II CA 851/13

Sygn. akt II Ca 851/13Sygn. akt II Ca 851/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Grażyna Kobus Sędziowie: SO Jerzy Dydo SO Piotr Rajczakowski Protokolant: Violetta Drohomirecka po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z powództwa M. C. przeciwko Krajowemu Związkowi (...) w W. o zwolnienie zajętych przedmiotów od egzekucji na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I C 449/12 I. oddala apelację; II. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki 600 zł kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 05 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie zwolnił spod egzekucji przedmioty zajęte w lokalu przy ul. (...) w D. przez komornika Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie – Wojciecha Szlichtę dnia 02 marca 2012 roku tj. : telefon komórkowy N. (...) C. (...) , telewizor (...) model (...) , zestaw wypoczynkowy (3, 2, 2x1) koloru żółtego, zestaw sztućców S. (80 częściowy), zestaw talerzy (...) ( 18 częściowy), stolik dwuczęściowy okrągły, kocioł (...) , telewizor F. (...) , aparat fotograficzny (...) , dwa fotele oraz stolik typu (...) , telefon komórkowy S. (...) , stół owalny oraz 10 krzeseł, szafę wiszącą, magnetowid S. (...) , pralkę (...) , szafę trzydrzwiową przesuwną, szafę oszkloną stojącą (pkt I), nakazał stronie pozwanej uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie kwotę 89,10 zł tytułem zwrotu wydatków (pkt II) oraz zasądził od strony pozwanej Krajowego Związku (...) w W. na rzecz powódki M. C. kwotę 1.504 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt III). Sąd ustalił, że M. C. oraz D. C. pozostawali w związku małżeńskim od 07 października 1989 roku do 13 marca 2013 roku, kiedy to Sąd Okręgowy w Świdnicy, wyrokiem wydanym w sprawie I C 2720/12, rozwiązał małżeństwo przez rozwód. W dniu 24 listopada 1994 roku M. C. oraz D. C. zawarli, w formie aktu notarialnego, umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej dotyczącą majątku nabytego przez jednego lub oboje z nich w chwili podpisania umowy, poza majątkiem nabytym bezpłatnie, gdy spadkodawca lub darczyńca tak postanowią. Dnia 26 lipca 2010 roku powódka udzieliła D. C. pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego do reprezentowania jej we wszelkich czynnościach faktycznych i prawnych związanych z nabywaniem wszelkich nieruchomości. W 2003 roku na wniosek wierzyciela Krajowego Związku (...) z siedzibą w W. na podstawie nakazu zapłaty, wydanego przez Sąd Okręgowy w Koninie w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. akt XVNc 72/02, następnie zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z 19 września 2002 roku zostało wszczęte przeciwko dłużnikom K. W. i D. C. postępowanie egzekucyjne KM 896/03. W toku postępowania wierzyciel uzyskał także klauzulę wykonalności także przeciwko małżonce dłużnika D. W. . Nie została jednak nadana klauzula wykonalności przeciwko powódce. W 2003 roku powódka sprzedała mieszkanie położone w D. przy ul. (...) A. H. . Następnie sprzedała jej ruchomości, które A. H. oddała jej w użyczenie. Wartości ruchomości ustalono na kwotę 8.000 zł. Taką też kwotę zgłoszono do opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Na zakup mieszkania oraz jego wyposażenia A. H. otrzymała pieniądze od R. C. . D. C. nie mieszka z powódką, jedynie do niej przyjeżdża. 15 maja 2004 roku powódka nabyła aparat cyfrowy. Zestaw mebli firmy (...) (kanapa trzyosobowa, kanapa dwuosobowa, fotel, lawa o podwójnym okrągłym blacie) zakupiono 28 sierpnia 2007 roku. W dniu 05 grudnia 2008 roku M. C. zakupiła telefon (...) , a 8 kwietnia 2009 roku został przez nią nabyty telefon S. (...) czarny wraz zestawem słuchawkowym. W 2009 roku nabyła telewizor F. , a 01 marca 2011 roku telefon komórkowy (...) . 02 marca 2012 roku Komornik sądowy Wojciech Szlichta w związku z prowadzonym przeciwko, między innymi, dłużnikowi D. C. , postępowaniu Km 896/03 dokonał zajęcia w mieszkaniu przy ul. (...) w D. ruchomości wymienionych w pozwie. Powódka zwracała się do wierzyciela o zwolnienie spod egzekucji zajętych przedmiotów. W odpowiedzi strona pozwana wezwała ja do przedstawienia dowodów na poparcie twierdzeń, iż zajęte ruchomości stanowią jej własność oraz własność A. H. . Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za uzasadnione wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 841 § 1 k.p.c. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zwolnienie spod egzekucji przedmiotów wskazanych w pozwie, o których stanowi powołany przepis. Sąd I instancji podzielił stanowisko powódki, w świetle którego czynności egzekucyjne zostały skierowane do jej majątku osobistego oraz przedmiotów oddanych jej w użyczenie, a takie działanie Komornika narusza jej prawa. Powódka oraz dłużnik zawarli umowę majątkową małżeńską, mocą której znieśli wspólność majątkową małżeńską, a wierzyciel nie uzyskał, do chwili zajęcia wskazanych ruchomości, klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika, choć postępowanie egzekucyjne toczy się od 2003 roku. Argumenty takie jak rozwód powódki, kontakty z byłym mężem, udzielnie mu szerokiego pełnomocnictwa, które miałby potwierdzić niezasadność żądania powódki nie zasługują na uwzględnienie w kontekście charakteru powództwa opartego na przepisie art. 841 k.p.c. Powódka nie jest dłużniczką strony pozwanej, majątek, do którego skierowano postępowanie egzekucyjne jest w części jej majątkiem odrębnym, a w części tylko w jej posiadaniu. Skierowanie do nich czynności egzekucyjnych było niezgodne z prawem. Rozstrzygniecie Sądu Rejonowego zaskarżył pozwany zarzucając mu naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. , art. 129 § 1 i § 4 k.p.c. , art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 § 2 k.p.c. , art. 321 § 1 k.p.c. , art. 193 § 1 i § 3 , art. 203 k.p.c. , art. 841 § k.p.c. i art. 83 § 1 k.c. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy rozpoznając apelację oparł się na ustaleniach faktycznych Sądu Rejonowego mających oparcie w materiale dowodowym sprawy i zważył, co następuje : Zarzuty apelacji nie zdołały podważyć trafności zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że przedmiotem procesu było powództwo ekscydencyjne unormowane w art. 841 k.p.c. Zakres badania Sądu Rejonowego ograniczony był zatem do przesłanek, które były konieczne dla ustalenia jego zasadności. Strona pozwana podnosiła zaś szereg zarzutów, które dla jego oceny, z formalnego punktu widzenia, były zupełnie bez znaczenia. Powódka wykazała, że od 1994 r. miała zawartą z mężem umowę o rozdzielności majtkowej, a wierzyciel, dysponujący tytułem wykonawczym przeciwko byłemu mężowi powódki, nie uzyskał klauzuli wykonalności uprawniającego go do prowadzenia egzekucji także przeciwko niej, jako małżonce dłużnika. Mając zatem na uwadze przepis art. 841 § 1 k.p.c. stwierdzić należy, że powódka nie jest stroną postępowania egzekucyjnego, a zatem jako osobie trzeciej przysługiwało jej przedmiotowe roszczenie. Jeżeli chodzi o inne środki ochrony prawnej, które – jak zarzuca pozwany - przysługiwały powódce, to stwierdzić należy, że nie można mówić o konkurencji pomiędzy powództwem ekscydencyjnym a skargą na czynności komornika, ponieważ zarówno podstawy, jak i dopuszczalność powództwa różnią się zasadniczo od podstawy i dopuszczalności skargi. Ponadto różne są granice kognicji sądu w postępowaniach z obydwu tych środków. W postępowaniu skargowym sąd ogranicza swoje badanie do ustalenia, czy komornik naruszył przepisy procesowe, zaś rozpoznając powództwo oparte na art. 841 § 1 k.p.c. sąd ustala, czy egzekucja naruszyła prawa osoby trzeciej. W każdym jednak razie nie można podzielić stanowiska, że nie wystąpienie przez powódkę ze skargą na czynności komornika sądowego wyklucza jej prawo do kwestionowania zasadności zajęcia komorniczego. Jeżeli chodzi o kwestię wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 825 pkt 3 k.p.c. , to wskazać należy, że istotnie część przedstawicieli doktryny kwestionuje legitymację małżonka dłużnika do wytoczenia powództwa ekscydencyjnego, przyjmując jednak, że z chwilą wydania przeciwko niemu tytułu wykonawczego uzyskuje on w pełni status dłużnika egzekwowanego, w związku z czym może bronić swoich praw za pomocą środków przysługujących temu dłużnikowi tj. choćby poprzez złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. (vide : komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, część trzecia, postępowanie egzekucyjne, tom 4, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2007 r.). Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 czerwca 2001 r. (II CKN 498/00, „Gazeta Prawna” 2004, nr 236, s. 2) również wypowiedział się przeciwko przyznaniu małżonkowi dłużnika przymiotu osoby trzeciej, w sytuacji, gdy została przeciwko niemu nadana klauzula wykonalności. Skarżący zdaje się zaś pomijać fakt, że taka sytuacja nie ma miała miejsca w przedmiotowym postępowaniu. Wierzyciel nie uzyskał klauzuli wykonalności w trybie art. 787 k.p.c. , a zatem powódce nie służył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie jest bowiem jego uczestniczką. Skoro zaś egzekucja została skierowana do majątku osobistego powódki, niewątpliwie posiada ona status osoby trzeciej i mogła wystąpić powództwem przewidzianym w art. 841 k.p.c. Ponadto, co istotne, zgodnie z art. 361 § 1 zd. 1 k.p.c. po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. W toku prowadzonego postępowania zapadł zaś prawomocny wyrok rozwiązujący małżeństwo powódki i jej męża, tym bardziej nie sposób odmówić jej przymiotu osoby trzeciej. W tym miejscu należy też zauważyć, że zupełnie nieuprawnione, a przede wszystkim niedopuszczalne jest kwestionowanie przez pozwanego wskazanego orzeczenia rozwodowego powódki z D. C. wydanego przez Sąd Okręgowy w Świdnicy. Orzeczenia prawomocne wiążą bowiem nie tylko strony i sąd który je wydał, ale również inne sądy ( art. 365 § 1 k.p.c. ). Sąd Okręgowy nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 321 k.p.c. Nie można bowiem przyjąć, że wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji orzekł ponad żądanie. Przede wszystkim stwierdzić należy, że powódka wymieniając w pozwie przedmioty, których zwolnienia się domagała, opisała je w taki sam sposób, jak uczynił to Komornik prowadzący egzekucję. Ewentualne zarzuty co do braku ścisłego oznaczenia ruchomości wierzyciel mógł kierować do organu egzekucyjnego. Natomiast powódka w piśmie z dnia 03 grudnia 2012 r. dokonała jedynie sprecyzowania swojego żądania, co nie sposób jest ocenić jako formalną zmianę powództwa. Powódka w przypadku każdego sprecyzowanego przedmiotu odwołała się do protokołu zajęcia, co jasno dowodzi tego, że chodzi o te same przedmioty, które zostały objęte egzekucją. Nie można również podzielić zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji art. 328 § 2 k.p.c. Uzasadnienie wydanego w sprawie orzeczenia, choć nie jest rozbudowane, zawiera wszystkie istotne elementy, które legły u podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Wbrew zatem zastrzeżeniom apelacji nadawało się do kontroli instancyjnej. Sąd wyjaśnił podstawy uwzględnienia powództwa w kontekście przesłanek z art. 841 k.p.c. , stąd brak odniesienia się do zarzutów nie mających w sprawie żadnego znaczenia nie może być poczytane jako uchybienie procesowe, mające wpływ na jej wynik. Dywagacje pozwanego o działaniach dłużnika i jego żony zmierzających do jego pokrzywdzenia nie mogą być w tym postępowaniu przedmiotem badania Sądu, w szczególności w kontekście tak zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd nie może bowiem na podstawie tylko oświadczeń wierzyciela oraz jego domniemań przyjąć fikcji dokonanych przez małżonkę dłużnika czynności prawnych. Powódka przedkładając oświadczenia i dokumenty w posiadaniu których się znajdowała, udowodniła fakt, iż przysługuje jej prawo do zajętych ruchomości, a strona pozwana nie podważyła tego materiału dowodowego. Z tego też powodu, jako chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 83 § k.c. Przypomnieć przy tym należy, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne ( art. 6 k.c. ), a pozwany oprócz złożonego oświadczenia nie udowodnił pozorności w działaniach powódki. Zauważyć przy tym trzeba, że powódka zgłosiła do Urzędu Skarbowego fakt zawarcia z A. H. umowy sprzedaży rzeczy ruchomych i odprowadziła z tego tytułu podatek. W kontekście takiego dowodu, Sąd nie mógł przyjąć nieważności tej czynności prawnej. Równocześnie wskazać trzeba, że wierzycielowi przysługują zgoła odmienne środki prawne zmierzające do skutecznego wyegzekwowania swoich należności, także w sytuacji działania dłużnika na jego szkodę. Natomiast zarzuty dotyczącego niezgodnego z prawem działania dłużnika mogą zostać zgłoszone właściwym organom państwa. Nie jest jednak rzeczą Sądu udzielanie stronom porad co do przysługujących im uprawnień, w szczególności jeżeli są reprezentowane przez fachowego pełnomocnika. Sąd Okręgowy pominął wnioski dowodowe zgłoszone wraz z apelacją uznając je za spóźnione ( art. 381 k.p.c. ). Wobec powyższego apelacja pozwanego, jako pozbawione uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu stosownie do art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i obejmują one koszty zastępstwa procesowego ustalone w oparciu o § 6 pkt 4 i § 13 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013, 461 j.t.).