II CA 694/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, przez którą przebiegał gazociąg. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił powództwo, opierając się na prawomocnym wyroku z dnia 19 lutego 2015 r. (sygn. akt I C 1321/13), który stwierdził zasiedzenie służebności przesyłu przez poprzednika prawnego pozwanego. Sąd Rejonowy uznał, że kwestia zasiedzenia została już prawomocnie osądzona i nie może być ponownie badana w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. Powodowie wnieśli apelację, zarzucając m.in. nierozpoznanie istoty sprawy, naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, a także błędne ustalenia faktyczne. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, rozpoznając apelację, uznał, że zarzut nierozpoznania istoty sprawy jest niezasadny, ponieważ sąd pierwszej instancji merytorycznie rozpoznał żądanie stron. Podkreślił, że prawomocne orzeczenie sądu niższej instancji, które ustaliło zasiedzenie służebności, wiąże również w tej sprawie, uniemożliwiając odmienne rozstrzygnięcie tej samej kwestii prejudycjalnej. Sąd Okręgowy zmienił jednak zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym kosztów procesu na rzecz jednego z pozwanych ( (...) S.A. w W. ), uznając, że jego udział w sprawie nie wynikał z inicjatywy powodów, co uzasadniało zastosowanie art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów za instancję odwoławczą. W pozostałym zakresie apelacja powodów została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia w przedmiocie zasiedzenia służebności przesyłu w kolejnych postępowaniach dotyczących wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiedzeniem służebności przesyłu i prawomocnością materialną.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawomocne orzeczenie sądu niższej instancji, które ustaliło zasiedzenie służebności przesyłu, wiąże sąd w kolejnym postępowaniu dotyczącym wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za inny okres?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne orzeczenie sądu niższej instancji, które ustaliło zasiedzenie służebności przesyłu, wiąże sąd w kolejnym postępowaniu dotyczącym wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za inny okres, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, zgodnie z którym prawomocność materialna orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania, że stan prawny przedstawia się tak, jak wynika z rozstrzygnięcia, i uniemożliwia odmienne rozstrzygnięcie tej samej kwestii prejudycjalnej w innych postępowaniach z udziałem tych samych stron.
Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, oddalając powództwo na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu niższej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, ponieważ merytorycznie odniósł się do żądania powodów i wskazał przepisy prawa stanowiące jego podstawę, a następnie oddalił je z uwagi na prawomocne ustalenie zasiedzenia służebności.
Uzasadnienie
Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie orzekł merytorycznie o żądaniu stron, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub pominął merytorycznie zarzuty pozwanego. W tym przypadku sąd pierwszej instancji rozpoznał żądanie i odniósł się do niego, opierając się na ustaleniach z poprzedniego postępowania.
Czy powodowie powinni zostać obciążeni kosztami procesu za instancję odwoławczą na rzecz wszystkich pozwanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie powinni zostać obciążeni kosztami procesu za instancję odwoławczą na rzecz jednego z pozwanych ( (...) S.A. w W. ), ponieważ jego udział w sprawie nie wynikał z inicjatywy powodów.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że skoro pozwany (...) S.A. nie znalazł się w procesie na skutek inicjatywy powodów, brak było podstaw do zasądzenia od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą, co uzasadniało zastosowanie art. 102 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| T. W. | osoba_fizyczna | powód |
| E. G. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
| (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
| (...) Spółce z o.o. z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia, przywołany w kontekście poprzedniego postępowania.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasądzenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący odstąpienia od obciążania stron kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 194 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wezwania do udziału w sprawie w charakterze pozwanego.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zmiany zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oddalenia apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania pozwu o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania pozwu o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia, przywołany w kontekście poprzedniego postępowania.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący powagi rzeczy osądzonej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oceny dowodów.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący dopuszczalności dowodu.
k.p.c. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wniosków dowodowych.
k.p.c. art. 248 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący obowiązku przedstawienia dokumentu.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący związania sądu stanowiskiem stron.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący umorzenia postępowania.
k.p.c. art. 84
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący przypozwania.
k.c. art. 352 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący posiadania służebności.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący posiadacza samoistnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocność materialna wyroku Sądu Rejonowego w sprawie I C 1321/13, który ustalił zasiedzenie służebności przesyłu, wiąże sąd w niniejszej sprawie. • Udział spółki (...) S.A. w sprawie nie wynikał z inicjatywy powodów, co uzasadniało zmianę orzeczenia w zakresie kosztów procesu na jej rzecz.
Odrzucone argumenty
Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Rejonowy. • Naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. • Błędne ustalenia faktyczne. • Niewłaściwe zastosowanie art. 194 k.p.c. • Niewłaściwe niezastosowanie art. 102 k.p.c. • Niewłaściwe niezastosowanie art. 172 k.c. i art. 352 k.c. • Oddalenie żądania pozwu w zakresie zapłaty świadczenia pieniężnego.
Godne uwagi sformułowania
powaga rzeczy osądzonej • prawomocność materialna • nie można ponownie badać kwestii zasiedzenia • sąd ma obowiązek przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku • udział w sprawie nie wynikał z inicjatywy powodów
Skład orzekający
Jarosław Gołębiowski
przewodniczący
Stanisław Łęgosz
sędzia sprawozdawca
Adam Bojko
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia w przedmiocie zasiedzenia służebności przesyłu w kolejnych postępowaniach dotyczących wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiedzeniem służebności przesyłu i prawomocnością materialną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje znaczenie zasady powagi rzeczy osądzonej i prawomocności materialnej w polskim systemie prawnym, co jest kluczowe dla praktyków. Zmiana w zakresie kosztów procesu dodaje element praktyczny.
“Prawomocne zasiedzenie służebności przesyłu zamyka drogę do dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości – lekcja z powagi rzeczy osądzonej.”
Dane finansowe
WPS: 10 100 PLN
zwrot kosztów procesu: 1200 PLN
zwrot kosztów procesu: 300 PLN
zwrot kosztów procesu: 300 PLN
zwrot kosztów procesu: 75 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.