II Ca 798/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Ł. N. domagał się od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za zatrzymanie przez funkcjonariuszy Policji oraz za zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie na badanie psychiatryczne na podstawie postanowienia prokuratora. Sąd Rejonowy w B. oddalił powództwo, uznając, że roszczenie o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie powinno być dochodzone w innym trybie, a w tej sprawie oceniał jedynie naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 417 kc. Sąd Okręgowy w Kielcach, rozpoznając apelację powoda, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność postępowania przed Sądem Rejonowym. Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie, wynikające z art. 552 § 4 kpk, powinno być rozpoznane w postępowaniu karnym, a nie cywilnym, nawet jeśli powód powoływał się na przepisy kodeksu cywilnego (art. 417, 448 kc). Podkreślono, że przepisy kpk dotyczące odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne zatrzymanie mają charakter materialnoprawny, a ich dochodzenie następuje w postępowaniu karnym. Sąd Okręgowy wskazał, że niewłaściwość Sądu Rejonowego do rozpoznania sprawy w trybie cywilnym, gdy właściwy był sąd okręgowy w postępowaniu karnym, stanowiła przyczynę nieważności postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwości sądu i trybu postępowania w sprawach o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie.
Dotyczy sytuacji, gdy roszczenie o zadośćuczynienie wynika bezpośrednio z niesłusznego zatrzymania, a nie z innych naruszeń dóbr osobistych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie powinno być rozpoznane w postępowaniu cywilnym na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, czy w postępowaniu karnym na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie powinno być rozpoznane w postępowaniu karnym na podstawie art. 552 kpk, a nie w postępowaniu cywilnym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przepisy art. 552 kpk stanowią szczególną podstawę prawną dochodzenia roszczeń za niesłuszne zatrzymanie, wyłączając zastosowanie art. 417 kc. Właściwość sądu karnego do rozpoznania takich roszczeń wynika z przepisów kpk, a nie z przepisów cywilnych.
Czy sąd rejonowy orzekający w sprawie o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie, gdy właściwy był sąd okręgowy w postępowaniu karnym, działał w warunkach nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzekanie przez sąd rejonowy w sprawie, w której właściwy był sąd okręgowy w postępowaniu karnym, skutkuje nieważnością postępowania.
Uzasadnienie
Niewłaściwość sądu rejonowego do rozpoznania sprawy, która powinna być prowadzona w trybie art. 552 kpk przed sądem okręgowym, stanowi przyczynę nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 6 kpc.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Komendant Powiatowy Policji w B. | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokurator Rejonowy w B. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, biorąc pod uwagę nieważność postępowania.
k.p.c. art. 379 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy orzekał sąd niewłaściwy.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania.
k.p.k. art. 552 § 1
Kodeks postępowania karnego
Oskarżonemu służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za szkodę i zadośćuczynienie za krzywdę wynikłe z wykonania kary, której nie powinien ponieść.
k.p.k. art. 552 § 4
Kodeks postępowania karnego
Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania.
Pomocnicze
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Przepis ten nie ma zastosowania, gdy odpowiedzialność jest uregulowana przepisami szczególnymi.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych. Sąd Rejonowy błędnie zastosował ten przepis.
k.p.k. art. 244 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zatrzymania przez Policję.
k.p.k. art. 247 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zatrzymania i doprowadzenia na badanie psychiatryczne.
k.p.k. art. 554
Kodeks postępowania karnego
Reguluje sposób dochodzenia roszczeń z art. 552 kpk, w tym właściwość sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwość Sądu Rejonowego do rozpoznania sprawy o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie. • Konflikt między przepisami k.c. a k.p.k. w zakresie podstawy prawnej roszczenia o zadośćuczynienie za zatrzymanie. • Nieważność postępowania przed Sądem Rejonowym z powodu orzekania przez niewłaściwy sąd.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie powinno być rozpoznane w postępowaniu cywilnym na podstawie art. 417 kc i 448 kc.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę w warunkach nieważności postępowania. • jedną z przyczyn tej ostatniej jest stan, w którym sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której właściwy był sąd okręgowy bez względu na wartość przedmiotu sporu. • przepis art. 552 kpk stanowi zatem podstawę prawną odpowiedzialności Skarbu Państwa co do samej zasady, której zaistnienie może dopiero otwierać drogę do sformułowania skonkretyzowanych roszczeń, w tym i tego o zadośćuczynienie – na podstawie art. 445 § 2 kc – za krzywdę wyrządzoną pozbawieniem wolności. • Ustawodawca jednak przesądził o tym, że roszczenie o charakterze cywilnym jest dochodzone nie w postępowaniu cywilnym, ale z uwagi na podstawę odpowiedzialności – w postępowaniu przed sądem karnym. • Chociaż sam niewłaściwy tryb rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy (...) stanowił uchybienie procesowe, to oczywiście nie skutkowało to jeszcze nieważnością postępowania. Przyczyną tej ostatniej było natomiast to, że w sprawie orzekł Sąd Rejonowy, w sytuacji, kiedy właściwy był Sąd Okręgowy.
Skład orzekający
Mariusz Broda
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu i trybu postępowania w sprawach o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy roszczenie o zadośćuczynienie wynika bezpośrednio z niesłusznego zatrzymania, a nie z innych naruszeń dóbr osobistych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje istotną różnicę między postępowaniem cywilnym a karnym w dochodzeniu odszkodowania za działania organów państwa, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy zadośćuczynienie za zatrzymanie przez policję należy się w sądzie cywilnym czy karnym? Kluczowe rozstrzygnięcie sądu okręgowego.”
Dane finansowe
WPS: 28 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.