II CK 313/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, "P.(...)" Spółka Akcyjna, domagała się zapłaty od pozwanej, "E.(...)" Spółki z o.o., kwoty 21.865,54 zł z odsetkami za roboty budowlano-montażowe uznane za dodatkowe, wykonane w ramach modernizacji oczyszczalni ścieków. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając, że pozwana akceptowała roboty dodatkowe, co potwierdza m.in. notatka służbowa z budowy. Sąd Okręgowy zmienił jednak wyrok, oddalając powództwo, argumentując, że roboty te mogły być przewidziane w pierwotnym kosztorysie i nie zostały wykonane na podstawie odrębnej umowy, co naruszało warunki umowy głównej. Sąd Najwyższy w kasacji powódki uznał, że Sąd Okręgowy dokonał dowolnej oceny dowodów, sprzecznej z ustaleniami sądu pierwszej instancji, nie uzasadnił przekonująco swoich odmiennych ustaleń faktycznych i pominął istotne dowody, takie jak notatka służbowa. Sąd Najwyższy wskazał na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów) oraz art. 647 k.c. (obowiązek zapłaty wynagrodzenia), uchylając wyrok Sądu Okręgowego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad oceny dowodów przez sądy drugiej instancji, dopuszczalność zawierania umów na roboty dodatkowe w sposób konkludentny, oraz stosowanie art. 647 k.c. w kontekście umów o roboty budowlane.
Dotyczy specyfiki umów o roboty budowlane w kontekście zamówień publicznych i rozliczeń za roboty dodatkowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roboty wykonane przez wykonawcę, które nie zostały uwzględnione w pierwotnym kosztorysie i umowie, mogą być uznane za roboty dodatkowe, za które wykonawcy przysługuje dodatkowe wynagrodzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli roboty te nie były objęte umową zasadniczą i zostały wykonane na podstawie odrębnego zlecenia lub czynności konkludentnych stron, nawet jeśli pierwotnie istniała możliwość ich przewidzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest, czy roboty były objęte umową zasadniczą, a nie tylko możliwość ich wcześniejszego przewidzenia. Strony mogą zawrzeć umowę na roboty dodatkowe w sposób konkludentny, a obowiązek współdziałania stron (art. 354 k.c.) może przemawiać za taką formą.
Czy sąd drugiej instancji może dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych od sądu pierwszej instancji bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego i czy może opierać się na dowolnej ocenie dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji może czynić własne ustalenia, ale musi je przekonywująco uzasadnić, a ocena dowodów nie może być dowolna i musi być zgodna z art. 233 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustalenia Sądu Okręgowego były sprzeczne z ustaleniami sądu pierwszej instancji i opierały się na dowolnej ocenie dowodów, co narusza art. 233 § 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji powinien był uzasadnić swoje stanowisko i odnieść się do ustaleń sądu niższej instancji.
Czy sąd pierwszej instancji, nie posiadając wiedzy specjalnej, może odmówić wiary zeznaniom świadka oceniającego charakter robót?
Odpowiedź sądu
Sąd ma obowiązek oceny wszystkich dowodów, w tym zeznań świadków, i może im odmówić wiary, ale musi to uzasadnić. Ocena charakteru robót nie zawsze wymaga wiedzy specjalnej, a porównanie umowy z zakresem robót może być dokonane przez sąd lub biegłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skrytykował twierdzenie Sądu Okręgowego, że Sąd Rejonowy nie miał prawa nie dać wiary zeznaniom świadka z powodu braku wiedzy specjalnej. Podkreślono, że ocena dowodów jest obowiązkiem sądu, a w przypadku wątpliwości co do charakteru robót, sąd mógł skorzystać z pomocy biegłego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "P.(...)" Spółka Akcyjna w Z. | spółka | powódka |
| "E.(...)" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. | spółka | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Obowiązek zapłaty przez zamawiającego umówionego wynagrodzenia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów; dowolna ocena dowodów narusza ten przepis.
Pomocnicze
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Obowiązek współdziałania stron przemawia za trafnością ustalenia o zawarciu dodatkowej umowy przez czynności konkludentne.
k.p.c. art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy dokonał dowolnej oceny dowodów, sprzecznej z ustaleniami sądu pierwszej instancji. • Sąd Okręgowy naruszył art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nierzetelną ocenę dowodów i pominięcie istotnych ustaleń. • Sąd Okręgowy naruszył art. 647 k.c. poprzez błędne zastosowanie prawa materialnego. • Ustalenia Sądu Okręgowego co do braku robót dodatkowych i braku umowy dodatkowej były nieprzekonujące i niepoparte dowodami. • Możliwość zawarcia umowy dodatkowej przez czynności konkludentne, zgodnie z zasadą współdziałania stron (art. 354 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Użyte argumenty świadczą o dowolnej ocenie dowodów. • Stwierdzenie, że ze względu na brak wiedzy specjalnej Sąd pierwszej instancji nie miał prawa dać wiary zeznaniom świadka A. A. jest tezą rewolucyjną, ale nie znajduje ona oparcia w obowiązujących przepisach postępowania. • Sąd Okręgowy milczeniem pominął ustalenie Sądu pierwszej instancji, że w pewnym okresie czasu kompetentni pracownicy obu stron zgodni byli, że powódka jednak wykonała roboty dodatkowe i dali temu wyraz w notatce służbowej z dnia 17 stycznia 2002 r. • Wynikający z art. 354 k.c. obowiązek współdziałania stron, zdaje się raczej przemawiać za trafnością ustalenia Sądu pierwszej instancji co do zawarcia dodatkowej umowy przez czynności konkludentne.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Hubert Wrzeszcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad oceny dowodów przez sądy drugiej instancji, dopuszczalność zawierania umów na roboty dodatkowe w sposób konkludentny, oraz stosowanie art. 647 k.c. w kontekście umów o roboty budowlane."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki umów o roboty budowlane w kontekście zamówień publicznych i rozliczeń za roboty dodatkowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ocena dowodów przez sądy niższych instancji, a także jak Sąd Najwyższy koryguje błędy proceduralne i materialne. Dotyczy powszechnego problemu rozliczeń w budownictwie.
“Sąd Najwyższy: Jak nie oceniać dowodów w sprawie o zapłatę za roboty budowlane?”
Dane finansowe
WPS: 21 865,54 PLN
zapłata za roboty dodatkowe: 21 865,54 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.