II CK 320/05

Sygn. akt II CK 320/05 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 listopada 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) 
SSN Bronisław Czech 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa "B.(…)" Spółki Jawnej w O. 
przeciwko "J.(…)" - Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P., obecnie "J.(…)" - 
Spółka Akcyjna w P. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie 
Cywilnej w dniu 10 listopada 2005 r., kasacji B. K. i E. G. od wyroku Sądu Okręgowego 
w P. z dnia 29 października 2004 r., sygn. akt IX Ga (…), IX Ga (…), 
 
zawiesza postępowanie. 
 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2003 r. Sąd Rejonowy w P. zasądził od pozwanej 
„J.(…)” spółki z o.o. z siedzibą w P. na rzecz powódki „B.(…)” spółki jawnej z siedzibą w 
O. kwotę 22 201,88 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 września 2003 r. do dnia 
zapłaty, natomiast dalej idące powództwo oddalił. Sąd Okręgowy w P., po rozpoznaniu 
sprawy na skutek apelacji obu stron, wyrokiem z dnia 29 października 2004 r. apelację 
powódki oddalił, a w uwzględnieniu apelacji pozwanej zmienił zaskarżony wyrok i oddalił 
powództwo. 
Od wyroku Sądu Okręgowego kasację wnieśli B. K. i E. G., twierdząc, że są 
byłymi wspólnikami powodowej spółki jawnej „B.(…)” z siedzibą w O., która uchwałą 
wspólników z dnia 6 grudnia 2004 r. została rozwiązana bez przeprowadzania likwidacji, 
a następnie – postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 stycznia 2005 r., sygn. 
akt (…) – wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Powołując się na stanowisko 

 
2 
Sądu Najwyższego wyrażone w orzeczeniu z dnia 7 czerwca 1957 r., 4 CR 185/56 
(OSPiKA 1958, nr 10, poz. 260), B. K. i E. G. wywodzili, że po rozwiązaniu spółki jawnej 
proces powinien toczyć się „w dalszym ciągu, jako prowadzony osobiście przez 
dawnych wspólników”. 
Pozwana wnosiła o odrzucenie kasacji względnie umorzenie postępowania 
kasacyjnego, zarzucając, że wniesiona kasacja nie czyni zadość wymaganiu 
określonemu w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., a ponadto, że B. K. i E. G. nie mogą 
kontynuować postępowania toczącego się z powództwa spółki. Pozwana wyjaśniła też, 
że uległa zmianie jej struktura organizacyjno – prawna, obecnie jest bowiem spółką 
akcyjną pod firmą J.(…) S.A. z siedzibą w P. 
Sąd Okręgowy przedstawił kasację wraz z aktami sprawy Sądowi Najwyższemu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Z twierdzeń przytoczonych przez wnoszących kasację B. K. i E. G. oraz z 
załączonych dokumentów wynika, że występująca po stronie powodowej „B.(…)” spółka 
jawna z siedzibą w O. została rozwiązana bez przeprowadzania likwidacji, po czym 
postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 stycznia 2005 r. – wykreślona z 
Krajowego 
Rejestru 
Sądowego. 
Nastąpiło 
to 
po 
doręczeniu 
pełnomocnikowi 
procesowemu powodowej spółki wyroku z uzasadnieniem w trybie art. 387 § 3 k.p.c., a 
przed upływem miesięcznego terminu do wniesienia kasacji, przewidzianego w art. 3934 
§ 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 lutego 2005 r. (zob. art. 3 ustawy z 
dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). 
W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozważeniu podlegać muszą skutki, jakie dla 
biegu postępowania powoduje wykreślenie spółki jawnej z rejestru przedsiębiorców. W 
powołanym przez B. K. i E. G. orzeczeniu z dnia 7 czerwca 1957 r., 4 CR 185/56, Sąd 
Najwyższy istotnie stwierdził, że proces spółki jawnej jest zawsze równocześnie 
procesem jej każdorazowych wspólników, na skutek czego orzeczenie jest na ich rzecz i 
przeciwko nim wykonalne i prawomocne. Wobec tego, że w zasadzie stroną są 
wspólnicy, nie zachodzi zmiana strony, jeżeli w miejscu spółki jawnej wymienia się 
wspólników. Tak samo w razie rozwiązania spółki jawnej i wykreślenia jej z rejestru 
proces należy prowadzić dalej, a jako strony uważać byłych jej wspólników (OSPiKA 
1958, nr 10, poz. 260). Trzeba jednak zauważyć, że przytoczone orzeczenie zapadło 
pod rządem kodeksu handlowego, a regulacje zawarte w kodeksie spółek handlowych 
nie pozwalają przyjąć, by zachowało ono aktualność. 

 
3 
Zgodnie z art. 8 § 1 k.s.h., spółka jawna może we własnym imieniu nabywać 
prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, 
pozywać i być pozywana. Z przytoczonego przepisu, w powiązaniu z art. 331 § 1 k.c., 
wynika wyraźnie, że spółka jawna jest odrębnym od wspólników podmiotem 
procesowym, wobec czego proces spółki jawnej nie jest równocześnie procesem jej 
wspólników. Świadczą o tym także inne regulacje, takie jak art. 31 § 2 k.s.h. czy art. 
7781 k.p.c. Pierwszy z wymienionych przepisów dopuszcza możliwość wniesienia 
powództwa przeciwko wspólnikowi spółki jawnej zanim egzekucja z majątku spółki 
okaże się bezskuteczna, drugi natomiast pozwala nadać tytułowi egzekucyjnemu 
wydanemu przeciwko spółce jawnej klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi 
ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za 
zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna., jak 
również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Gdyby 
przyjąć, że proces spółki jawnej zawsze jest równocześnie procesem jej każdorazowych 
wspólników, przytoczone regulacje byłyby zbędne. Trzeba zatem przyjąć, że spółka 
jawna jest odrębnym od wspólników podmiotem procesowym. Nie ulega przy tym 
wątpliwości, że wykreślenie spółki jawnej z rejestru przedsiębiorców powoduje utratę 
przez nią zdolności sądowej. Utrata zdolności sądowej powoduje natomiast konieczność 
zawieszenia postępowania z urzędu. 
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 
k.p.c. w związku z art. 39310 k.p.c. w brzmieniu sprzed dnia 6 lutego 2005 r. postanowił, 
jak w sentencji.