II CA 96/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda M. K. o zadośćuczynienie i odszkodowanie w związku z upadkiem na uszkodzonym chodniku. Sąd Rejonowy w Radomsku zasądził od Gminy M. R. kwoty 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia i 700 zł tytułem odszkodowania, oddalając powództwo wobec Gminy R. Pozwana Gmina M. R. wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów, art. 227 k.p.c. i 232 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez nierozpatrzenie dowodów i nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 652 k.c. (omyłkowo podany jako 625 k.c.) i art. 445 § 1 k.c. w zw. z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy. Gmina argumentowała, że teren, na którym doszło do wypadku, nie był objęty pracami budowlanymi i że odpowiedzialność za szkody ponosi wykonawca. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił apelację, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych nie są uzasadnione. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność Gminy wynika z obowiązku utrzymania chodników w należytym stanie, a do zdarzenia doszło poza terenem budowy. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., wskazując na brak precyzyjnego sformułowania zarzutu. Podkreślono, że inicjatywa dowodowa należy do stron, a przeprowadzenie dowodu z urzędu byłoby naruszeniem zasady równowagi stron. Sąd uznał, że dokumentacja medyczna potwierdzała obrażenia, a protokół przekazania placu budowy, przedstawiony dopiero w postępowaniu apelacyjnym, dotyczył innego terenu. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do odpowiedzialności Gminy M. R. za stan chodnika i zasądził od niej zwrot kosztów procesu za instancję odwoławczą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie odpowiedzialności gminy za utrzymanie chodników i stan nawierzchni, nawet w sytuacji prowadzenia robót budowlanych w pobliżu.
Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i odpowiedzialności zarządcy drogi. Interpretacja przepisów o odpowiedzialności wykonawcy i gminy może być różna w zależności od szczegółów umowy i przekazania terenu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy gmina odpowiada za szkodę wyrządzoną powodowi w wyniku upadku na nierównym chodniku, jeśli teren ten nie był objęty umową o roboty budowlane i został przekazany wykonawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, gmina odpowiada za szkodę, ponieważ do zdarzenia doszło poza terenem objętym pracami budowlanymi, a gmina jako zarządca drogi jest zobowiązana do utrzymania chodników w należytym stanie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że do wypadku doszło na odcinku chodnika, który nie był objęty umową o roboty budowlane i nie został przekazany wykonawcy. Gmina, jako zarządca drogi, miała obowiązek utrzymania chodnika w bezpiecznym stanie, a zaniedbanie tego obowiązku stanowiło czyn niedozwolony.
Czy sąd powinien z urzędu dopuścić dowód z opinii biegłego na okoliczność możliwości powstania obrażeń w określonych okolicznościach, jeśli strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie złożyła takiego wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie powinien dopuszczać dowodu z urzędu w takiej sytuacji, gdyż naruszałoby to zasadę kontradyktoryjności i równowagi stron.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że inicjatywa dowodowa należy do stron, zwłaszcza gdy są reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników. Dopuszczenie dowodu z urzędu byłoby naruszeniem zasady równowagi stron i bezstronności sądu.
Czy wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę powinna uwzględniać przeciętną stopę życiową społeczeństwa i czy można stosować pomocnicze kryteria szacowania szkody majątkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wysokość zadośćuczynienia powinna być umiarkowana, uwzględniać aktualne warunki życia społeczeństwa oraz rozmiar doznanej krzywdy, a pomocnicze kryteria szacowania szkody majątkowej mogą być brane pod uwagę.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że zadośćuczynienie ma na celu złagodzenie krzywdy, a nie wzbogacenie, i powinno być umiarkowane. Uwzględniono cierpienia fizyczne i psychiczne powoda oraz przeciętne warunki życia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina R. | organ_państwowy | pozwana |
| Gmina M. R. | organ_państwowy | pozwana |
| (...) Spółki Akcyjnej (...) w W. | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia jednorazowego odszkodowania na pokrycie wszelkich kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę niemajątkową.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za czyn niedozwolony, wymagająca wykazania winy sprawcy.
Pomocnicze
u.d.p. art. 21
Ustawa o drogach publicznych
Określa zadania zarządcy drogi, w tym utrzymanie nawierzchni i chodników.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje ciężar dowodzenia faktów.
k.c. art. 652
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności wykonawcy za szkody powstałe na terenie budowy.
k.c. art. 429
Kodeks cywilny
Dotyczy zwolnienia się od odpowiedzialności przez powierzenie czynności innej osobie.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych od opóźnienia w spełnieniu świadczenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedmiotu dowodu w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku przedstawiania dowodów przez strony.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina jako zarządca drogi odpowiada za utrzymanie chodnika w należytym stanie. • Do zdarzenia doszło poza terenem objętym pracami budowlanymi, co wyłącza odpowiedzialność wykonawcy na podstawie art. 652 k.c. • Stan chodnika był zły i stanowił zaniedbanie ze strony gminy. • Obrażenia powoda zostały potwierdzone opinią biegłego.
Odrzucone argumenty
Gmina nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ teren został przekazany wykonawcy robót budowlanych. • Powód samowolnie wszedł na teren budowy, przyczyniając się do wypadku. • Powód doznał jedynie długotrwałego, a nie trwałego uszczerbku na zdrowiu. • Sąd Rejonowy naruszył przepisy proceduralne, w tym art. 233 § 1 k.p.c. i art. 232 k.p.c. • Należało dopuścić dowód z opinii biegłego z urzędu. • Zasądzone odsetki są niezasadne, gdyż nie było wezwania do zapłaty.
Godne uwagi sformułowania
do zdarzenia doszło na innym odcinku ul. (...) aniżeli ten, który objęty był zakresem prac remontowych • powód przewrócił się o wystającą płytę chodnikową, której stan był zły, ale nie w wyniku prac remontowych ani składowania tam materiałów budowlanych, lecz zaniedbania ze strony pozwanej polegającego na nie wywiązywaniu się z obowiązku utrzymania chodnika w należytym stanie • nie było podstaw do zwolnienia się przez pozwaną Gminę M. R. z odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną powodowi • obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach • nie budzi wątpliwości i jest wystarczający dla potrzeb rozstrzygnięcia • nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że ocena przeprowadzonych przez Sąd dowodów jest dowolna • nie istniały formalne przeszkody procesowe blokujące inicjatywę autora apelacji • zaniedbania skarżącego należy w realiach rozpoznanej sprawy zakwalifikować jako czyn niedozwolony
Skład orzekający
Grzegorz Ślęzak
przewodniczący
Jarosław Gołębiowski
sprawozdawca
Paweł Lasoń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności gminy za utrzymanie chodników i stan nawierzchni, nawet w sytuacji prowadzenia robót budowlanych w pobliżu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i odpowiedzialności zarządcy drogi. Interpretacja przepisów o odpowiedzialności wykonawcy i gminy może być różna w zależności od szczegółów umowy i przekazania terenu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, że gminy ponoszą odpowiedzialność za bezpieczeństwo na chodnikach, nawet jeśli w pobliżu trwają prace budowlane. Podkreśla znaczenie właściwego utrzymania infrastruktury miejskiej.
“Upadek na chodniku: Czy gmina zawsze odpowiada za szkody?”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 20 000 PLN
odszkodowanie: 700 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.