II CA 904/13

Sąd Okręgowy w BiałymstokuBiałystok2013-09-20
SAOSnieruchomościksięgi wieczysteWysokaokręgowy
nieruchomościksięgi wieczystehipotekapodział majątkurozwódwspółwłasnośćudziałypostępowanie wieczystoksięgowe

Podsumowanie

Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika postępowania, utrzymując w mocy postanowienie o wpisie hipoteki przymusowej na udziale nieruchomości byłej żony, uznając, że do czasu prawomocnego podziału majątku wspólnego udziały małżonków wynoszą po 1/2.

Sąd Okręgowy w Białymstoku rozpoznał apelację B. A. od postanowienia Sądu Rejonowego utrzymującego w mocy wpis hipoteki przymusowej na udziale nieruchomości należącym do jego byłej żony, M. A. . Uczestnik zarzucał naruszenie przepisów dotyczących ustalania nierównych udziałów w majątku wspólnym oraz dokonanie de facto podziału majątku. Sąd Okręgowy oddalił apelację, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego, zgodnie z którą prawomocny wyrok rozwodowy może stanowić podstawę wpisu współwłasności po 1/2, dopóki udziały nie zostaną prawomocnie ustalone inaczej w postępowaniu o podział majątku.

Sąd Okręgowy w Białymstoku rozpoznał apelację uczestnika postępowania B. A. od postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku, które utrzymało w mocy wpis hipoteki przymusowej na udziale ½ we własności nieruchomości należących do współwłaścicielki M. A. . Hipoteka została wpisana na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego zaległości podatkowych dłużniczki. Uczestnik apelacji zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów postępowania cywilnego (art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc) poprzez błędne uznanie, że nie wykazał nierównych udziałów w majątku wspólnym, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 43 § 2 kro i op, art. 31 § 1 kro i op, art. 46 kro i op w zw. z art. 1035 kc i art. 1038 § 1 kc) poprzez oparcie się na domniemaniu równych udziałów i dokonanie de facto podziału części majątku wspólnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za niezasadną. Przyjął ustalenia faktyczne Sądu I instancji i przychylił się do poglądu Sądu Najwyższego (uchwała III CZP 16/01), że prawomocny wyrok orzekający rozwód może być podstawą wpisu współwłasności nieruchomości na rzecz byłych małżonków z udziałami po ½ części, dopóki udziały te nie zostaną prawomocnie ustalone inaczej. Sąd podkreślił, że w postępowaniu wieczystoksięgowym bada się jedynie treść i formę wniosku oraz dokumentów, a stan rzeczy istniejący na chwilę złożenia wniosku. Ponieważ nierówne udziały nie zostały ustalone ani w chwili złożenia wniosku, ani w toczącym się postępowaniu o podział majątku (II Ns 3120/08), zaskarżone wpisy są zgodne z prawem. Sąd zaznaczył, że rozstrzygnięcie o ustaleniu nierównych udziałów w majątku wspólnym wykracza poza kognicję postępowania wieczystoksięgowego i nastąpi w odrębnym postępowaniu o podział majątku. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 31 i 46 kro oraz przepisów kc zostały uznane za bezprzedmiotowe, gdyż zaskarżone postanowienie nie dokonywało podziału majątku. Apelacja została oddalona na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, prawomocny wyrok orzekający rozwód może być podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności nieruchomości na rzecz byłych małżonków z udziałami po ½ części, dopóki udziały te nie zostaną prawomocnie ustalone inaczej.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oparł się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 16/01, zgodnie z którą wpis współwłasności po 1/2 jest dopuszczalny na podstawie wyroku rozwodowego, jeśli nie ustalono inaczej w postępowaniu o podział majątku. Postępowanie wieczystoksięgowe bada stan rzeczy na chwilę złożenia wniosku, a nie rozstrzyga o nierównych udziałach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B.

Strony

NazwaTypRola
Skarb Państwa - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B.organ_państwowywnioskodawca
B. A. (1)osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. A.osoba_fizycznawspółwłaścicielka

Przepisy (11)

Główne

k.p.c. art. 626 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres badania sądu wieczystoksięgowego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa oddalenia apelacji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia poprzez uznanie, że uczestnik nie wykazał nierównych udziałów.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia w zw. z art. 233 § 1 kpc; zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym.

k.r.o. art. 43 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Domniemanie równych udziałów w majątku wspólnym.

k.r.o. art. 43 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Zarzut naruszenia poprzez oparcie się na domniemaniu równych udziałów mimo toczącego się postępowania o podział majątku.

k.r.o. art. 31 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Zarzut naruszenia poprzez dokonanie de facto podziału części majątku wspólnego.

k.r.o. art. 46

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Zarzut naruszenia w zw. z art. 1035 kc i art. 1038 § 1 zd. 1 kc polegający na zastosowaniu przepisów o współwłasności z pominięciem nakazu podziału całego majątku.

k.c. art. 1035

Kodeks cywilny

Zarzut naruszenia w zw. z art. 46 kro i op.

k.c. art. 1038 § § 1 zd. 1

Kodeks cywilny

Zarzut naruszenia w zw. z art. 46 kro i op.

k.p.c. art. 567 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowanie w postępowaniu o podział majątku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocny wyrok orzekający rozwód może być podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności nieruchomości na rzecz byłych małżonków z udziałami po ½ części, dopóki udziały te nie zostaną prawomocnie ustalone inaczej. Postępowanie wieczystoksięgowe bada stan rzeczy istniejący na chwilę złożenia wniosku o wpis. Rozstrzygnięcie o ustalaniu nierównych udziałów w majątku wspólnym wykracza poza kognicję sądu wieczystoksięgowego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez uznanie, że uczestnik postępowania nie wykazał, by udziały byłych małżonków w majątku wspólnym mogły zostać ustalone, jako nierówne. Naruszenie art. 43 § 2 kro i op poprzez oparcie się na domniemaniu istnienia równych udziałów w majątku wspólnym uczestników postępowania mimo sygnalizowania przez skarżącego Sądowi I instancji, że w toku pozostaje postępowanie o podział majątku wspólnego. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 § 1 kro i op polegające na dokonaniu de facto podziału części majątku wspólnego. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 46 kro i op w zw. z art. 1035 kc i art. 1038 § 1 zd. 1 kc polegające na zastosowaniu wprost przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych z pominięciem nakazu, by podział objął cały majątek wspólny poprzez dokonanie de facto sądowego podziału części a nie całości majątku wspólnego.

Godne uwagi sformułowania

prawomocny wyrok orzekający rozwód może być podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności nieruchomości na rzecz byłych małżonków z udziałami po ½ części w postępowaniu wieczystoksięgowym poza kognicją sądu pozostało rozstrzygnięcie żądania skarżącego odnośnie ustalania nierównych udziałów w majątku wspólnym

Skład orzekający

Mirosław Trzaska

przewodniczący

Bogusław Suter

sędzia

Bogdan Łaszkiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podstaw wpisu współwłasności w księgach wieczystych na rzecz byłych małżonków po rozwodzie, zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego w sprawach podziału majątku."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nie ustalono jeszcze nierównych udziałów w postępowaniu o podział majątku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu wpisów w księgach wieczystych po rozwodzie i wyjaśnia zakres kompetencji sądu wieczystoksięgowego w kontekście podziału majątku, co jest istotne dla prawników i osób w trakcie lub po rozwodzie.

Rozwód a wpis hipoteki: Kiedy udziały w nieruchomości wynoszą po równo?

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II Ca 904/13 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Mirosław Trzaska Sędziowie: SSO Bogusław Suter SSO Bogdan Łaszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z udziałem B. A. (1) i M. A. o wpis do księgi wieczystej na skutek apelacji uczestnika postępowania B. A. (1) od postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt DzKw/BI1B/14657/13 postanawia: oddalić apelację. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 roku Sad Rejonowy utrzymał w mocy zaskarżony wpis Referendarza Sądowego z dnia 10 czerwca 2013 roku. Wskazał, że wpis hipoteki przymusowej nastąpił na udziale ½ we własności nieruchomości należących do współwłaścicielki M. A. . Tytuł wykonawczy SM (...) opiewający na zaległości podatkowe wydany został przeciwko w/w dłużniczce. Nie zostało wykazane w sprawie ażeby udziały jej i skarżącego w majątku wspólnym były inaczej ukształtowane niż to przewiduje art. 43 § 1 krio (stąd ujawnione zostały jako równe, w oparciu o wyrok rozwiązujący ich małżeństwo z 4 czerwca 2008 roku sygn. akt I C 84/08 Sądu Okręgowego w Białymstoku). W apelacji od tego postanowienia B. A. (1) zarzucił: ⚫ naruszenie art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez uznanie, że uczestnik postępowania nie wykazał, by udziały byłych małżonków w majątku wspólnym mogły zostać ustalone, jako nierówne; ⚫ naruszenie art. 43 § 2 kro i op poprzez oparcie się na domniemaniu istnienia równych udziałów w majątku wspólnym uczestników postępowania mimo sygnalizowania przez skarżącego Sądowi I instancji, że w toku pozostaje postępowanie o podział majątku wspólnego; ⚫ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 § 1 kro i op polegające na dokonaniu de facto podziału części majątku wspólnego; ⚫ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 46 kro i op w zw. z art. 1035 kc i art. 1038 § 1 zd. 1 kc polegające na zastosowaniu wprost przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych z pominięciem nakazu, by podział objął cały majątek wspólny poprzez dokonanie de facto sądowego podziału części a nie całości majątku wspólnego. Wskazując na powyższe uczestnik postępowania wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wykreślenie zaskarżonych wpisów. SĄD OKRĘGOWY USTALIŁ I ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: Apelacja uczestnika postępowania nie jest zasadna. Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji są prawidłowe i Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Sąd Okręgowy przychyla się do poglądu Sadu Najwyższego wyrażonego w chwale z dnia 21 czerwca 2001 roku III CZP 16/01, iż prawomocny wyrok orzekający rozwód może być podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności nieruchomości na rzecz byłych małżonków z udziałami po ½ części. Pogląd ten został zaaprobowany w doktrynie prawa cywilnego (glosa E. Gniewek w OPS 2002/2/17, glosa W. Gługiewicza „Przegląd Sądowy 200/3/97, „Komentarz do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego” pod red. K. Piaseckiego Warszawa 2009 str. 279 itd.). Zgodnie z art. 626 § 2 kpc sąd rozpoznając wniosek wieczystoksięgowy bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Jak wyjaśniła uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2009 roku III CZP 80/09, oceniając zasadność wniosku, sąd winien brać pod uwagę stan rzeczy istniejący na chwilę złożenia wniosku o wpis. W sprawie niniejszej oczywistym pozostaje, że na chwilę złożenia wniosku o wpis ułamkowych udziałów M. i B. byłych małżonków A. we współwłasności nieruchomości nie zostały ustalone nierówne udziały w ich majątku wspólnym. Nie zostały też one ustalone jako nierówne w toczącej się obecnie sprawie działowej II Ns 3120/08 Sądu rejonowego w Białymstoku. Tym samym zaskarżone wpisy w dziale II i IV przedmiotowej księgi wieczystej zgodne są z obowiązującym prawem. Dodać należy, iż w postępowaniu wieczystoksięgowym poza kognicją sądu pozostało rozstrzygnięcie żądania skarżącego odnośnie ustalania nierównych udziałów w majątku wspólnym (zagadnienie to stanowić będzie ewentualnie przedmiot rozstrzygnięcia w toczącej się w/w sprawie działowej zgodnie z dyspozycja art. 43 § 2 krio w zw. z art. 567 § 1 kpc ). Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 31 krio oraz art. 46 krio w zw. z art. 1035 kc i art. 1038 kc są bezprzedmiotowe albowiem zaskarżone postanowienie nie zapadło wskutek wniosku o podział majątku wspólnego i nie dokonuje ono podziału tegoż majątku byłych małżonków M. i B. A. . Jak wyżej wzmiankowano podział tego majątku nastąpi dopiero w orzeczeniu końcowym w trwającym postępowaniu w sprawie II Ns 3120/08 Sądu rejonowego w Białymstoku. W świetle powyższego zarzuty tej apelacji nie mogły być uznane za zasadne. Oddalenie apelacji przez Sąd Okręgowy nastąpiło w myśl art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc .

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę