II CK 386/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r. rozpoznał kasację powoda J.M. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił jego żądanie uznania za nieważną umowy darowizny nieruchomości zawartej z siostrzenicą J.P. Powód argumentował, że działał w błędzie, ponieważ nie wiedział o umowie majątkowej między J.P. a jej mężem, która rozszerzała wspólność ustawową na majątek nabyty z wszelkich tytułów. W wyniku tej umowy darowana nieruchomość weszła do majątku wspólnego małżonków P., którzy pobudowali na niej dom, finansując go ze sprzedaży innego mieszkania i dochodów męża. Sąd Apelacyjny uznał, że powód miał świadomość sytuacji, w tym warunków darowizny i finansowania budowy, co wykluczało błąd. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty kasacji dotyczące naruszenia przepisów o ocenie dowodów i wad oświadczeń woli, podkreślił, że błąd jest prawnie doniosły tylko przy spełnieniu określonych przesłanek kodeksowych. Stwierdził, że ustalenie sądów niższych instancji, iż powód wiedział o umowie małżeńskiej i finansowaniu budowy, nie narusza zasad doświadczenia życiowego ani logicznego myślenia. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację, zasądzając od powoda koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia błędu w oświadczeniu woli w kontekście darowizny nieruchomości i wspólności majątkowej małżeńskiej.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i ustaleń sądów niższych instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy błąd co do treści czynności prawnej, polegający na niewiedzy o umowie rozszerzającej wspólność majątkową małżonków, może stanowić podstawę do uznania umowy darowizny za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli powód miał wiedzę o faktycznym finansowaniu budowy z majątku wspólnego i bliskie kontakty z małżonkami, co wyklucza istotny błąd co do istoty darowizny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wiedza powoda o umowie małżeńskiej i sposobie finansowania budowy domu ze środków wspólnych wykluczała istotny błąd co do treści czynności prawnej darowizny, nawet jeśli powód nie był bezpośrednio świadomy formalnego rozszerzenia wspólności majątkowej.
Jakie są przesłanki uznania błędu za prawnie doniosły w świetle art. 84 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Błąd jest prawnie doniosły, gdy dotyczy treści czynności prawnej, jest istotny, a w przypadku czynności odpłatnych, gdy druga strona błąd wywołała, o nim wiedziała lub mogła go z łatwością zauważyć.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał definicję i przesłanki błędu prawnie doniosłego zgodnie z Kodeksem cywilnym, podkreślając, że błąd musi dotyczyć treści czynności i być istotny.
Czy naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. (zasady oceny dowodów) może stanowić podstawę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w sytuacji, gdy skarżący wykaże rażące naruszenie tych zasad przez sąd drugiej instancji, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w kasacji wymaga wykazania rażącego naruszenia zasad oceny dowodów i wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, a samo stwierdzenie o pominięciu oświadczenia nie jest wystarczające.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.M. | osoba_fizyczna | powód |
| S.M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L.K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| I.P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J.P. | osoba_fizyczna | darowany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Błąd jest prawnie doniosły, gdy dotyczy treści czynności prawnej, jest istotny, a w przypadku czynności odpłatnych, gdy druga strona błąd wywołała, o nim wiedziała lub mogła go z łatwością zauważyć.
Pomocnicze
k.c. art. 88
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna.
k.p.c. art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie w przedmiocie kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód działał w błędzie co do istoty darowizny, nie wiedząc o umowie rozszerzającej wspólność majątkową. • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny poprzez pominięcie oświadczeń pozwanej S.M.
Odrzucone argumenty
Powód miał wiedzę o umowie małżeńskiej i finansowaniu budowy ze środków wspólnych, co wykluczało istotny błąd. • Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie został skutecznie uzasadniony w kasacji.
Godne uwagi sformułowania
Błąd jest prawnie doniosły tylko wówczas, gdy spełnione są wskazane w art. 84 k.c. przesłanki. • Istota stanowiska skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że towarzyszący umowie darowizny jego animus donandi obejmował tylko J.P., uczestniczącą w zawarciu tej umowy, a nie także jej małżonka. • Ustalenie to Sądów niższej instancji nie mija się zatem z zasadą doświadczenia życiowego ani z zasadą logicznego myślenia.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący, sprawozdawca
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Tadeusz Żyznowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia błędu w oświadczeniu woli w kontekście darowizny nieruchomości i wspólności majątkowej małżeńskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i ustaleń sądów niższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy istotnych kwestii prawa cywilnego związanych z wadami oświadczeń woli i wspólnością majątkową, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Czy niewiedza o umowie małżeńskiej unieważnia darowiznę nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.