II CA 875/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Ś. rozpoznał apelację powodów J. K. i B. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Ś., który oddalił ich powództwo o przywrócenie stanu poprzedniego wspólnej nieruchomości oraz o zasądzenie odszkodowania. Powodowie zarzucali m.in. sprzeczność ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym i naruszenie prawa procesowego. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę, stwierdził nieważność postępowania z urzędu (art. 379 pkt 2 kpc), mimo że nie została ona podniesiona w apelacji. Ustalono, że pozwana T. N. zmarła w trakcie postępowania przed sądem pierwszej instancji, co stanowiło przeszkodę w jego kontynuowaniu. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tej okoliczności i wydał wyrok, wskazując T. N. jako stronę pozwaną. Sąd Okręgowy podkreślił, że śmierć strony w trakcie procesu, gdy przedmiot sporu wchodzi w skład spadku, uzasadnia zawieszenie postępowania, a jego kontynuowanie bez udziału następców prawnych prowadzi do nieważności. W związku z tym, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie od daty śmierci pozwanej (11 lipca 2020 r.) i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, nakazując mu zawieszenie postępowania i wezwanie następców prawnych zmarłej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność postępowania cywilnego w przypadku śmierci strony w trakcie procesu i brak reakcji sądu pierwszej instancji.
Dotyczy sytuacji, gdy przedmiot sporu wchodzi w skład spadku i wymaga wezwania następców prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy śmierć strony w trakcie postępowania cywilnego, której przedmiot wchodzi w skład spadku, powoduje nieważność postępowania, jeśli sąd pierwszej instancji nie zawiesił postępowania i wydał wyrok?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezawieszenie postępowania po śmierci strony i kontynuowanie go bez udziału następców prawnych prowadzi do nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 2 kpc.
Uzasadnienie
Śmierć strony fizycznej w trakcie procesu, gdy przedmiot sporu podlega dziedziczeniu, wymaga zawieszenia postępowania. Kontynuowanie go bez udziału następców prawnych zmarłego skutkuje nieważnością postępowania, co sąd odwoławczy jest zobowiązany badać z urzędu.
Czy obowiązki naruszyciela wynikające z roszczenia negatoryjnego wchodzą w skład spadku i podlegają dziedziczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązki naruszyciela wynikające z roszczenia negatoryjnego wchodzą w skład spadku i podlegają dziedziczeniu.
Uzasadnienie
Orzecznictwo i doktryna zgodnie przyjmują, że obowiązki związane z naruszeniem prawa własności, w tym wynikające z roszczenia negatoryjnego, przechodzą na następców prawnych zmarłego i wchodzą w skład spadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. | osoba_fizyczna | powód |
| A. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
| T. N. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona lub w orzekaniu brał udział asesor sądowy, albo gdy stroną była osoba nieposiadająca zdolności procesowej lub uprawnienia do czynności procesowych, albo gdy strona działała przez niepełnomocnika nieuprawnionego.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi nieważność postępowania, uchyli zaskarżone orzeczenie, zniesie postępowanie w zakresie objętym nieważnością i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd drugiej instancji orzekający na skutek apelacji zmieni lub uchyli orzeczenie sądu pierwszej instancji, sąd ten może rozpoznać sprawę co do istoty lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji oraz stanu przepisów prawa obowiązujących w chwili jej zamknięcia.
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zawiesza postępowanie, gdy strony nie mają zdolności procesowej lub uprawnienia do czynności procesowych, a brak jest organu powołanego do reprezentowania ich lub do ich sprawowania.
k.p.c. art. 180 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony - z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku.
k.p.c. art. 180 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli w ciągu roku od dnia postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłego, a postępowanie nie zostanie podjęte z udziałem zarządcy sukcesyjnego, sąd może z urzędu zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony.
k.c. art. 922
Kodeks cywilny
Nie wszystkie prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców, ale obowiązki naruszyciela wynikające z roszczenia negatoryjnego wchodzą w skład spadku.
k.p.c. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa niemajątkowe, mogące być przedmiotem ugody, sąd może w wyroku orzec co do istoty sprawy, gdy uwzględnienie powództwa i zasądzenie świadczenia następuje na rzecz wszystkich współuprawnionych lub gdy pozwany zobowiązuje się do spełnienia świadczenia niepodzielnego względem wszystkich współuprawnionych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania z powodu śmierci strony w trakcie procesu, która nie została uwzględniona przez sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd odwoławczy był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu • Śmierć osoby fizycznej w trakcie procesu stanowi przeszkodę w jego kontynuowaniu • Niezawieszenie postępowania i kontynuowanie postępowania po śmierci strony powoduje, że zachodzi nieważność postępowania
Skład orzekający
Piotr Rajczakowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność postępowania cywilnego w przypadku śmierci strony w trakcie procesu i brak reakcji sądu pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przedmiot sporu wchodzi w skład spadku i wymaga wezwania następców prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczowy błąd proceduralny sądu pierwszej instancji, który doprowadził do nieważności postępowania, co jest ważną lekcją dla prawników procesowych.
“Błąd sądu pierwszej instancji doprowadził do nieważności postępowania – kluczowa lekcja dla prawników!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.