Orzeczenie · 2018-06-25

II CA 672/18

Sąd

Sąd Okręgowy w Szczecinie

Miejsce

Szczecin

Data

2018-06-25

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

kredyt konsumenckiporęczenieśmierć dłużnikawymagalnośćubezpieczenie kredytuSKOKzasady współżycia społecznegonadużycie prawa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej (SKOK) im. F. S. przeciwko J. W. o zapłatę kwoty 5.637,33 zł wraz z odsetkami, wynikającej z poręczenia za kredyt konsumencki zaciągnięty przez jej zmarłego męża, S. W. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że dochodzenie roszczenia od pozwanej stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.) ze względu na sposób udzielania informacji o kredycie i ubezpieczeniu grupowym, które miało stanowić zabezpieczenie. Sąd Rejonowy uznał, że SKOK wprowadziła kredytobiorcę i poręczycielkę w błąd co do zakresu ubezpieczenia i jego funkcji, a także że klauzula o natychmiastowej wymagalności kredytu w przypadku śmierci członka jest niedozwolona. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Okręgowy uznał, że śmierć kredytobiorcy skutkuje natychmiastową wymagalnością kredytu zgodnie z art. 35 ustawy o SKOK oraz § 36 regulaminu SKOK, a poręczenie jest akcesoryjne wobec zobowiązania głównego. Odrzucił argument o abuzywności klauzuli o natychmiastowej wymagalności, wskazując, że stanowi ona powtórzenie przepisu ustawowego. Stwierdził również, że ubezpieczenie grupowe, mimo że miało zabezpieczać spłatę kredytu, nie doprowadziło do zaspokojenia wierzytelności powódki, a zatem nie wygasiło zobowiązania pozwanej jako poręczycielki. Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych przez powódkę ani wprowadzenia w błąd pozwanej co do treści umowy ubezpieczenia. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powoda dochodzoną kwotę wraz z odsetkami oraz koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wymagalności kredytów w SKOK po śmierci dłużnika, odpowiedzialności poręczyciela, klauzul abuzywnych oraz stosowania art. 5 k.c. w kontekście zobowiązań finansowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyfiki działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych i ich regulacji prawnych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy śmierć kredytobiorcy powoduje natychmiastową wymagalność kredytu konsumenckiego w SKOK, nawet jeśli kredyt był zabezpieczony poręczeniem i ubezpieczeniem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, śmierć kredytobiorcy powoduje natychmiastową wymagalność kredytu zgodnie z ustawą o SKOK i regulaminem, a poręczenie staje się wymagalne wraz z długiem głównym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że art. 35 ustawy o SKOK oraz § 36 regulaminu SKOK jednoznacznie stanowią o wymagalności kredytu z dniem ustania członkostwa, którym jest śmierć. Poręczenie jest akcesoryjne, więc staje się wymagalne wraz z długiem głównym. Ubezpieczenie, które nie doprowadziło do zaspokojenia wierzyciela, nie wygasiło zobowiązania.

Czy klauzula regulaminu SKOK o natychmiastowej wymagalności kredytu w przypadku śmierci członka jest niedozwolonym postanowieniem umownym (abuzywnym)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, klauzula ta nie jest niedozwolonym postanowieniem umownym, ponieważ stanowi powtórzenie przepisu ustawowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy stwierdził, że ocena § 36 regulaminu SKOK pod kątem abuzywności była nieprawidłowa, gdyż przepis ten jedynie powtarza treść art. 35 ustawy o SKOK, który stanowił wolę ustawodawcy.

Czy dochodzenie przez SKOK zapłaty od poręczycielki, po śmierci kredytobiorcy i odmowie wypłaty świadczenia z ubezpieczenia, stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w okolicznościach sprawy dochodzenie roszczenia nie stanowi nadużycia prawa.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy błędnie zastosował art. 5 k.c. Stwierdził, że pozwana nie wykazała rażącej niesprawiedliwości ani sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Podkreślił, że pozwana podpisała poręczenie i była świadoma zobowiązania, a brak wypłaty z ubezpieczenia nie zwalnia jej z odpowiedzialności.

Czy ubezpieczenie kredytu, które nie zostało wypłacone z powodu niespełnienia warunków, wygasa zobowiązanie poręczyciela?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak wypłaty świadczenia z ubezpieczenia nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania poręczyciela, jeśli wierzytelność nie została zaspokojona.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że ubezpieczenie było dodatkowym zabezpieczeniem. Dopiero zaspokojenie wierzytelności z ubezpieczenia mogłoby doprowadzić do wygaśnięcia długu. Ponieważ ubezpieczyciel odmówił wypłaty, wierzytelność powódki nadal istnieje, a tym samym zobowiązanie poręczycielki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku i uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa imienia F. S.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa imienia F. S. z siedzibą w G.	instytucja	powód
J. W.	osoba_fizyczna	pozwana

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 876 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja umowy poręczenia.

k.c. art. 876 § § 2

Kodeks cywilny

Forma pisemna oświadczenia poręczyciela.

k.c. art. 879 § § 1

Kodeks cywilny

Zakres odpowiedzialności poręczyciela jest równy zakresowi zobowiązania dłużnika głównego.

k.c. art. 881

Kodeks cywilny

Poręczyciel odpowiada jak współdłużnik solidarny, jego dług staje się wymagalny z chwilą opóźnienia dłużnika głównego.

u.s.k.o. art. 35

Ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych

W razie ustania członkostwa, roszczenie o zwrot pożyczki lub kredytu staje się wymagalne z dniem ustania członkostwa. Zarząd może postanowić inaczej w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Pomocnicze

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).

pr. sp. art. 25 § § 1

Prawo spółdzielcze

Śmierć członka skutkuje ustaniem członkostwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć dłużnika głównego powoduje natychmiastową wymagalność kredytu zgodnie z ustawą i regulaminem SKOK. • Poręczenie jest akcesoryjne i staje się wymagalne wraz z długiem głównym. • Klauzula o natychmiastowej wymagalności w przypadku śmierci nie jest abuzywna, gdyż powtarza przepis ustawy. • Brak wypłaty świadczenia z ubezpieczenia nie wygasił zobowiązania poręczycielki, ponieważ wierzytelność nie została zaspokojona. • Dochodzenie roszczenia od poręczycielki nie stanowi nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 k.c.

Odrzucone argumenty

Klauzula o natychmiastowej wymagalności kredytu w przypadku śmierci członka jest niedozwolonym postanowieniem umownym (abuzywnym). • Dochodzenie zapłaty od poręczycielki stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.) ze względu na sposób udzielania informacji o kredycie i ubezpieczeniu. • Ubezpieczenie kredytu, które nie zostało wypłacone, wygasza zobowiązanie poręczyciela.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Okręgowy akceptuje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I Instancji, jednak za chybione uznaje wnioski wyprowadzone na podstawie tych ustaleń. • Wolą ustawodawcy wyrażoną w sposób jednoznaczny w art. 35 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych było, żeby co do zasady w razie ustania członkostwa roszczenie o zwrot pożyczki lub kredytu stało się wymagalne z dniem ustania członkostwa. • Przepis ten należy przy tym wykładać w sposób ścisły, stosować ostrożnie, wyłącznie w wyjątkowych wypadkach. • Wbrew stanowisku Sądu I instancji i zaprezentowanej w tym zakresie argumentacji, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występowała.

Skład orzekający

Katarzyna Longa

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymagalności kredytów w SKOK po śmierci dłużnika, odpowiedzialności poręczyciela, klauzul abuzywnych oraz stosowania art. 5 k.c. w kontekście zobowiązań finansowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych i ich regulacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa porusza kwestie odpowiedzialności finansowej po śmierci bliskiej osoby, co ma wymiar emocjonalny i praktyczny dla wielu osób. Pokazuje też, jak interpretacja przepisów może prowadzić do odmiennych rozstrzygnięć w sądach niższych i wyższych instancji.

“Czy śmierć męża zwalnia żonę z długu? Sąd Okręgowy rozstrzyga w sprawie poręczenia i ubezpieczenia kredytu.”

Dane finansowe

WPS: 5637,33 PLN

zapłata: 5637,33 PLN

zwrot kosztów procesu: 1888,71 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1150 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników