II Ca 72/15

Sąd Okręgowy w ŚwidnicyŚwidnica2015-03-10
SAOSCywilneubezpieczeniaWysokaokręgowy
ubezpieczeniaautocascoodszkodowaniepodatek VATklauzula abuzywnakodeks cywilnykoszty procesu

Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu niższej instancji, zasądzając od ubezpieczyciela pełne odszkodowanie komunikacyjne wraz z podatkiem VAT, uznając klauzulę wyłączającą VAT za abuzywną.

Powód dochodził odszkodowania z ubezpieczenia komunikacyjnego, które zostało ustalone przez ubezpieczyciela bez podatku VAT. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok. Uznał, że postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia, zezwalające na ustalenie odszkodowania bez VAT, narusza przepisy Kodeksu cywilnego o naprawieniu szkody oraz dobre obyczaje, stanowiąc klauzulę abuzywną.

Sprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odszkodowania z tytułu ubezpieczenia komunikacyjnego w wysokości 752,37 zł. Powód D. B. domagał się od (...) SA zasądzenia tej kwoty, twierdząc, że ubezpieczyciel błędnie ustalił wysokość odszkodowania, pomijając podatek VAT. Sąd Rejonowy w Kłodzku oddalił powództwo, uznając postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia za dopuszczalne. Sąd Okręgowy w Świdnicy, rozpoznając apelację powoda, zmienił wyrok sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 361 § 2 k.c. i art. 363 § 2 k.c., zgodnie z którymi odszkodowanie powinno wyrównać szkodę w pełnej wysokości, obejmując również koszty przywrócenia pojazdu do stanu sprzed wypadku, w tym podatek VAT. Sąd uznał, że § 22 pkt 7 Ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco, który zezwalał na ustalenie odszkodowania bez podatku VAT, jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy ubezpieczonego, stanowiąc klauzulę abuzywną w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda pełną dochodzoną kwotę wraz z odsetkami i kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, takie postanowienie narusza dobre obyczaje i interesy ubezpieczonego, stanowiąc klauzulę abuzywną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odszkodowanie powinno w pełni wyrównać szkodę, obejmując koszty przywrócenia pojazdu do stanu sprzed wypadku, w tym podatek VAT, zgodnie z art. 361 § 2 i art. 363 § 2 k.c. Klauzula wyłączająca VAT jest sprzeczna z zasadą pełnego odszkodowania i stanowi rażące naruszenie interesów ubezpieczonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku

Strona wygrywająca

D. B.

Strony

NazwaTypRola
D. B.osoba_fizycznapowód
(...) SAspółkapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Definicja szkody jako różnicy między stanem majątku po zdarzeniu a stanem, jaki istniałby, gdyby zdarzenia nie było. Obowiązek naprawienia szkody powstaje z chwilą jej wyrządzenia.

k.c. art. 363 § § 2

Kodeks cywilny

Wysokość odszkodowania powinna odpowiadać kosztom usunięcia różnicy w wartości majątku, czyli kosztom przywrócenia pojazdowi wartości sprzed wypadku, według cen części zamiennych i usług, obejmujących podatek VAT.

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Definicja klauzuli abuzywnej jako postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostało indywidualnie uzgodnione, kształtuje prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.

Pomocnicze

Ustawa o cenach

Przepis wskazujący, że ceny obejmują podatek VAT.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do orzekania o kosztach procesu.

k.p.c. art. 387 § § 2¹

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje skróconą formę uzasadnienia wyroku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 385¹ § 1 k.c. przez uznanie, że postanowienie zezwalające na ustalenie odszkodowania bez podatku VAT nie narusza dobrych obyczajów i interesów ubezpieczonego. Zasada pełnego odszkodowania wynikająca z art. 361 § 2 k.c. i art. 363 § 2 k.c. wymaga uwzględnienia podatku VAT przy ustalaniu wysokości szkody.

