II CA 859/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Kielcach postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r. stwierdził, że spadek po W. Ł. dziedziczą jej córki E. B. i K. B. po ½ części każda, na podstawie testamentu z 14 lutego 2003 r. Sąd uznał za nieważny testament sporządzony później, 1 września 2014 r., z uwagi na stan zdrowia spadkodawczyni w dacie jego sporządzenia. Uczestnik postępowania T. Ł., będący mężem spadkodawczyni i spadkobiercą ustawowym, wniósł apelację, domagając się zmiany postanowienia i stwierdzenia nabycia spadku na rzecz córek E. B. i K. B. oraz wnuków T. K. (1) i S. K. w określonych udziałach, na podstawie testamentu z 2003 roku. Sąd Okręgowy w Kielcach, rozpoznając apelację, odrzucił ją jako niedopuszczalną. Sąd uzasadnił, że T. Ł. nie wykazał pokrzywdzenia orzeczeniem Sądu Rejonowego (gravamen), ponieważ nie domagał się zmiany orzeczenia na swoją korzyść, a jedynie na korzyść innych uczestników postępowania. Sąd podkreślił, że uczestnik postępowania nieprocesowego nie jest uprawniony do wniesienia środka odwoławczego wyłącznie na korzyść innych uczestników, jeśli sam nie doznaje pokrzywdzenia. W związku z odrzuceniem apelacji, Sąd Okręgowy zasądził od T. Ł. na rzecz E. B. i K. B. koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu spadkobierców testamentowych, nieważność testamentu z powodu stanu psychicznego spadkodawcy, zasada gravaminis w postępowaniu nieprocesowym, dopuszczalność wnoszenia apelacji przez uczestników postępowania nieprocesowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w apelacji na korzyść innych uczestników w postępowaniu nieprocesowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uczestnik postępowania nieprocesowego, który nie jest spadkobiercą testamentowym i nie domaga się zmiany orzeczenia na swoją korzyść, ma interes prawny do wniesienia apelacji na korzyść innych uczestników?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uczestnik postępowania nieprocesowego nie jest uprawniony do wniesienia środka odwoławczego wyłącznie na korzyść innych uczestników, jeśli sam nie doznaje pokrzywdzenia orzeczeniem.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na dominujące orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia jest pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen). W postępowaniu nieprocesowym, mimo pewnych ograniczeń wynikających z zasady oficjalności, zasada gravaminis nadal obowiązuje. Uczestnik T. Ł. nie wykazał, aby orzeczenie Sądu Rejonowego było dla niego niekorzystne, a jego apelacja miała na celu ochronę interesów innych uczestników.
Czy testament sporządzony przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym swobodne i świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli jest ważny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, testament taki jest nieważny na podstawie art. 945 § 1 pkt 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy ustalił, na podstawie opinii biegłego psychiatry i dokumentacji medycznej, że spadkodawczyni w dacie sporządzenia testamentu z 1 września 2014 roku znajdowała się w stanie wyłączającym swobodne i świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, co skutkowało uznaniem tego testamentu za nieważny.
Jakie są zasady dziedziczenia w przypadku, gdy powołany do spadku testamentem spadkobierca nie dożył otwarcia spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W braku odmiennej woli spadkodawcy, udział spadkobiercy, który nie może dziedziczyć, przypada pozostałym spadkobiercom w stosunku do przypadających im udziałów (przyrost), zgodnie z art. 965 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy zastosował art. 965 k.c. w sytuacji, gdy jedna z córek spadkodawczyni, W. K., powołana do spadku na mocy testamentu z 2003 roku, zmarła przed otwarciem spadku. Jej udział przypadł pozostałym córkom, E. B. i K. B., w równych częściach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. Ł. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. Ł. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 945 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Nieważność testamentu z powodu stanu psychicznego spadkodawcy wyłączającego swobodne i świadome podjęcie decyzji.
k.c. art. 965
Kodeks cywilny
Zasada przyrostu udziału spadkowego w przypadku niedojścia spadkobiercy testamentowego do dziedziczenia.
k.p.c. art. 370
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie apelacji z powodu niedopuszczalności.
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o apelacji do postanowień.
Pomocnicze
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
Dz. U. 2015.1804 art. § 10 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
Stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych.
Dz. U. 2015.1804 art. § 6 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
Stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego uczestnika T. Ł. w zaskarżeniu orzeczenia Sądu Rejonowego, gdyż apelacja miała na celu ochronę interesów innych uczestników, a nie jego własnych. • Uczestnik postępowania nieprocesowego nie jest uprawniony do wniesienia apelacji wyłącznie na korzyść innych uczestników.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 948 § 1 k.c. w zw. z art. 959 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż wolą spadkodawczyni było wyłączenie z dziedziczenia wnuków, podczas gdy rzeczywistą wolą było jedynie wyłączenie od dziedziczenia uczestnika T. Ł.
Godne uwagi sformułowania
Przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia jest pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen). • Uczestnik nie był uprawniony do wniesienia środka zaskarżenia wyłącznie na korzyść innych uczestników. • Musi istnieć obiektywna potrzeba poszukiwania ochrony prawnej, która zasadna jest wtedy, gdy uczestnik doznaje sądowej ochrony prawnej w zakresie mniejszym od tego jakiego oczekuje.
Skład orzekający
Cezary Klepacz
przewodniczący
Magdalena Bajor – Nadolska
sędzia
Elżbieta Ciesielska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu spadkobierców testamentowych, nieważność testamentu z powodu stanu psychicznego spadkodawcy, zasada gravaminis w postępowaniu nieprocesowym, dopuszczalność wnoszenia apelacji przez uczestników postępowania nieprocesowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w apelacji na korzyść innych uczestników w postępowaniu nieprocesowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego - interesu prawnego w apelacji, co jest kluczowe dla praktyków prawa spadkowego. Pokazuje, jak sąd interpretuje zasady formalne w kontekście indywidualnych interesów stron.
“Czy można wygrać sprawę w sądzie, walcząc nie o siebie, a o kogoś innego? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.