II CK 585/04

Sygn. akt II CK 585/04 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 5 listopada 2004 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca) 
SSA Wojciech Kościołek 
 
Protokolant Anna Banasiuk 
 
 
w sprawie z wniosku B.S. 
przy uczestnictwie A.Z. i E.S. następców prawnych R.S. oraz Miasta P. - 
Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "G."  
o wpis prawa własności w księdze wieczystej Kw nr [...], 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 5 listopada 2004 r., 
kasacji uczestnika postępowania Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "G." 
od postanowienia Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt[...], 
 
uchyla 
zaskarżone 
postanowienie 
i 
poprzedzające 
je 
postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 17 kwietnia 2000 r. 
sygn. akt L. dz. Kw [...] i przekazuje sprawę temu Sądowi do 
ponownego rozpoznania. 
 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 stycznia 2001 r. Sąd Okręgowy 
w P. – po sprostowaniu niedokładności i oczywistej omyłki w zaskarżonym 
postanowieniu - oddalił apelację uczestnika postępowania Miasta P. – Zarządu 
Geodezji i Katastru Miejskiego „G.” od postanowienia Sądu Rejonowego 
odmawiającego wpisu B.S. i R.S. w dziale drugim księgi wieczystej w wyniku 
przekształcenia przysługującego im prawa wieczystego użytkowania w prawo 
własności na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o 
przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom 
fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 123 poz. 781 ze zm.). 
Sąd Odwoławczy oparł się na ustaleniach faktycznych Sądu pierwszej 
instancji i podzielił jego stanowisko, iż decyzja o przekształceniu prawa 
użytkowania wieczystego w prawo własności wydana została przez organ 
niekompetentny. Wskazał, że powinien ją wydać Prezydent Miasta P., 
tymczasem uchwałą Rady Miejskiej z dnia 25 czerwca 1991 r. powołano Zarząd 
Geodezji i Katastru Miejskiego „G.” jako komunalną jednostkę budżetową, do 
zadań której przekazano między innymi prowadzenie gospodarki gruntami i 
nieruchomościami na terenie miasta, a jej dyrektora upoważniono do 
załatwiania 
indywidualnych 
spraw 
w 
tym 
zakresie. 
W ocenie 
Sądu 
upoważnienie to miało oparcie w art. 39 ust. 3 ustawy o samorządzie 
terytorialnym (obecnie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym) lecz 
upoważniony organ nie mógł przenosić nadanych mu uprawnień na inne osoby 
(w tym zastępców) w trybie art. 268a k.p.a. Dlatego uznał, że decyzja o 
przekształceniu wydana przez zastępcę dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru 
Miejskiego „G.” jest nieważna, jako wydana przez organ niewłaściwy, co 
podlega kontroli Sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym w ramach 
badania przesłanek art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19 poz. 147 ze zm.) i stanowi podstawę 
odmowy wpisu. 
W kasacji od powyższego postanowienia wniesionej przez uczestnika 
postępowania i opartej na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 
3931 k.p.c., w ramach pierwszej podstawy zarzucono naruszenie art. 39 ust. 3 

 
 
3 
ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (art. 39 ust. 4 
ustawy o samorządzie gminnym) oraz art. 268a k.p.a. w związku z art. 5 § 2 
pkt 3 k.p.a. przez błędną wykładnię, zaś w ramach drugiej podstawy naruszenie 
art. 233 § 1, 244 § 1 k.p.c. oraz art. 244 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. 
przez przyjęcie nieważności decyzji administracyjnej, mimo że nie zapadło 
w postępowaniu 
administracyjnym 
orzeczenie 
właściwego 
organu 
o stwierdzeniu jej nieważności. W oparciu o powyższe zarzuty uczestnik wnosił 
o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania, ewentualnie jego zmianę i uwzględnienie wniosku o wpis. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zarzuty wywiedzione w oparciu o drugą podstawę kasacyjną muszą być 
uznane za nieskuteczne, bowiem skarżący zarzucając naruszenie wskazanych 
przepisów postępowania, w istocie kwestionuje dopuszczalność badania przez 
Sąd w postępowaniu wieczysto-księgowym ważności decyzji administracyjnej 
stanowiącej podstawę wpisu. Należy  to do zakresu stosowania przez Sąd 
prawa materialnego, a w szczególności art. 46 ust. 1 ustawy o księgach 
wieczystych i  hipotece, a nie przepisów postępowania. Dlatego może być 
przedmiotem zarzutu opartego na pierwszej a nie na drugiej podstawie 
kasacyjnej. Skoro zatem skarżący nie podniósł w ramach pierwszej podstawy 
kasacyjnej naruszenia art. 46 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, 
jego zarzuty odnoszące się do niedopuszczalności badania przez Sąd ważności 
decyzji administracyjnej, oparte na drugiej podstawie kasacyjnej, muszą być 
uznane za pozbawione stosownej podstawy prawnej. Uzasadnione są 
natomiast zarzuty kasacji dotyczące naruszenia prawa materialnego. 
Zawarta w ustawie szczególnej - art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 
1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego 
osobom fizycznym w prawo własności (jedn. tekst: Dz. U. z 1999 r., Nr 65 poz. 
746) – konkretyzacja podmiotu upoważnionego do wydania takiej decyzji, nie 
wyłącza ogólnej reguły zawartej w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. 
o samorządzie terytorialnym (jedn. tekst Dz. U z 1996 r. Nr 13 poz. 74 ze zm.), 
a  obecnie, od dnia 1 stycznia 1999 r., oznaczonej jako art. 39 ust. 4 ustawy 
o samorządzie gminnym w wyniku zmiany zawartej w art. 10 pkt. 1 ustawy 
z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw... (Dz. U. Nr 162 poz. 

 
 
4 
1126). Zgodnie ze wskazanymi przepisami, rada gminy może upoważnić do 
załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej także 
organ wykonawczy jednostki pomocniczej. 
W rozpoznawanej sprawie takie upoważnienie nastąpiło w uchwale Rady 
Miejskiej z dnia 25 czerwca 1991 r. na rzecz dyrektora komunalnej jednostki 
budżetowej, którą był Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego „G.”. Upoważnienie 
to, dokonane w trybie art. 39 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, 
stanowi 
przeniesienie 
kompetencji 
organu 
uprawnionego 
na 
organ 
upoważniony, a nie tylko udzielenie pełnomocnictwa, o jakim mowa w art. 39 
ust. 2 ustawy. 
Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 czerwca 
2001 r. II CKN 880/00 (OSNC 2002/3/33), dokonane uchwałą rady gminy 
upoważnienie dla organu jednostki pomocniczej stanowiło akt prawa 
miejscowego skierowany do organu upoważnianego, wiążący nieokreślony krąg 
osób, potencjalnych stron postępowania administracyjnego. Wyłączało ono 
organ kompetentny ustawowo od załatwiania takich spraw i przenosiło 
kompetencje na organ jednostki pomocniczej, który stawał się organem 
właściwym rzeczowo w rozumieniu art. 20 k.p.a. 
Wobec 
tego, 
że 
załatwianie 
sprawy 
poprzez 
wydanie 
decyzji 
następowało w myśl przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie 
ma podstaw do wyłączenia stosowania art. 268a w zw. z art. 5 § 2 pkt. 3 k.p.a., 
który reguluje tzw. pełnomocnictwo administracyjne, zezwalając wszystkim 
organom administracji publicznej (w tym także każdemu organowi jednostek 
samorządu terytorialnego, a nie tylko wójtowi lub burmistrzowi, jak stanowi 
przepis szczególny art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym) na 
upoważnienie pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania 
spraw w jego imieniu, w tym wydawania decyzji administracyjnych. Przepis art. 
268a k.p.a. nie wprowadza żadnych ograniczeń podmiotowych w kwestii 
upoważniania 
pracowników 
kierowanej 
jednostki 
organizacyjnej. 
Pełnomocnictwa takiego może zatem udzielić swoim pracownikom zarówno 
organ administracyjny upoważniony ustawowo do wydawania określonych 
decyzji, jak i organ, którego upoważnienie do wydawania decyzji we własnym 
imieniu wynika z przekazania mu kompetencji przez organ upoważniony 

 
 
5 
ustawowo. Organ taki staje się bowiem organem administracji (rozpoznawanej 
sprawie - administracji samorządowej), upoważnionym do wydawania we 
własnym imieniu określonych decyzji administracyjnych, do którego ma 
zastosowanie art. 268a w zw. z art. 5 § 2 pkt. 3 k.p.a., zezwalający na 
udzielanie pracownikom organu tzw. pełnomocnictwa administracyjnego. 
Odmienna wykładnia wskazanych przepisów, dokonana przez Sądy 
orzekające w sprawie, nie znajduje podstaw w ich treści ani celu. Jej skutkiem, 
bez wątpienia nie zamierzonym przez ustawodawcę, byłoby uniemożliwienie 
wydawania 
decyzji 
administracyjnych 
w 
sprawach 
przekazanych 
do 
kompetencji określonej jednostki pomocniczej lub organu w wypadku 
nieobecności, z różnych przyczyn, kierownika takiej jednostki, a to prowadziłoby 
do wysoce niepożądanego naruszenia ciągłości i rytmu pracy jedynie 
właściwego 
i 
wyspecjalizowanego 
urzędu 
i 
uniemożliwiało 
terminowe 
załatwianie spraw obywateli. 
 Biorąc wszystko to pod uwagę, Sąd Najwyższy uznał kasację za 
usprawiedliwioną, co spowodowało uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz, 
ze względu na rodzaj sprawy i charakter uchybień Sądów obu instancji, także 
poprzedzającego je orzeczenia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy 
temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania (art. 39313 § 1 k.p.c.).