II CA 940/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zasiedzenie nieruchomości złożonego przez A. B. oraz wniosku uczestnika postępowania S. B. o zasiedzenie udziałów. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu oddalił oba wnioski, uznając, że wnioskodawca i jego poprzedniczka prawna (A. B. (2)) nie byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości, a bieg zasiedzenia został przerwany przez ujawnienie prawa właścicieli w księgach wieczystych. Sąd Okręgowy w Świdnicy, rozpoznając apelacje, podzielił zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 kpc) i materialnego (m.in. art. 172, 176, 336, 339, 175 kc). Sąd Okręgowy uznał, że A. B. (2) po wygaśnięciu umowy dzierżawy była samoistnym posiadaczem nieruchomości w złej wierze, a po jej śmierci jej synowie, A. B. (1) i S. B., stali się współposiadaczami samoistnymi. Sąd Okręgowy podkreślił, że ujawnienie właścicieli w księdze wieczystej nie przerywa biegu zasiedzenia. Ponieważ zakres współposiadania przez wnioskodawcę i uczestnika S. B. nie został przez Sąd Rejonowy ustalony, a nie było możliwe stwierdzenie nabycia udziałów w równych częściach, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Rejonowy ma ustalić zakres współposiadania oraz zbadać możliwość zasiedzenia działki nr (...).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o zasiedzeniu, w szczególności dotyczących zmiany charakteru posiadania z zależnego na samoistne po wygaśnięciu umowy dzierżawy, domniemania samoistnego posiadania oraz skutków wpisu do księgi wieczystej dla biegu zasiedzenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, wymaga analizy konkretnych dowodów na okoliczność charakteru posiadania.
Zagadnienia prawne (4)
Czy posiadanie nieruchomości przez dzierżawcę po wygaśnięciu umowy dzierżawy, bez wyraźnego zamanifestowania zmiany tytułu posiadania na zewnątrz, może być uznane za posiadanie samoistne w rozumieniu przepisów o zasiedzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, posiadanie nieruchomości po wygaśnięciu umowy dzierżawy może być uznane za samoistne, jeśli posiadacz faktycznie włada rzeczą jak właściciel, nawet jeśli nie zamanifestował tego w sposób jednoznaczny na zewnątrz, a ciężar dowodu przeciwnego spoczywa na stronie kwestionującej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że po wygaśnięciu umowy dzierżawy, A. B. (2) faktycznie władała nieruchomością jak właściciel, co zgodnie z art. 339 kc stanowi domniemanie posiadania samoistnego. Brak dowodów obalających to domniemanie oraz zeznania świadków i dokumenty potwierdzające takie władanie, mimo braku formalnego zamanifestowania zmiany tytułu posiadania na zewnątrz, przemawiają za uznaniem posiadania za samoistne.
Czy ujawnienie prawa właścicieli w księdze wieczystej w następstwie stwierdzenia nabycia spadku przerywa bieg terminu zasiedzenia nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ujawnienie właścicieli w księdze wieczystej w następstwie stwierdzenia nabycia spadku nie stanowi akcji zaczepnej właściciela przeciwko posiadaczowi i nie przerywa biegu zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdził, że przerwanie biegu zasiedzenia następuje tylko w wyniku działań właściciela bezpośrednio zmierzających do pozbawienia posiadacza posiadania, a wpis do księgi wieczystej nie spełnia tego kryterium.
Czy współposiadacze nieruchomości mogą doliczyć do swojego okresu posiadania cały okres posiadania poprzednika prawnego, mimo posiadania w złej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, współposiadacze mogą doliczyć do swojego czasu posiadania cały okres posiadania poprzednika prawnego, nawet jeśli poprzednik posiadał w złej wierze, ale tylko do własnego zakresu posiadania nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że zasada doliczania posiadania poprzednika obejmuje wszystkich współposiadaczy i dotyczy całego okresu posiadania poprzednika, ale do własnego zakresu posiadania.
W jaki sposób należy ustalić udziały współposiadaczy w nieruchomości w przypadku nierównego zakresu ich posiadania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd powinien ustalić zakres współposiadania każdego ze współposiadaczy, uwzględniając w miarę potrzeby opinię biegłego, aby określić udziały w nieruchomości, zwłaszcza gdy nie można nabyć fizycznie wydzielonej części.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że w sytuacji nierównego zakresu współposiadania, sąd powinien ustalić te udziały, a w razie potrzeby zasięgnąć opinii biegłego, aby określić, w jakich udziałach nastąpiło nabycie przez zasiedzenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. N. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| S. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| S. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W. K. (1) | osoba_fizyczna | właściciel (wcześniejszy) |
| M. K. | osoba_fizyczna | właściciel (wcześniejszy) |
| A. B. (2) | osoba_fizyczna | dzierżawca/posiadacz samoistny (poprzednik prawny) |
| S. K. (2) | osoba_fizyczna | pracownik (wcześniejszy) |
| W. B. (1) | osoba_fizyczna | członek rodziny (wcześniejszy) |
| A. P. | osoba_fizyczna | członek rodziny (wcześniejszy) |
| E. B. | osoba_fizyczna | żona uczestnika postępowania |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 172 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przesłanek zasiedzenia nieruchomości przez samoistnego posiadacza.
k.c. art. 176 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy możliwości doliczenia okresu posiadania poprzednika prawnego do własnego okresu posiadania.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza samoistnego.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistnego posiadania.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Pomocnicze
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu zasiedzenia.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu zasiedzenia przez czynność przed sądem lub innym organem.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane przez strony.
k.p.c. art. 334
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.c. art. 197
Kodeks cywilny
Domniemanie równych udziałów współwłaścicieli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez dowolną ocenę dowodów. • Naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących posiadania samoistnego i przerwania biegu zasiedzenia. • Ujawnienie właścicieli w księdze wieczystej nie przerywa biegu zasiedzenia. • Posiadanie po wygaśnięciu umowy dzierżawy było samoistne. • Możliwość doliczenia okresu posiadania poprzednika.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Rejonowego o braku samoistnego posiadania. • Argumenty Sądu Rejonowego o przerwaniu biegu zasiedzenia. • Argumenty o pozorności umowy dzierżawy (odrzucone przez SO).
Godne uwagi sformułowania
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania • nie może ulegać wątpliwości, że do czasu obowiązywania umowy dzierżawy [...] A. B. (2) była posiadaczem zależnym • Z chwila wygaśnięcia umowy dzierżawy A. B. (2) przestała być posiadaczem zależnym nieruchomości, nie oznacza to jednak [...] że stała się automatycznie posiadaczem samoistnym • nie może się ona ograniczać tylko do sfery wewnętrznych przeżyć posiadacza, lecz musi być w sposób niedwuznaczny zamanifestowana na zewnątrz • Zgodnie z art. 339 kc domniemywa się, że ten kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym • Nie można uznać za taką akcję zaczepną ujawnienie właścicieli w księdze wieczystej w następstwie stwierdzenia nabycia spadku.
Skład orzekający
Jerzy Dydo
przewodniczący
Barbara Nowicka
sędzia
Maciej Ejsmont
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zasiedzeniu, w szczególności dotyczących zmiany charakteru posiadania z zależnego na samoistne po wygaśnięciu umowy dzierżawy, domniemania samoistnego posiadania oraz skutków wpisu do księgi wieczystej dla biegu zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, wymaga analizy konkretnych dowodów na okoliczność charakteru posiadania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zasiedzenia nieruchomości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie ze względu na możliwość nabycia własności bez zakupu. Interpretacja kluczowych przepisów przez sąd drugiej instancji jest istotna dla praktyki prawniczej.
“Czy można zasiedzieć nieruchomość po latach dzierżawy? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.