II CA 815/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Szczecinie rozpoznał apelację uczestników od postanowienia Sądu Rejonowego, który stwierdził zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz wnioskodawcy. Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawca nabył służebność przez zasiedzenie, ponieważ jego poprzednik prawny nieprzerwanie korzystał z nieruchomości od 1979 roku, a termin zasiedzenia upłynął w 2009 roku. Sąd Rejonowy odrzucił argumenty uczestników dotyczące braku widoczności urządzeń i konieczności częstego dostępu do nieruchomości, a także kwestię posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał ją za zasadną. Sąd Odwoławczy podkreślił, że poprzednik prawny wnioskodawcy dysponował zgodą właściciela nieruchomości na budowę magistrali wodociągowej, co stanowiło tytuł prawny do korzystania z gruntu. Zgoda ta, choć nie była decyzją administracyjną, była umową zbliżoną do użyczenia, która wykluczała możliwość zasiedzenia. Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wykonywanie uprawnień na podstawie decyzji administracyjnej lub umowy zbliżonej do użyczenia nie prowadzi do zasiedzenia służebności przesyłu. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie, oddalając wniosek o zasiedzenie i orzekając o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że istnienie tytułu prawnego (np. umowy użyczenia, zgody właściciela) do korzystania z nieruchomości wyklucza możliwość zasiedzenia służebności przesyłu, nawet jeśli korzystanie trwało przez długi czas. Potwierdzenie, że nabywca nieruchomości nie wstępuje w stosunek użyczenia zawarty przez poprzedniego właściciela.
Dotyczy sytuacji, gdy istniał tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, a nie sytuacji faktycznego, bezumownego korzystania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedsiębiorca przesyłowy może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie, jeśli korzystał z nieruchomości na podstawie umowy zbliżonej do użyczenia lub zgody właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonywanie uprawnień na podstawie umowy zbliżonej do użyczenia lub zgody właściciela wyklucza możliwość zasiedzenia służebności przesyłu, ponieważ istnieje tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że istnienie umowy zbliżonej do użyczenia lub zgody właściciela na korzystanie z nieruchomości stanowi tytuł prawny, który wyklucza możliwość nabycia służebności przez zasiedzenie. Zasiedzenie wymaga braku tytułu prawnego do korzystania z rzeczy.
Czy posiadanie służebności przesyłu przez przedsiębiorstwo państwowe może prowadzić do zasiedzenia?
Odpowiedź sądu
Sąd Rejonowy uznał, że tak, ale Sąd Okręgowy nie podzielił tego stanowiska w kontekście istnienia tytułu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uważał, że posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe może prowadzić do zasiedzenia, nawet jeśli nie było ono samoistnym posiadaczem. Sąd Okręgowy jednak skupił się na braku tytułu prawnego do zasiedzenia.
Czy dla zasiedzenia służebności przesyłu konieczne jest istnienie widocznych urządzeń na nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Sąd Rejonowy uznał, że nie jest to niezbędne, powołując się na orzecznictwo SN. Apelujący kwestionowali to stanowisko.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy przyjął, że dla zasiedzenia służebności przesyłu nie jest wymagane, aby widoczne elementy trwałego urządzenia znajdowały się na nieruchomości. Apelujący argumentowali, że widoczność urządzenia jest warunkiem zasiedzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zakład (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | wnioskodawca |
| B. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Gmina M. S. | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
k.c. art. 305⁴
Kodeks cywilny
Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
Pomocnicze
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Do zasiedzenia służebności gruntowej stosuje się odpowiednio przepisy o zasiedzeniu nieruchomości.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Posiadacz rzeczy jest uprawniony do korzystania z niej i pobierania pożytków oraz innych dochodów. Do posiadania rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu praw.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na [...] okoliczności złożenia oświadczenia woli, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa do rzeczy ruchomych lub nieruchomości oraz w sprawach o prawa związane z własnością gruntu, jeżeli strony dochodzą tych samych praw, każda z nich ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W razie sprzeczności interesów i oddalenia lub odrzucenia wniosku, sąd może nałożyć na uczestnika, którego wniosek został oddalony lub odrzucony, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd drugiej instancji dopuścił dowód, a nie przeprowadził go, może go przeprowadzić sam albo zlecić jego przeprowadzenie sądowi pierwszej instancji.
u.z.z.w.i.z.o.ś.
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Reguluje działalność przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych.
u.g.k.
Ustawa o gospodarce komunalnej
Reguluje tworzenie i działalność spółek komunalnych.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Reguluje proces komunalizacji przedsiębiorstw.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 35 § ust. 1 i 2
Reguluje możliwość zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie tytułu prawnego (umowa zbliżona do użyczenia/zgoda właściciela) do korzystania z nieruchomości wyklucza możliwość zasiedzenia służebności przesyłu. • Zmiana właściciela nieruchomości nie powoduje wstąpienia nabywcy w stosunek użyczenia zawarty przez poprzedniego właściciela.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawca nabył służebność przesyłu przez zasiedzenie, ponieważ jego poprzednik prawny nieprzerwanie korzystał z nieruchomości od 1979 roku. • Dla zasiedzenia służebności przesyłu nie jest konieczne, aby widoczne elementy trwałego urządzenia znajdowały się na nieruchomości. • Posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe może prowadzić do zasiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy uznał, iż poprzednicy prawni wnioskodawcy legitymowali się tytułem prawnym uprawniającym ich do wstępu na sporną nieruchomość w celach dokonywania robót konserwatorskich i naprawczych, nie może być mowy o zaistnieniu przesłanek zasiedzenia. • W przypadku zbycia rzeczy użyczonej w czasie trwania umowy użyczenia, jej nabywca nie wstępuje w stosunek użyczenia w miejsce zbywcy.
Skład orzekający
Zbigniew Ciechanowicz
przewodniczący
Marzenna Ernest
sprawozdawca
Tomasz Szaj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że istnienie tytułu prawnego (np. umowy użyczenia, zgody właściciela) do korzystania z nieruchomości wyklucza możliwość zasiedzenia służebności przesyłu, nawet jeśli korzystanie trwało przez długi czas. Potwierdzenie, że nabywca nieruchomości nie wstępuje w stosunek użyczenia zawarty przez poprzedniego właściciela."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istniał tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, a nie sytuacji faktycznego, bezumownego korzystania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu, a rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego stanowi istotne doprecyzowanie orzecznictwa w kontekście tytułów prawnych do korzystania z nieruchomości.
“Czy długoletnie korzystanie z gruntu pod wodociąg zawsze prowadzi do zasiedzenia? Sąd Okręgowy odpowiada: niekoniecznie!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.