustaleń faktycznych co do jego statusu wspólnika i korzystania z nieruchomości. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej S. I. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie odpowiedzialności wspólników spółek cywilnych za zobowiązania spółki, zwłaszcza w kontekście bezumownego korzystania z nieruchomości, oraz znaczenie art. 233 § 1 k.p.c. w ocenie materiału dowodowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i dowodowej związanej ze statusem wspólnika spółki cywilnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wspólnik spółki cywilnej, który nie był bezpośrednio stroną umowy najmu ani nie korzystał aktywnie z nieruchomości, może ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność wspólnika spółki cywilnej za zobowiązania spółki może być solidarna, jednak wymaga uprzedniego ustalenia, że był on wspólnikiem w okresie powstania zobowiązania i że spółka korzystała z nieruchomości bez tytułu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność pozwanego S. I. na podstawie art. 864 k.c. wymaga ustalenia, że był on wspólnikiem spółki cywilnej w okresie powstania zobowiązania. Ponadto, zastosowanie art. 225 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c. wymagałoby ustalenia, że pozwany S. I. korzystał z nieruchomości jako samoistny posiadacz w złej wierze. Brak takich ustaleń uniemożliwia przypisanie mu odpowiedzialności.
Czy ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji, dotyczące statusu wspólnika spółki cywilnej i korzystania z nieruchomości, zostały dokonane z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. (brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenia Sądu Apelacyjnego dotyczące S. I. jako wspólnika spółki cywilnej i korzystania przez niego z nieruchomości były sprzeczne z przedstawionymi dowodami, co stanowi naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie rozważył wszechstronnie materiału dowodowego, gdyż ustalenia co do S. I. jako wspólnika spółki „K.(…)” i korzystania przez niego z nieruchomości były sprzeczne z dokumentami (pismami UM, zaświadczeniami o wpisach do ewidencji działalności gospodarczej), które wskazywały na innych wspólników.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. W. | osoba_fizyczna | powód |
| K. W. | osoba_fizyczna | powód |
| B. I. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. H. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. I. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 864
Kodeks cywilny
Pozwani A. H. i S. I. odpowiadają solidarnie z B. I. za zobowiązania wynikające z działalności ich spółki cywilnej.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Żądanie powodów znajdowało uzasadnienie w tym przepisie, z tą zmianą, że obowiązek zapłaty wynagrodzenia obciążał stosownie do art. 864 k.c. solidarnie wszystkich pozwanych.
k.c. art. 224 § 2
Kodeks cywilny
Żądanie powodów znajdowało uzasadnienie w tym przepisie, z tą zmianą, że obowiązek zapłaty wynagrodzenia obciążał stosownie do art. 864 k.c. solidarnie wszystkich pozwanych.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odwoławczy poczynił ustalenie, że pozwany S. I. utworzył z pozwaną B. I. także spółkę cywilną „K.(…)”, która kontynuowała działalność spółki „P.(…)” na nieruchomości powodów. Nadto Sąd Apelacyjny stwierdził, że w pełni podziela i czyni własnymi pozostałe ustalenia Sądu I instancji, w szczególności m.in. co do tego, że od dnia 1 listopada 1998 r. do dnia 12 kwietnia 2000 r. pozwani korzystali z nieruchomości powodów bez tytułu prawnego. Skarżący trafnie wywodzi, że ustalenia te, w zakresie dotyczącym jego osoby, pozostają w sprzeczności z wskazanymi w kasacji elementami materiału dowodowego, co uzasadnia zarzut braku wszechstronnego rozważenia tego materiału.
Pomocnicze
k.c. art. 865 § 2
Kodeks cywilny
Zarzut błędnej wykładni okazał się chybiony, gdyż Sąd Apelacyjny nie dokonywał wprost interpretacji tej normy, a jej wykładnia miałaby znaczenie dla oceny ważności umowy najmu, a nie dla roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie po wygaśnięciu umowy.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Zarzut błędnej wykładni okazał się chybiony, gdyż Sąd Apelacyjny nie dokonywał wprost interpretacji tej normy, a jej wykładnia miałaby znaczenie dla oceny ważności umowy najmu, a nie dla roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie po wygaśnięciu umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez błędne ustalenie statusu S. I. jako wspólnika spółki cywilnej i korzystania z nieruchomości. • Ustalenia faktyczne Sądu Apelacyjnego były sprzeczne z materiałem dowodowym. • Przedwczesne zastosowanie art. 225 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c. i art. 864 k.c. wobec braku niezbędnych ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 865 § 2 k.c. i art. 65 § 1 k.c. (uznane za chybione).
Godne uwagi sformułowania
ustalenia te, w zakresie dotyczącym jego osoby, pozostają w sprzeczności z wskazanymi w kasacji elementami materiału dowodowego • zarzut braku wszechstronnego rozważenia tego materiału • korzystającymi z nieruchomości bez tytułu prawnego mogli być tylko ujawnieni w ewidencji działalności gospodarczej jej wspólnicy • subsumpcji Sąd Apelacyjny dokonał co najmniej przedwcześnie
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Zbigniew Kwaśniewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności wspólników spółek cywilnych za zobowiązania spółki, zwłaszcza w kontekście bezumownego korzystania z nieruchomości, oraz znaczenie art. 233 § 1 k.p.c. w ocenie materiału dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i dowodowej związanej ze statusem wspólnika spółki cywilnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są prawidłowe ustalenia faktyczne i wszechstronne rozważenie dowodów, nawet w sprawach dotyczących odpowiedzialności majątkowej wspólników spółek cywilnych.
“Czy wspólnik spółki cywilnej zawsze odpowiada za jej długi? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.