II CK 28/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń powodów Ryszarda G. i Grażyny G. wynikających z umowy inwestycyjnej sprzedaży systemu wentylacji. Powodowie, prowadzący działalność hodowlaną, zakupili system wentylacji od pozwanych Ryszarda O. i Magdaleny O. Umowa przewidywała roczną gwarancję, a w okresie nieobjętym gwarancją miały zastosowanie przepisy o rękojmi, z pewnymi modyfikacjami. Po odbiorze systemu powodowie zgłaszali wady, które uniemożliwiały jego prawidłowe funkcjonowanie. Pismem z maja 1999 r. powodowie odstąpili od umowy, żądając zwrotu zapłaconej kwoty. Sąd pierwszej instancji uznał, że umowne przedłużenie terminu rękojmi było dopuszczalne i skuteczne, co pozwoliło na uwzględnienie części powództwa. Sąd drugiej instancji zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, ponieważ uznał, że termin rękojmi wygasł, a postanowienie umowy o przedłużeniu rękojmi jest nieważne jako sprzeczne z art. 568 k.c. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację powodów, skupiając się na kwestii dopuszczalności umownego przedłużenia terminu rękojmi. Sąd Najwyższy stwierdził, że strony mogą umownie modyfikować odpowiedzialność z tytułu rękojmi, w tym przedłużać termin, zgodnie z zasadą swobody umów (art. 3531 k.c.) i przepisami dopuszczającymi modyfikację odpowiedzialności (art. 558 § 1 k.c.). Uznał, że art. 568 k.c. nie wyłącza możliwości umownego przedłużenia terminu rękojmi. Jednakże, w tej konkretnej sprawie, mimo że umowa dopuszczała przedłużenie, powodowie sprecyzowali w protokole odbioru żądanie przedłużenia rękojmi do dnia 15 marca 1999 r. Ponieważ odstąpienie od umowy nastąpiło dopiero 21 maja 1999 r., czyli po upływie tego terminu, Sąd Najwyższy uznał je za bezskuteczne. W konsekwencji kasacja powodów została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność i sposób umownego przedłużania terminów rękojmi w umowach sprzedaży, a także skutki odstąpienia od umowy po upływie tych terminów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie termin przedłużenia rękojmi został sprecyzowany w protokole odbioru robót, co może stanowić istotny element dla oceny skuteczności takiego przedłużenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy strony umowy mogą umownie przedłużyć termin wygaśnięcia uprawnień z tytułu rękojmi przewidziany w art. 568 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony mogą umownie przedłużyć termin rękojmi, o ile jest to jasno określone w umowie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na zasadzie swobody umów (art. 3531 k.c.) oraz art. 558 § 1 k.c., który zezwala na modyfikację odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Stwierdzono, że art. 568 k.c. nie wyłącza możliwości umownego przedłużenia terminu, a różnica między rękojmią a gwarancją w tym zakresie byłaby nieuzasadniona.
Czy odstąpienie od umowy sprzedaży z powodu wad, dokonane po upływie umownie przedłużonego terminu rękojmi, jest skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odstąpienie od umowy dokonane po upływie terminu rękojmi (zarówno ustawowego, jak i umownie przedłużonego) jest bezskuteczne.
Uzasadnienie
Skoro uprawnienia z tytułu rękojmi wygasły z upływem ustalonego terminu (w tym przypadku sprecyzowanego w protokole odbioru do 15 marca 1999 r.), późniejsze oświadczenie o odstąpieniu od umowy nie wywołuje skutków prawnych.
Czy postanowienie umowy o przedłużeniu terminu rękojmi, które nie precyzuje konkretnego okresu, jest nieważne?
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał takie postanowienie za nieważne, jednak Sąd Najwyższy wskazał, że brak precyzyjnego określenia terminu w umowie może być uzupełniony przez inne okoliczności, np. protokół odbioru.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, uznając zarzut naruszenia art. 568 i 558 k.c. za trafny, wskazał, że brak jednoznacznego wskazania terminu w umowie nie przesądza o nieważności, ale wymaga ustalenia go na podstawie całokształtu okoliczności, w tym protokołu odbioru.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ryszard G. | osoba_fizyczna | powód |
| Grażyna G. | osoba_fizyczna | powód |
| Ryszard O. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Magdalena O. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 568 § 1
Kodeks cywilny
Termin wygaśnięcia uprawnień z tytułu rękojmi, który może być przedłużony umową stron.
k.c. art. 558 § 1
Kodeks cywilny
Dopuszcza umowne rozszerzenie, ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, pozwalająca stronom na ułożenie stosunku prawnego według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku ani zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie kasacji.
Pomocnicze
k.c. art. 638
Kodeks cywilny
Odesłanie do przepisów o rękojmi przy umowie sprzedaży w kontekście umów o dzieło.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Skutki odstąpienia od umowy wzajemnej.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
k.c. art. 112
Kodeks cywilny
Obliczanie terminów.
k.c. art. 577 § 2
Kodeks cywilny
Ustalanie dłuższego niż rok terminu odpowiedzialności z tytułu gwarancji.
k.c. art. 119
Kodeks cywilny
Zakaz wydłużania i skracania terminów przedawnienia.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemania faktyczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość umownego przedłużenia terminu rękojmi. • Odstąpienie od umowy po upływie terminu rękojmi jest bezskuteczne. • Termin rękojmi sprecyzowany w protokole odbioru robót.
Odrzucone argumenty
Nieważność postanowienia umowy o przedłużeniu rękojmi. • Skuteczność odstąpienia od umowy mimo upływu terminu rękojmi.
Godne uwagi sformułowania
Przewidziany w art. 568 k.c. termin wygaśnięcia uprawnień z tytułu rękojmi może być przedłużony umową stron. • Rękojmia jest instytucją, która została ukształtowana przez ustawę, rola woli stron jest więc tu drugorzędna, inaczej niż przy pełniącej podobną funkcję gwarancji. • Taka interpretacja art. 568 k.c. jest nie do pogodzenia z art. 558 k.c. • Oświadczenie powodów o odstąpieniu od umowy było bezskuteczne.
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność i sposób umownego przedłużania terminów rękojmi w umowach sprzedaży, a także skutki odstąpienia od umowy po upływie tych terminów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie termin przedłużenia rękojmi został sprecyzowany w protokole odbioru robót, co może stanowić istotny element dla oceny skuteczności takiego przedłużenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia rękojmi i terminów, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne wątpliwości interpretacyjne dotyczące swobody umów w tym zakresie.
“Czy można przedłużyć rękojmię? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady!”
Dane finansowe
WPS: 46 065 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1200 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.