II CA 835/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo o zapłatę zostało wniesione przeciwko Bankowi (...) S.A. i Komornikowi Sądowemu J. O., zarzucając bezprawne prowadzenie egzekucji po połączeniu banków bez nadania klauzuli wykonalności na rzecz banku przejmującego. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając działania za zgodne z ówczesną praktyką interpretacyjną art. 788 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając apelację powoda, oddalił ją. W uzasadnieniu wskazano, że działania banku, choć bezprawne z uwagi na brak klauzuli wykonalności na następcę prawnego po połączeniu banków, nie były zawinione, ponieważ w czasie ich podejmowania orzecznictwo i doktryna były niejednolite, a dominował pogląd o braku konieczności nadawania klauzuli. Wobec komornika sądowego, Sąd Okręgowy stwierdził bezprawne prowadzenie egzekucji, ale ostatecznie oddalił powództwo na podstawie art. 5 k.c., uznając, że dochodzenie roszczenia przez powoda byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę niejednoznaczność przepisów w czasie orzekania oraz fakt, że komornik działał w oparciu o dominujące wówczas poglądy prawne. Sąd Okręgowy odstąpił również od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 788 § 1 k.p.c. w kontekście połączeń banków i odpowiedzialności banku oraz komornika w sytuacjach niejednoznaczności przepisów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, z uwzględnieniem ewolucji orzecznictwa w zakresie sukcesji uniwersalnej banków.
Zagadnienia prawne (5)
Czy prowadzenie egzekucji przez bank jako następcy prawnego wierzyciela, po połączeniu banków, bez nadania na jego rzecz klauzuli wykonalności, jest bezprawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest to działanie z naruszeniem art. 788 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Połączenie banków przez przeniesienie całego majątku banku przejmowanego na bank przejmujący, skutkujące utratą osobowości prawnej przez bank przejmowany, wymaga nadania klauzuli wykonalności na rzecz banku przejmującego na podstawie art. 788 § 1 k.p.c.
Czy bezprawne prowadzenie egzekucji przez bank, wynikające z niejednoznaczności przepisów i orzecznictwa, jest zawinione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy nie można przypisać bankowi winy.
Uzasadnienie
W czasie podejmowania działań przez bank orzecznictwo i doktryna były niejednolite co do konieczności nadania klauzuli wykonalności po połączeniu banków, a dominował pogląd o braku takiego obowiązku. Działanie banku było oparte na tym dominującym poglądzie, co wyklucza przypisanie winy.
Czy komornik sądowy ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za prowadzenie egzekucji bez ważnego tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, komornik ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Uzasadnienie
Prowadzenie egzekucji bez tytułu wykonawczego jest działaniem niezgodnym z prawem, co stanowi przesłankę odpowiedzialności odszkodowawczej komornika. Wina nie jest wymagana dla tej odpowiedzialności.
Czy roszczenie powoda przeciwko komornikowi o naprawienie szkody wynikłej z bezprawnego prowadzenia egzekucji jest zasadne, mimo że powództwo przeciwko bankowi zostało oddalone, a komornik działał w oparciu o dominujące poglądy prawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie podlega oddaleniu na podstawie art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Choć komornik działał bezprawnie, jego działanie było usprawiedliwione dominującymi wówczas poglądami prawnymi i orzecznictwem. Uwzględnienie roszczenia przeciwko komornikowi, gdy powództwo przeciwko bankowi zostało oddalone, byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i poczuciem sprawiedliwości.
Czy powództwo o zapłatę przeciwko komornikowi o zwrot wyegzekwowanych kwot nie uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od momentu, gdy powód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, co nastąpiło najwcześniej po otrzymaniu uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 28 czerwca 2012 r. Wniesienie pozwu w dniu 14 listopada 2014 r. przerwało bieg przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna w K. | spółka | pozwany |
| J. O. | inne | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 788 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciw tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Dotyczy to przypadków sukcesji uniwersalnej, gdy następuje utrata osobowości prawnej przez dotychczasowy podmiot.
u.k.s.e. art. 23 § ust. 1
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 803
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawę do prowadzenia egzekucji stanowi tytuł wykonawczy.
k.p.c. art. 776
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy.
u.k.s.e. art. 36 § ust. 3
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Komornik odpowiada za działania osób zatrudnionych w kancelarii (w tym asesorów komorniczych) jak za działania własne.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 442 § 1 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie dłużej jednak niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
k.s.h. art. 492 § § 1 pkt 1
Kodeks spółek handlowych
Reguluje połączenie spółek przez przeniesienie całego majątku.
Prawo bankowe art. 124 § ust. 2
Dotyczy połączenia banków przez przeniesienie całego majątku banku przejmowanego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania banku, choć bezprawne, nie były zawinione z uwagi na niejednoznaczność przepisów i orzecznictwa. • Powództwo przeciwko komornikowi, mimo stwierdzenia bezprawności, podlega oddaleniu na podstawie art. 5 k.c. ze względu na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. • Roszczenie powoda przeciwko komornikowi nie uległo przedawnieniu.
Odrzucone argumenty
Egzekucja prowadzona przez bank bez klauzuli wykonalności na następcę prawnego była bezprawna i zawiniona. • Komornik ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za prowadzenie egzekucji bez ważnego tytułu wykonawczego. • Szkoda powstała w wyniku bezprawnego wyegzekwowania kwot przez komornika.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób pozwanemu bankowi (organom banku) czynić zasadnie zarzutu nieprawidłowego zachowania (tj. zgodnie z prawem) i niewystąpienia po dniu 31 grudnia 2009 r. do sądu o nadanie w trybie art. 788 k.p.c. klauzuli wykonalności • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • wewnętrzne przekonanie komornika co do słuszności podejmowanych przezeń działań, znajdujące poparcie w stanowisku ówcześnie panującym w orzecznictwie i praktyce sądowej oraz egzekucyjnej, daje podstawy do przyjęcia, że działanie komornika związane z kontynuująca postępowanie egzekucyjnego było – choć bezprawne – to jednak usprawiedliwione.
Skład orzekający
Karina Marczak
przewodniczący-sprawozdawca
Sławomir Krajewski
sędzia
Tomasz Sobieraj
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 788 § 1 k.p.c. w kontekście połączeń banków i odpowiedzialności banku oraz komornika w sytuacjach niejednoznaczności przepisów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, z uwzględnieniem ewolucji orzecznictwa w zakresie sukcesji uniwersalnej banków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z połączeniem banków i egzekucją, pokazując, jak niejednoznaczność przepisów i orzecznictwa może wpływać na odpowiedzialność prawną podmiotów.
“Bank prowadził egzekucję bez tytułu? Sąd tłumaczy, kiedy to nie jest wina banku, a kiedy komornik musi się liczyć z konsekwencjami.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.