Odrzucone argumenty

Argumenty sądu pierwszej instancji przemawiające za dopuszczalnością postanowienia o wyłączeniu VAT z odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

szkodą w rozumieniu powyższego przepisu jest różnica między stanem majątku poszkodowanego, jaki zaistniał po zdarzeniu wywołującym szkodę, a stanem tego majątku, jaki istniałby, gdyby nie wystąpiło to zdarzenie. Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje zatem z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawiać wysokość tak określonego odszkodowania powinna być ustalona według cen części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy, a zatem zgodnie z ustawą z dnia 26 lutego 1982 o cenach obejmować podatek VAT. Takie postanowienie ogólnych warunków umowy jest jednocześnie sprzeczne z dobrym obyczajem i rażąco narusza interesy ubezpieczonego

Skład orzekający

Jerzy Dydo

przewodniczący

Piotr Rajczakowski

sędzia

Aleksandra Żurawska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie klauzul wyłączających podatek VAT z odszkodowania komunikacyjnego za abuzywne i sprzeczne z prawem."

Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczenia autocasco zawieranych z konsumentami, gdzie zastosowano podobne klauzule.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ubezpieczeń komunikacyjnych i interpretacji klauzul umownych, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.

Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty VAT-u od odszkodowania? Sąd Okręgowy odpowiada!

Dane finansowe

WPS: 752,37 PLN

odszkodowanie: 752,37 PLN

koszty procesu: 235 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 128 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 72/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jerzy Dydo Sędziowie: SO Piotr Rajczakowski SO Aleksandra Żurawska Protokolant: Agnieszka Ingram-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2015 r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z powództwa D. B. przeciwko (...) SA z siedzibą w W. o zapłatę 752,37 zł na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 07 listopada 2014 r. sygn. akt I C 1572/14 I. zmienia zaskarżony wyrok w pkt. I i II w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda 752,37 (siedemset pięćdziesiąt dwa złote 37/100) zł z odsetkami ustawowymi od 14 września 2012r. oraz 235 zł tytułem kosztów procesu; II. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda 128 zł kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn..akt II Ca 72/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7.11.2014r Sąd Rejonowy w Kłodzku I Wydział Cywilny oddalił powództwo D. B. przeciwko (...) SA w W. o zapłatę 752,32 zł tytułem odszkodowania z ubezpieczenia komunikacyjnego (...) i obciążył go kosztami procesu. Od wyroku Sądu pierwszej instancji apelację złożył powód zaskarżając wyrok w całości i zarzucił naruszenie przepisu art.385 1 § 1 kc. przez uznanie , że postanowienie zawarte w § 22 pkt 7 Ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco dla klienta indywidualnego lub średniego przedsiębiorcy, zezwalające na ustalenie odszkodowania bez podatku VAT, nie narusza dobrych obyczajów i interesów ubezpieczonego. Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie dochodzonej pozwem kwoty wraz z kosztami procesu. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja jest zasadna. Rozważania rozpocząć należy od zdefiniowania pojęcia „szkody” w rozumieniu przepisu art.361 § 2 kc. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przeważa pogląd, zgodnie z którym szkodą w rozumieniu powyższego przepisu jest różnica między stanem majątku poszkodowanego, jaki zaistniał po zdarzeniu wywołującym szkodę, a stanem tego majątku, jaki istniałby, gdyby nie wystąpiło to zdarzenie. W odniesieniu do szkody komunikacyjnej jest to w praktyce różnica pomiędzy wartością jaką pojazd przedstawiał w chwili wypadku, a jego wartością po wypadku. Jest przy tym niewątpliwe, że szkoda powstaje w chwili uszkodzenia samochodu. Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje zatem z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawiać, bowiem ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę. Niezależnie zatem od tego, czy poszkodowany naprawił uszkodzony samochód należy mu się od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie ustalone według zasad art.363 § 2 kc w związku z art.361 § 2 kc co oznacza, że jego wysokość ma odpowiadać kosztom usunięcia opisanej wyżej różnicy w wartości majątku poszkodowanego, a ściślej – kosztom przywrócenia pojazdowi jego wartości sprzed wypadku. Zgodnie z art.363 § 2 kc wysokość tak określonego odszkodowania powinna być ustalona według cen części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy, a zatem zgodnie z ustawą z dnia 26 lutego 1982 o cenach obejmować podatek VAT. ( vide uchwała SN z 15.11.2001r III CZP 68/01). Postanowienie zawarte w § 22 pkt 7 Ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco dla klienta indywidualnego oraz małego i średniego przedsiębiorcy – w ocenie Sądu Okręgowego- narusza przepisy art.363 § 2 kc w związku z art.361 § 2 kc , ponieważ nie uwzględnia wynikającej z tych przepisów zasady pełnego odszkodowania. Takie postanowienie ogólnych warunków umowy jest jednocześnie sprzeczne z dobrym obyczajem i rażąco narusza interesy ubezpieczonego, ponieważ pozbawia ubezpieczonego pełnej rekompensaty z tytułu doznanej szkody i to w sytuacji gdy składka ubezpieczeniowa została wyliczona od wartości brutto samochodu ( art.385 1 § 1 kc ). Bez znaczenia dla tej oceny jest fakt, że w rozpoznanej sprawie powód posiadał ubezpieczenie (...) w wariancie serwisowym, a dokonał wyboru rozliczania szkody w wariancie ustalenia wysokości szkody przez ubezpieczyciela. Nie ma również podstaw do twierdzenia, że powód wybierając możliwość rozliczenia szkody na podstawie § 2 pkt 7 ogólnych warunków ubezpieczenia, wyraził zgodę na odszkodowanie pomniejszone o podatek VAT. Przeczy temu choćby fakt, że już po otrzymaniu decyzji o wypłacie odszkodowania złożył odwołanie. W tym miejscu należy również podkreślić, że wysokość należnego odszkodowania została ustalona przez stronę pozwaną i nie była kwestionowana przez powoda. Skoro sama strona pozwana ustaliła, że należne odszkodowanie powinno wynosić 4023,54 zł, a jednocześnie wypłata odszkodowania jest niezależna od tego czy samochód został już naprawiony, nie ma podstaw do pomniejszenia odszkodowania o podatek VAT. Takie stanowisko jest tym bardziej uzasadnione, że do rejestru klauzul abuzywnych pod numerami (...) zostały wpisane postanowienia z ogólnych warunków ubezpieczenia innych niż strona pozwana ubezpieczycieli, w których wycena kosztów naprawy samochodu nie uwzględniała podatku VAT. Postanowienia wpisane do rejestru klauzul abuzywnych pod numerami (...) są tożsame, a niewątpliwie przynajmniej podobne do postanowienia § 22 pkt 7 z Ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco strony pozwanej. Sąd Okręgowy ma świadomość, że rozumienie przewidzianej w art.479 ( 43) kpc prawomocności rozszerzanej nie jest w orzecznictwie SN jednolite i ewoluuje ono w kierunku uznania, że rozszerzona prawomocność nie odnosi się do wszystkich stosunków handlowych regulowanych umowami zawierającymi klauzulę o treści tożsamej lub zbliżonej do uznanej za niedozwoloną (vide wyrok SN z 30.05.2014r III CSK 204/13), nie można zatem tylko na podstawie samego faktu wpisania do rejestru klauzul abuzywnych postanowień tożsamych lub podobnych rozstrzygać czy konkretne postanowienie ogólnych warunków umowy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta. Dlatego też Sąd Okręgowy dokonał własnej oceny postanowienia zawartego w § 22 pkt 7 Ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco strony pozwanej i doszedł do przekonania, że to postanowienie narusza równowagę kontraktową stron i stanowi nieusprawiedliwioną dysproporcję – na niekorzyść konsumenta – praw i obowiązków wynikających z umowy, jest więc klauzulą abuzywną w rozumieniu art. 385 ( 1) § 1 kc i nie wiąże powoda. Z powyższych względów na podstawie art.386 § 1 kpc Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok zasądzając dochodzone pozwem roszczenie. O kosztach procesu za I i II instancję orzeczono na podstawie art.98 kpc . Na koszty procesu składają się opłaty sądowe od pozwu i apelacji oraz koszty zastępstwa prawnego przy przyjęciu stawki minimalnej przewidzianej w rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie /…/. Skrótowa forma uzasadnienia jest zgodna z art.387 § 2 1 kpc .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI