II CA 791/16

Sąd Okręgowy w ŚwidnicyŚwidnica2016-09-21
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy
zapłatadługprzejęcie długuprzystąpienie do długuklauzula wykonalnościart. 788 k.p.c.art. 189 k.p.c.ugodanakaz zapłaty

Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, oddalając powództwo o zapłatę, ponieważ wierzyciel nie uzyskał klauzuli wykonalności przeciwko pozwanej na podstawie umowy o przejęcie długu.

Powód dochodził zapłaty od pozwanej na podstawie umowy ugody, którą pozwana zobowiązała się spłacić dług córki zasądzony prawomocnym nakazem zapłaty. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanej, zmienił wyrok i oddalił powództwo. Sąd uznał, że po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, modyfikacja podmiotowa po stronie dłużnika wymaga uzyskania klauzuli wykonalności w trybie art. 788 § 1 k.p.c., a w przypadku braku możliwości jej uzyskania, wierzyciel powinien wytoczyć powództwo o ustalenie przejścia obowiązku na podstawie art. 189 k.p.c., a nie powództwo o zapłatę.

Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę 1897,84 zł, wniesionego przez M. D. przeciwko A. G. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1728 zł z odsetkami, oddalając dalej idące powództwo. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 353[1] k.c.) poprzez błędne uznanie umowy za umowę o kumulatywne przystąpienie do długu, zamiast przejęcia długu, oraz naruszenie prawa procesowego (art. 328 k.p.c.) przez zaniechanie wyjaśnienia powodów orzeczenia o odsetkach. Sąd Okręgowy w Świdnicy, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok w całości i oddalił powództwo. Sąd uznał, że choć apelacja była uzasadniona, to z innych przyczyn niż wskazane przez pozwaną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było to, że należność dochodzona przez powoda została wcześniej zasądzona od córki pozwanej prawomocnym nakazem zapłaty. Następnie między powodem a pozwaną zawarto umowę nazwaną ugodą, na mocy której pozwana zobowiązała się do zapłaty zobowiązania córki. Sąd Okręgowy podkreślił, że po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, modyfikacja podmiotowa po stronie dłużnika (czy to przez przejęcie długu, czy przystąpienie do długu) wymaga uzyskania klauzuli wykonalności w trybie art. 788 § 1 k.p.c. przeciwko nowemu dłużnikowi. Warunkiem nadania klauzuli jest przedstawienie odpowiedniego dokumentu. Jeśli wierzyciel nie może go uzyskać, powinien wytoczyć powództwo o ustalenie przejścia obowiązku na podstawie art. 189 k.p.c., a nie powództwo o zapłatę, co wadliwie uczynił powód w niniejszej sprawie. W związku z tym, sąd uznał zbędnym ustosunkowywanie się do zarzutów apelacji pozwanej. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na rzecz pozwanej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka umowa nie stanowi podstawy do wytoczenia powództwa o zapłatę. W przypadku modyfikacji podmiotowej po stronie dłużnika po wydaniu prawomocnego orzeczenia, konieczne jest uzyskanie klauzuli wykonalności w trybie art. 788 § 1 k.p.c. lub wytoczenie powództwa o ustalenie przejścia obowiązku na podstawie art. 189 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, zmiana dłużnika wymaga formalnego trybu uzyskania klauzuli wykonalności lub powództwa o ustalenie. Wierzyciel nie może dochodzić zapłaty bezpośrednio na podstawie umowy cywilnoprawnej, która nie została poprzedzona odpowiednią procedurą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku i oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

A. G. (pozwana)

Strony

NazwaTypRola
M. D.osoba_fizycznapowód
A. G.osoba_fizycznapozwana
A. M.osoba_fizycznadłużnik pierwotny (córka pozwanej)

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 788 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko następcy prawnemu dłużnika lub osobie trzeciej przejmującej dług/przystępującej do długu.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wytoczenia powództwa o ustalenie przejścia uprawnienia lub obowiązku.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

Pomocnicze

k.c. art. 353[1]

Kodeks cywilny

Niewłaściwie zastosowany przez Sąd Rejonowy w ocenie charakteru umowy.

k.p.c. art. 328

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy poprzez zaniechanie wyjaśnienia powodów orzeczenia o odsetkach.

k.c. art. 519

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące przejęcia długu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uzyskania klauzuli wykonalności w trybie art. 788 § 1 k.p.c. lub wytoczenia powództwa o ustalenie przejścia obowiązku na podstawie art. 189 k.p.c. jako warunek dochodzenia zapłaty od osoby trzeciej po wydaniu prawomocnego orzeczenia.

Odrzucone argumenty

Zarzuty apelacji pozwanej dotyczące naruszenia art. 353[1] k.c. i art. 328 k.p.c. (choć uznano je za uzasadnione, to nie były podstawą rozstrzygnięcia).

Godne uwagi sformułowania

po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, obejmującego dochodzony przez powoda również w niniejszej sprawie obowiązek zapłaty na jego rzecz, nastąpiła modyfikacja podmiotowa po stronie dłużnika, a tak w przypadku przystąpienia do długu , czy też jego przejęcia przez osobę trzecią (...), drogą właściwą jest uzyskanie klauzuli wykonalności w trybie art. 788 § 1 k.p.c. Jeżeli natomiast wierzyciel nie złoży takiego dokumentu i nie może go też w żaden sposób uzyskać (...), ma możliwość wytoczenia powództwa o ustalenie przejścia uprawnienia lub obowiązku ( art. 189 k.p.c. ) , nie zaś występowania, co wadliwie uczynił powód w sprawie niniejszej, z roszczeniem o zapłatę.

Skład orzekający

Piotr Rajczakowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność uzyskania klauzuli wykonalności lub wytoczenia powództwa o ustalenie przejścia obowiązku w przypadku modyfikacji podmiotowej po stronie dłużnika po wydaniu prawomocnego orzeczenia."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel dochodzi zapłaty od osoby trzeciej na podstawie umowy cywilnoprawnej, która nie została poprzedzona formalnym uzyskaniem klauzuli wykonalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważny, choć często pomijany, aspekt postępowania egzekucyjnego i cywilnego dotyczący zmiany dłużnika po prawomocnym orzeczeniu. Pokazuje pułapkę formalną, w którą łatwo wpaść.

Zapłaciłeś dług za kogoś innego? Uważaj, bo sąd może nie uznać Twojej umowy!

Dane finansowe

WPS: 1897,84 PLN

zasądzona kwota główna: 1728 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 791/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Piotr Rajczakowski po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. w Świdnicy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa M. D. przeciwko A. G. o zapłatę 1897,84 zł. na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 18 maja 2016r.,sygn. akt I C 454/14 I. zmienia zaskarżony wyrok w pkt I i III w ten sposób, że powództwo oddala, II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej 30 zł kosztów postępowania apelacyjnego. II Ca 791/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 maja 2016r. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej A. G. na rzecz powoda M. D. kwotę 1728 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 1598 zł oraz zastrzeżeniem, że odpowiedzialność pozwanej jest solidarna z A. M. , wobec do której Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z 2 kwietnia 2012r., sygn. akt VI Nc – e 305265/12, oddalił dalej idące powództwo i orzekł o kosztach procesu. W apelacji od powyższego wyroku pozwana zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 353 1 kc. c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że umowa zawarta między stronami jest umową o kumulatywne przystąpienie do długu, podczas gdy wolą pozwanej było przejęcie długu, a skoro powód na zawarcie takiej umowy nie wyraził zgody, to uniemożliwiało to przyjęcie, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy, - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 328 k.p.c. , poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez Sąd powodów orzeczenia o odsetkach, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy rozpoznając apelację oparł się na ustaleniach faktycznych Sądu Rejonowego i zważył co następuje. Apelacja była uzasadniona, jednak z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, a co ustalił Sąd Rejonowy, że dochodzona przez powoda od pozwanej należność została zasądzona na jego rzecz od A. M. (córki pozwanej) prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 2 kwietnia 2012r., sygn. akt VI Nc – e 305265/12, wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie. Okolicznością bezsporną był również fakt, że pomiędzy powodem a A. G. , po uprawomocnieniu się powyższego nakazu zapłaty, została zawarta umowa z dnia 20 czerwca 2012r., nazwaną ugodą, na podstawie którego pozwana zobowiązała się m. in. do zapłaty na rzecz M. D. zobowiązania córki, objętego powyższym nakazem zapłaty i co również wynikało z ustaleń uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sporny natomiast był między stronami rodzaj zawartej między nimi umowy, tj. czy stanowiła ona umowę o przejęcie długu ( art. 519 i n. k.c. ), czy też przystąpienie pozwanej do długu osoby trzeciej. Kwestia powyższa, w okolicznościach niniejszej sprawy, zważywszy na rodzaj zgłoszonego przez powoda żądania (zapłaty), była jednak bez znaczenia. Najistotniejszym bowiem w tychże okolicznościach sprawy jest to, iż po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, obejmującego dochodzony przez powoda również w niniejszej sprawie obowiązek zapłaty na jego rzecz, nastąpiła modyfikacja podmiotowa po stronie dłużnika, a tak w przypadku przystąpienia do długu , czy też jego przejęcia przez osobę trzecią (podobnie zresztą jak w przypadku zmiany wierzyciela), drogą właściwą jest uzyskanie klauzuli wykonalności w trybie art. 788 § 1 k.p.c. przeciwko czy to przejemcy długu, czy przeciwko podmiotowi przystępującemu do długu osoby trzeciej (czy na rzecz następcy wierzyciela, w przypadku cesji wierzytelności). Warunkiem nadania klauzuli wykonalności w trybie powołanego art. 788 § 1 k.p.c. , jest jednak przedstawienie dokumentu, o którym mowa w tymże przepisie. Jeżeli natomiast wierzyciel nie złoży takiego dokumentu i nie może go też w żaden sposób uzyskać (co wydaje się mieć miejsce w rozpoznawanej sprawie, zważywszy na treść i formę dokumentu, tj. umowy z dnia 20 czerwca 2012r. – k. 28), ma możliwość wytoczenia powództwa o ustalenie przejścia uprawnienia lub obowiązku ( art. 189 k.p.c. ) , nie zaś występowania, co wadliwie uczynił powód w sprawie niniejszej, z roszczeniem o zapłatę. Z powyższych zatem przyczyn i w takim stanie sprawy, zbędne było ustosunkowywanie się do zarzutów apelacji pozwanej. Z powyższych względów Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , zmienił zaskarżony wyrok (pkt I), a o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II) orzekł w myśl art. 98 § 1 i 2 k.p.c. , zasądzając na rzecz pozwanej koszt poniesionej opłaty od apelacji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI