II CA 871/14

Sygn. akt II Ca 871/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Kośka (spr.) Sędziowie: SSO Ewa Piątkowska-Bidas SSO Beata Piwko Protokolant: protokolant sądowy Iwona Cierpikowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. w Kielcach na rozprawie sprawy z powództwa B. K. przeciwko Gminie K. o ustalenie stosunku prawnego na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Końskich z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. I C 723/13 oddala apelację i zasądza od B. K. na rzecz Gminy K. kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. II Ca 871/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z 14 IV 2014r Sąd Rejonowy w Końskich oddalił powództwo B. K. przeciwko Gminie K. o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, zasądził od powódki na rzecz pozwanej koszty procesu, ustalając, co następuje: Powódka B. K. była córką T. S. ; jest natomiast siostrą W. S. . Do roku 2006 T. S. zamieszkiwała w K. w mieszkaniu położnym przy ul. (...) . W związku ze złożonym przez nią wnioskiem o zmianę zajmowanego lokalu, pismem z dnia 5 maja 2006 r. Burmistrz Miasta i Gminy K. skierował T. S. do zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K. celem zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ulicy (...) . Jako osoby uprawnione do zajmowania lokalu wskazano T. S. (jako najemcę) i jej syna W. S. . W dniu 22 czerwca 2006 r. T. S. zawarła z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej w K. umowę najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w K. przy ul. (...) . Miesięczne opłaty czynszowe były naliczane za dwie osoby. W chwili przeprowadzenia się T. S. do mieszkania przy ul. (...) , jej stan zdrowia był dobry; nie wymagała pomocy osób trzecich. Zamieszkiwał razem z nią jej syn W. S. . Stan zdrowia T. S. zaczął się pogarszać na dwa – trzy lata przed jej śmiercią. Po rozwodzie ze swoim mężem B. K. zaczęła wyjeżdżać do pracy do W. . Pracowała przy opiece nad osobami starszymi. Pobyty trwały średnio trzy miesiące, po których wracała na pewne okresy do P. . Powódka zatrzymywała się wówczas w mieszkaniu swojej matki przy ulicy (...) . Pobyty powódki w mieszkaniu matki były krótkie: dwu, trzydniowe. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Końskich z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt 1 C 179/09 sąd nakazał pozwanym B. K. , M. K. i P. K. opróżnienie lokalu położonego w K. przy ul. (...) będącego zasobach (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w K. . Jednocześnie w tym wyroku orzeczono o uprawnieniu pozwanych do otrzymania lokalu socjalnego. Burmistrz Miasta i Gminy K. pismem z dnia 26 czerwca 2011 r. skierował B. K. , M. K. i P. K. do Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K. celem zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy (...) w K. , w dniu 21 lipca 2011 r. B. K. i P. K. zrezygnowali z lokalu zastępczego oraz wszelkich roszczeń wobec Gminy K. w związku z rezygnacją z lokalu. W tym samym dniu oboje złożyli wniosek o zameldowanie w lokalu przy ul. (...) . Od chwili gdy T. S. zaczęła niedomagać zdrowotnie, korzystała z pomocy innych osób. Osobami pomagającymi była wnuczka A. S. oraz córka B. T. . W codziennych sprawach życia codziennego T. S. pomagali również sąsiedzi, np.: B. S. odpierała korespondencje, J. P. robił zakupy, dokonywał opłat. W tym czasie powódka B. K. widywana była bardzo rzadko, mogło to być zaledwie kilka razy w trakcie choroby. W mieszkaniu T. S. nie było widać również żadnych rzeczy należących do powódki, które to przedmioty mogłyby wskazywać na stałą obecność B. K. . Jesienią 2011 r. stan zdrowia T. S. znacznie się pogorszył; była hospitalizowana. Przyjechała wówczas B. K. , w celu pomocy matce. Zamieszkała wówczas na stałe w mieszkaniu matki. Widywana była wtedy prawie codziennie, mieszkała w mieszkaniu bez przerwy. B. K. od dnia 17 sierpnia 2011 r. była zameldowana pod adresem (...) Pobierała w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i opieki nad osobą niepełnosprawną przyznane na matkę T. S. – w okresie od 8 sierpnia 2011 r. do 30 stycznia2012 r. W związku ze śmiercią T. S. w dniu 30 stycznia 2012 r., Burmistrz Miasta i Gminy K. pismem z dnia 14 lutego 2012 r. skierował syna najemczyni W. S. do Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K. celem zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy (...) . W dniu 16 lutego 2012 r. W. S. zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego. Miesięczne opłaty czynszowe były naliczane za trzy osoby. W związku z naruszaniem obowiązków lokatora, dyrektor ZGM w K. wypowiedział W. S. umowę najmu lokalu przy ul. (...) . Na skutek powództwa Gminy K. – Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej, wyrokiem Sądu Rejonowego w Końskich z dnia 29 września 2013 r. sygn. akt I C 341/13 pozwany W. S. został eksmitowany z mieszkania przy ul. (...) w K. . Nie ulegało wątpliwości, że powódka jako córka zmarłej najemczyni spełnia warunki określone w § 1 art. 691kc , ale powództwo podlega oddaleniu wobec stwierdzenia, że powódka nie zamieszkiwała stale z matką w chwili jej śmierci. Pomoc świadczona zmarłej (jeszcze w czasie, gdy nie była ona obłożnie chora) przez sąsiadów, świadczy o tym że zmarła nie mogła korzystać z pomocy innych osób, a na pewno niedostatecznym wymiarze. Oznacza to, że powódka nie zamieszkiwała w mieszkaniu przy ul. (...) . Jeśli powódka mieszkałaby w sposób nieprzerwany, pomoc osób postronnych byłaby z pewnością zbyteczna. W okresie poprzedzającym ostry stan chorobowy zmarłej osoby ją odwiedzające nie widziały żadnych śladów obecności osób innych niż T. S. i jej syn W. S. . Niewątpliwe czasowe korzystanie przez powódkę lokalu, nie nosiło znamion stałego zamieszkiwania. Mieszkanie matki było jedynie punktem powrotnym, w którym powódka mogła się zatrzymywać po powrocie do kraju. Stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby. Dla powódki, lokal matki, był co najwyżej takim centrum jedynie przez kilka ostatnich miesięcy przed śmiercią T. S. . Powódka uprzednio zrezygnowała z przysługującego jej lokalu socjalnego, co nie oznacza, że tym samym nabyła jakiekolwiek prawa do lokalu przy ul. (...) . Co prawda zameldowała się w nim, lecz nie zmienia to faktu, że materialnoprawną przesłanką uwzględnienia powództwa wytoczonego na podstawie art. 691 k.c. jest wspólne zamieszkiwanie osoby razem z najemcą, a więc określony stan faktyczny, a nie stan prawny wynikający z treści decyzji administracyjnej o zameldowaniu. Pobyt powódki w mieszkaniu matki związany był jedynie krótkotrwałymi odwiedzinami oraz opieką w końcowej fazie choroby matki. Dla ewentualnego ustalenia wstąpienia powódki w stosunek najmu, nie ma oczywiście znaczenia fakt, że kolejną umowę zawarto już z W. S. . Ma jednak znaczenie w sprawie okoliczność, że powódka wystąpiła z powództwem w okresie prawie dwóch lat od chwili, gdy stwierdzone zostało, że stosunek najmu wstąpił W. S. . Powódka o tym fakcie doskonale wiedziała. Nie brzmią przekonująco twierdzenia, że pracownicy Gminy K. lub ZGM celowo wprowadzili ją w błąd. Powództwo niniejsze wniesione zostało dopiero wówczas, gdy Gmina K. złożyła pozew o eksmisję W. S. oraz osób zameldowanych w lokalu (w tym B. K. ). Po śmierci matki powódka korzystała nadal z lokalu, którego najemcą był W. S. i zapewne taki stan odpowiadałby powódce; w wyniku eksmisji straciła ona jednak bezpowrotnie możliwość korzystania z lokalu. Z tego względu żądanie powódki, sąd ocenia jako próbę ex post, „odzyskania” prawa do lokalu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c w zw. z §6 ppkt.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych…. W apelacji powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając: 1. Naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. poprzez: • błędne przyjęcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że powódka nie wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu po zmarłej matce, gdyż według ustalonego przez Sąd meriti stanu faktycznego powódka stale nie zamieszkiwała razem z matką w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) w K. • zaniechanie wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego zebranego w sprawie i wyprowadzenie wniosku z niego niewynikającego, a mianowicie, że strona powodowa za życia matki traktowała lokal mieszkalny przy ul. (...) jedynie jako punkt powrotny, w którym mogła się zatrzymać po powrocie do kraju, podobna sytuacja miała miejsce po śmierci matki, kiedy w lokalu zamieszkiwał jej brat W. S. , zaś wraz z eksmisją brata powódki tego lokalu strona powodowa wystąpiła z powództwem ustalenie wstąpienia w stosunek najmu co w ocenie Sądu meriti stanowiło próbę ex post „odzyskania” prawa do lokalu • brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z pominięciem istotnej części tego materiału, tj . nie uwzględnienia przez Sąd meriti faktu, iż powódka zamieszkała w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) w K. od 2009 r. tj . po upływie około sześciu miesięcy od rozwodu z małżonkiem. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 691 § 2 k.c. poprzez przyjęcie, iż w przypadku powódki nie została spełniona przesłanka stałego zamieszkiwania z najemcą lokalu tj. matką powódki do chwili jej śmierci, a w związku z powyższym strona powodowa nie wstąpiła ex lege w stosunek najmu po zmarłej T. S. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Przede wszystkim należy wskazać, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia, a ustalenia te i wnioski Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne. Nie można- w materiale dowodowym sprawy- stwierdzić, by powódka zamieszkiwała w spornym lokalu w okresie wcześniejszym niż od jesieni 2011r. W tamtym czasie matka powódki była względnie zdrowa i samodzielna, a po pogorszeniu się jej stanu zdrowia korzystała z opieki córki B. T. , wnuczki A. S. i sąsiadów. Mieszkała z synem W. S. . Powódka w tym czasie, przynajmniej do 13 VII 2010r mieszkała z byłym mężem i synem w lokalu położonego w K. przy ul. (...) . Wynika to wprost w sentencji wyroku eksmisyjnego wydanego w sprawie I C 179/09. W wypadku bowiem ustalenia, że powódka nie przebywa stale w tym mieszkaniu nie byłoby możliwe uwzględnienie powództwa także w stosunku do niej. Nie jest wiec prawdziwa okoliczność podnoszona przez powódkę, jakoby już od 2009r mieszkała z matką. Z materiału tamtej sprawy wynika, że już wówczas powódka od czterech lat pracowała we W. , a w K. bywała okazjonalnie, co stało się podstawą ustalenia braku jej uprawnień do lokalu socjalnego. Mimo to Gmina K. zaoferowała powódce w lipcu 2011r lokal socjalny, którego powódka nie przyjęła dokonując jednocześnie zameldowania w mieszkaniu matki. Nadal jednak centrum jej spraw życiowych pozostawało zagranicą. Niezwłocznie po śmierci matki powróciła do W. , a starania o przedmiotowe mieszkanie rozpoczęła dopiero po wszczęciu procedury eksmisyjnej w stosunku do W. S. . W tych okolicznościach faktycznych nie budzi wątpliwości przyjęcie, ze pobyt powódki w spornym mieszkaniu miał charakter czasowy, spowodowany był potrzebą opieki nad matką. Taki zaś pobyt, nawet długotrwały nie jest równoznaczny ze stałym zamieszkiwaniem w rozumieniu przepisu art. 691kc (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu III CRN 61/80). Także zameldowanie powódki w tym lokalu nie nastąpiło w związku z przeniesieniem tu centrum spraw życiowych powódki, a związane było z jednej strony z definitywną utratą uprawnień do poprzednio zajmowanego mieszkania, a z drugiej strony z procedurą uzyskania zasiłku opiekuńczego, do czego wymagany był meldunek. Wobec powyższego apelacja, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu ( art. 385kpc ). O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98§1 i art. 99kpc w zw. z §12 ust.1 pkt.1, §9 pkt.1 i §5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 IX 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych… SSO. M. Kośka SSO E. Piątkowska-Bidas SSO B. Piwko