II CA 672/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. Z. domagała się od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w L. zapłaty 29.000 zł tytułem odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oraz za bezumowne korzystanie z nieruchomości w okresie od czerwca 2001 roku do grudnia 2002 roku. Sąd Rejonowy w Białymstoku oddalił powództwo, uznając m.in. roszczenia uzupełniające za bezzasadne oraz stwierdzając zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz pozwanego. Sąd Okręgowy w Białymstoku, rozpoznając apelację powódki, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Okręgowy uznał, że powódce przysługują roszczenia uzupełniające o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, niezależnie od roszczenia windykacyjnego. Sąd Okręgowy stwierdził zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz pozwanego co do linii niskiego napięcia (nn) oraz dwutorowej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji (...) W. – (...) M. , przyjmując jednak inną datę upływu terminu zasiedzenia dla tej drugiej linii (koniec 2007 roku, z uwagi na dobrą wiarę posiadacza). W odniesieniu do dwutorowej linii wysokiego napięcia 110 kV (...) B. - (...) i (...) B. - C. , Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu zasiedzenia, uznając, że pozwany nie wykazał zakresu posiadania służebności w tym zakresie. W związku z tym, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwoty tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zajętej pod tę linię w latach 2001-2002. Sąd Okręgowy zmienił również rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, stosunkowo do stopnia uwzględnienia powództwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu, doliczania okresu posiadania poprzedników prawnych, początku biegu terminu zasiedzenia oraz roszczeń uzupełniających właściciela z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z liniami energetycznymi i przepisami obowiązującymi w przeszłości.
Zagadnienia prawne (5)
Czy właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez posiadacza służebności przesyłu w złej wierze, niezależnie od roszczenia windykacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez posiadacza służebności w złej wierze, niezależnie od zgłoszenia roszczenia określonego w art. 222 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił pogląd Sądu Najwyższego, że roszczenia uzupełniające (o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie) mogą być dochodzone odrębnie od roszczenia windykacyjnego lub negatoryjnego, ponieważ wynikają one z samego faktu władania rzeczą przez osobę nieposiadającą tytułu prawnego.
Czy przedsiębiorstwo państwowe może doliczyć do okresu samoistnego posiadania służebności przesyłu okres posiadania Skarbu Państwa sprzed dnia 1 lutego 1989 roku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989 roku mając status państwowej osoby prawnej nie mogła nabyć własności nieruchomości, może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 1 lutego 1989 roku zaliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty, jeżeli nastąpiło przeniesienie posiadania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy aprobuje stanowisko Sądu Rejonowego, że po komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego, wszystkie linie energetyczne stały się jego mieniem, a wraz z przeniesieniem własności urządzeń przesyłowych doszło do przeniesienia posiadania służebności gruntowej.
Czy można stwierdzić zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz Skarbu Państwa w sytuacji, gdy nie wykazano nieruchomości władnącej?
Odpowiedź sądu
Nie, dla powstania służebności niezbędne jest wskazanie nieruchomości władnącej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że wbrew twierdzeniom pozwanego, z dokumentów nie wynika, by wybudowana w 1961 roku linia energetyczna przebiegała przez nieruchomość powódki, ani że została ona przebudowana na dwutorową linię 110 kV.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu – od chwili posadowienia urządzeń, czy od chwili rozpoczęcia korzystania z nich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu zasiedzenia służebności rozpoczyna się z chwilą rozpoczęcia korzystania z trwałego i widocznego urządzenia, a nie z chwilą jego budowy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego, zgodnie z którą bieg terminu zasiedzenia służebności gruntowej rozpoczyna się od chwili, gdy posiadacz tej służebności przystąpił do korzystania z trwałego i widocznego urządzenia.
Czy posiadacz służebności w dobrej wierze jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadacz zależny w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na art. 224 § 1 k.c. w zw. z art. 230 k.c., zgodnie z którym posiadacz w dobrej wierze nie ponosi odpowiedzialności za korzystanie z rzeczy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna w L. | spółka | pozwana |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 224 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące roszczeń uzupełniających właściciela.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące roszczeń uzupełniających właściciela.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące roszczeń uzupełniających właściciela.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Zasiedzenie służebności gruntowej.
k.c. art. 172 § 1
Kodeks cywilny
Zasiedzenie rzeczy ruchomej i nieruchomości.
Pomocnicze
k.c. art. 222 § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie negatoryjne.
k.c. art. 285 § 1
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej.
k.c. art. 176 § 1
Kodeks cywilny
Doliczenie okresu posiadania poprzednika.
ustawa wywłaszczeniowa z 1958 r. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Podstawa do czasowego zajęcia nieruchomości na cele budowy urządzeń przesyłowych.
Przepisy wprowadzające k.c. art. XLI § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny
Stosowanie przepisów kodeksu cywilnego do zasiedzenia rozpoczętego przed jego wejściem w życie.
Przepisy wprowadzające k.c. art. XLI § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny
Stosowanie przepisów kodeksu cywilnego do zasiedzenia rozpoczętego przed jego wejściem w życie.
ustawa o zmianie k.c. art. 9
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny
Określenie terminu zasiedzenia.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji przez sąd drugiej instancji.
ustawa o kosztach sądowych art. 83 § 2
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Rozstrzyganie o brakujących wydatkach.
ustawa o kosztach sądowych art. 113 § 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obowiązek ponoszenia kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenia uzupełniające o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przysługują właścicielowi niezależnie od roszczenia windykacyjnego. • Służebność przesyłu może być nabyta przez zasiedzenie, a do okresu posiadania można doliczyć okres posiadania poprzedników prawnych. • Bieg terminu zasiedzenia służebności rozpoczyna się od chwili rozpoczęcia korzystania z urządzenia, a nie od chwili jego budowy. • Pozwany nie wykazał zasiedzenia służebności w odniesieniu do dwutorowej linii 110 kV (...) B. - (...) i (...) B. - C. z uwagi na brak dowodów co do zakresu posiadania.
Odrzucone argumenty
Oddalenie powództwa w całości przez Sąd Rejonowy. • Zarzut przedawnienia roszczeń. • Brak podstaw do zasądzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zajętej pod linie energetyczne. • Zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz pozwanego co do wszystkich linii energetycznych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska Sądu Rejonowego co do tego, że powódce nie przysługują roszczenia uzupełniające. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, podzielany przez Sąd Okręgowy, iż właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie przez posiadacza służebności w złej wierze z należącej do niego nieruchomości niezależnie od zgłoszenia roszczenia określonego w art. 222 k.c. • Posiadanie służebności jest odrębną postacią posiadania, niż posiadanie rzeczy. • Bieg terminu zasiedzenia służebności należy liczyć od momentu, gdy przystąpiono do korzystania z urządzenia, a nie od chwili posadowienia urządzeń na nieruchomości.
Skład orzekający
Renata Tabor
przewodniczący-sprawozdawca
Bogdan Łaszkiewicz
sędzia
Urszula Wynimko
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu, doliczania okresu posiadania poprzedników prawnych, początku biegu terminu zasiedzenia oraz roszczeń uzupełniających właściciela z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z liniami energetycznymi i przepisami obowiązującymi w przeszłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu służebności przesyłu i zasiedzenia, z licznymi zawiłościami prawnymi dotyczącymi okresów przejściowych i różnych linii energetycznych. Wyjaśnia kluczowe kwestie dla właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą przesyłową.
“Czy można zasiedzieć służebność przesyłu? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Dane finansowe
WPS: 29 000 PLN
odszkodowanie za bezumowne korzystanie: 1868,89 PLN
odszkodowanie za bezumowne korzystanie: 4062,36 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.