II CA 814/12

Sąd Okręgowy w ŚwidnicyŚwidnica2012-11-13
SAOSCywilneprawo spadkoweŚredniaokręgowy
spadekodrzucenie spadkuterminbłądporęczeniedług spadkowyuchylenie skutków prawnychSąd OkręgowySąd Rejonowy

Sąd Okręgowy oddalił apelację od postanowienia uchylającego skutki prawne niezachowania terminu do odrzucenia spadku, uznając błąd wnioskodawczyni co do istnienia długu spadkowego za istotny.

Sąd Rejonowy uchylił skutki prawne niezachowania terminu do odrzucenia spadku po A. K. dla wnioskodawczyni S. S., która nie wiedziała o istnieniu długu spadkowego z tytułu poręczenia pożyczki. Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika postępowania, uznając błąd wnioskodawczyni co do przedmiotu spadku (długu) za istotny i zgodny z art. 1019 k.c., a także stwierdzając, że dochowała ona należytej staranności w ustalaniu stanu spadku.

Sprawa dotyczyła wniosku S. S. o uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłej matce, A. K. Wnioskodawczyni nie wiedziała o istnieniu długu spadkowego, który wynikał z poręczenia przez jej matkę umowy pożyczki. Dopiero po otrzymaniu wezwania do zapłaty dowiedziała się o zadłużeniu, co spowodowało jej zaskoczenie i błąd co do przedmiotu spadku. Sąd Rejonowy uznał ten błąd za istotny i uchylił skutki prawne niezachowania terminu. Uczestnik postępowania (...) w G. złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów k.p.c. i k.c. Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił apelację, podzielając ustalenia i wykładnię Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawczyni dochowała należytej staranności w ustalaniu stanu spadku i że jej błąd co do istnienia długu był istotny, co uzasadnia uchylenie skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku zgodnie z art. 1019 k.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, błąd co do przedmiotu spadku, jakim jest dług spadkowy, może stanowić istotny błąd co do czynności prawnej, uzasadniający uchylenie skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku, jeśli wnioskodawca dochował należytej staranności w ustaleniu stanu spadku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wiedziała o istnieniu długu spadkowego z tytułu poręczenia, ponieważ nie została o tym poinformowana przez zmarłą matkę ani ojca, a także nie otrzymała korespondencji od instytucji finansowych. Podjęła działania w celu ustalenia stanu spadku (wizyta w punkcie informacji kredytowej), co świadczy o dochowaniu należytej staranności. Błąd co do istnienia długu został uznany za istotny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić apelację

Strona wygrywająca

wnioskodawczyni S. S.

Strony

NazwaTypRola
S. S.osoba_fizycznawnioskodawczyni
W. K.osoba_fizycznauczestnik postępowania
(...) w G.spółkauczestnik postępowania
A. K.osoba_fizycznaspadkodawczyni

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 1019 § § 1

Kodeks cywilny

Uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku jest możliwe, gdy błąd co do przedmiotu spadku jest istotny.

Pomocnicze

k.c. art. 1015 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 84 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Dotyczy wad oświadczenia woli, w tym błędu istotnego.

k.c. art. 88 § § 2

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 1019 § § 1, 2, 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia tego przepisu.

k.p.c. art. 233 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy odmowy przedstawienia dowodu lub udzielenia wyjaśnień.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błąd wnioskodawczyni co do istnienia długu spadkowego był istotny. Wnioskodawczyni dochowała należytej staranności w ustalaniu stanu spadku. Brak poinformowania o długu przez członków rodziny.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 1019 k.c. przez Sąd Rejonowy. Naruszenie art. 233 § 2 k.p.c. przez Sąd Rejonowy.

Godne uwagi sformułowania

kwalifikował błąd wnioskodawczyni co do przedmiotu spadku, to jest długu spadkowego, który spowodował zaniechanie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, jako błąd istotny co do czynności prawnej. dochodowała wszelkiej należytej staranności polegającej na podjęciu uzasadnionych w danych okolicznościach działań, zmierzających do ustalenia stanu spadku, których podjęcie doprowadziłoby do takiego ustalenia i w konsekwencji do uniknięcia błędu.

Skład orzekający

Barbara Nowicka

przewodniczący

Alicja Chrzan

sędzia

Jerzy Dydo

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku z powodu błędu co do istnienia długu spadkowego, przy jednoczesnym wykazaniu należytej staranności."

Ograniczenia: Każda sprawa o uchylenie skutków niezachowania terminu do odrzucenia spadku jest oceniana indywidualnie pod kątem istotności błędu i dochowania staranności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu spadku przed podjęciem decyzji o jego odrzuceniu, zwłaszcza gdy istnieją ukryte długi. Ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów prawa spadkowego w sytuacji błędu.

Czy można odrzucić spadek po latach, jeśli nie wiedziało się o długu?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 814/12 POSTANOWIENIE Dnia 13 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Barbara Nowicka Sędziowie: SO Alicja Chrzan SO Jerzy Dydo Protokolant: Agnieszka Ingram po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z wniosku S. S. przy udziale W. K. i (...) w G. o uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po A. K. na skutek apelacji uczestnika postępowania (...) w G. od postanowienia Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 18 lipca 2012r., sygn. akt I Ns 137/12 postanawia: oddalić apelację. Sygn. akt II Ca 814/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie postanowił stwierdzić uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia przez wnioskodawczynię S. S. oświadczenia o odrzuceniu spadku po A. K. , zmarłej dnia 25 czerwca 2009 roku w D. , ostatnio stale zamieszkałej w W. . Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 03 stycznia 2008 r. pomiędzy (...) z siedzibą w G. a uczestnikiem postępowania W. K. została zawarta umowa pożyczki refinansowej w kwocie 28 000 zł na okres od dnia 03 stycznia 2008 r. do dnia 03 stycznia 2014 r. z przeznaczeniem na spłatę zobowiązań pożyczkobiorcy w (...) Bank SA i (...) Bank SA. Za zobowiązania wynikające z tytułu powyższej umowy poręczyła żona pożyczkobiorcy A. K. . Uczestnik postępowania nie spłacał jednak swojego zobowiązania, w związku z czym (...) wysłała na adres poręczycielki A. K. zawiadomienia z dnia 20 lipca 2009 r. i 11 sierpnia 2009 r. o wysokości zadłużenia oraz o skutkach jego nieuregulowania. Wobec braku spłaty powstałych zaległości, pismem z dnia 07 września 2009 r. wypowiedziano W. K. przedmiotową umowę pożyczki, przy czym zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy wysłano również do A. K. . Następnie (...) skierowała do tutejszego Sądu powództwo o zapłatę kwoty 26 140,99 zł przeciwko A. i W. K. a po uzyskaniu przeciwko nim tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 22 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I Nc 113/10, wszczęła przeciwko solidarnym dłużnikom postępowanie egzekucyjne. W toku czynności egzekucyjnych Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kłodzku H. S. stwierdził, że A. K. zmarła jeszcze przed wszczęciem postępowania, to jest w dniu 25 czerwca 2009 r. Wobec tego postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne przeciwko tej dłużniczce. W związku z powyższym (...) pismem z dnia 18 marca 2011 r. wezwała do spłaty zadłużenia spadkobierczynię poręczycielki, tj. wnioskodawczynię S. K. (obecnie S. ), przy czym wnioskodawczyni pismo to odebrała w dniu 28 marca 2011 r. Wnioskodawczyni była wraz z mężem bardzo zaskoczona tym wezwaniem, albowiem zaraz po śmierci matki A. K. była w punkcie informacji kredytowej z jej dowodem osobistym, w celu ustalenia, czy nie zaciągnęła ona za życia jakiegoś kredytu. Odpowiedziano jej wówczas, że nie było takiej sytuacji. Ponadto sprawdzała, czy matka nie zalegała z jakimikolwiek opłatami i również ustaliła, że jej matka nie posiadała z tego tytułu żadnych zaległości. Za życia A. K. rozmawiała z nią nadto na temat tego, co będzie jak umrze, albowiem długo chorowała i przez dłuższy czas nie wstawała z łóżka ani nie wychodziła z domu. Jednak ani matka, ani ojciec nie poinformowali jej o zaciągnięciu pożyczki czy też o problemach związanych z jej spłatą. W. K. nie zdawał sobie nawet z tego sprawy, że jego żona była poręczycielem pożyczki. Ponadto z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni zajmowała mieszkanie obok, odbierała czasami korespondencję przychodzącą do rodziców, ale nigdy nie widziała korespondencji z banków czy innych instytucji finansowych. Z tych wszystkich względów, do dnia odebrania wezwania do zapłaty, nie wiedziała o zadłużeniu jej matki, a w związku z tym nie widziała potrzeby odrzucenia spadku po niej. Po otrzymaniu przedmiotowego wezwania wnioskodawczyni udała się więc po poradę do prawnika, który oświadczył jej, żeby zwróciła się razem z ojcem W. K. o renegocjację umowy pożyczki. (...) uwzględniła taki wniosek i rozłożyła zaległości na raty, zaś uczestnik postępowania W. K. zaczął te raty spłacać. Jednak w październiku 2011 r. wnioskodawczyni otrzymała wezwanie do Sądu, albowiem (...) wystąpiła przeciwko niej, jako spadkobierczyni poręczycielki, o zapłatę kwoty 33 713,30 zł. Wówczas na rozprawie wnioskodawczyni przedstawiła wszystkie dowody wpłat dokonanych przez ojca, ale ostatecznie (...) nie wyraziła zgody na renegocjację umowy pożyczki. W związku z tym S. S. udała się ponownie o pomoc do prawnika, który poradził jej, aby wystąpiła z wnioskiem w niniejszej sprawie. W międzyczasie (...) wystąpiła do tutejszego Sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po A. K. . Sąd Rejonowy wydając powyższe postanowienie wskazał na treść art. 1019 § 1 k.c. , 1015 § 2 k.c. , art. 84 k.c. , art. 88 § 2 k.c. Uczestniczka postepowania – (...) w G. zaskarżając powyższe postanowienie apelacją w całości zarzuciła naruszenie art. 1019 § 1, 2, 3 k.p.c. oraz art. 233 § 2 k.p.c. i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy przyjmując ustalenia Sądu Rejonowego za własne, zważył co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Sąd Okręgowy przyjął, że uczestniczka postępowania wskazując art. 1019 k.p.c. w istocie zamierzała wskazać naruszenie przez Sąd Rejonowy art. 1019 k.c. Uczestniczka postępowania w uzasadnieniu apelacji poza przytoczeniem treści art.1019 k.c. , nie wskazała na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd Rejonowy treści tego przepisu. Sąd Rejonowy w sposób pełny i szczegółowy dokonał właściwej wykładni art. 1019 k.c. oraz art. 84 § 1 i 2 k.c. , którą to wykładnię Sąd Okręgowy w całości aprobuje, a także trafnie zakwalifikował błąd wnioskodawczyni co do przedmiotu spadku, to jest długu spadkowego, który spowodował zaniechanie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, jako błąd istotny co do czynności prawnej. Sąd Rejonowy z zebranego materiału dowodowego wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Sąd Rejonowy nie naruszył reguł swobodnej oceny dowodów, przyjmując, że wnioskodawczyni dochowała wszelkiej należytej staranności polegającej na podjęciu uzasadnionych w danych okolicznościach działań, zmierzających do ustalenia stanu spadku, których podjęcie doprowadziłoby do takiego ustalenia i w konsekwencji do uniknięcia błędu. Jedynie w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to tylko wtedy przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2002 roku, sygn. akt II CKN 817/00 ). Zauważyć należy, że w toku postępowania przed Sądem Rejonowym uczestniczka postępowania nie wnioskowała o wskazanie przez wnioskodawczynię „punktu informacji kredytowej”, a w związku z tym wnioskodawczyni nie odmówiła w rozumieniu art. 233 § 2 k.p.c. przedstawienia tego dowodu. Zatem zarzuty naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 1019 k.c. i art. 233 § 2 k.p.c. nie są trafne. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI