II CA 636/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 50 756,16 zł z odsetkami, dochodzonej przez spółkę (...) S.A. od pozwanego R. W. tytułem zwrotu pożyczki w kwocie 400 000 zł. Pozwany w sprzeciwie od wyroku zaocznego twierdził, że udzielona kwota nie była pożyczką, lecz zadatkiem na poczet przyszłej umowy inwestycyjnej, która nie doszła do skutku, w związku z czym kwota ta miała przepaść. Sąd Rejonowy, po przeprowadzeniu postępowania, utrzymał w mocy wyrok zaoczny, uznając umowę za ważną umowę pożyczki i odrzucając argumentację pozwanego. Sąd Rejonowy podkreślił, że treść umowy pożyczki z dnia 15 czerwca 2012 r. nie pozostawia wątpliwości co do jej charakteru i nie zawiera żadnych odniesień do planowanej inwestycji ani warunków jej rozliczenia. Dodatkowo, sąd pierwszej instancji wskazał na moc wiążącą prawomocnych nakazów zapłaty wydanych w innych sprawach między tymi samymi stronami, dotyczących tej samej umowy pożyczki. Pozwany wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę materiału dowodowego, nieprawidłowe zastosowanie art. 6 kc oraz art. 366 kpc. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że choć moc wiążąca prawomocnego orzeczenia (art. 365 § 1 kpc) ogranicza się do sentencji, a nie motywów, to jednak prawomocne rozstrzygnięcia w innych sprawach stanowiły istotną okoliczność przemawiającą na korzyść powoda. Sąd Okręgowy odrzucił argumentację pozwanego o pozorności umowy pożyczki, wskazując na brak tożsamości stron w porozumieniu z dnia 30 marca 2012 r. (dotyczącym spółki (...) sp. k.) i umowie pożyczki z dnia 15 czerwca 2012 r. (zawartej z R. W. jako osobą fizyczną). Sąd Okręgowy uznał, że pozwany nie sprostał ciężarowi dowodu wykazania pozorności umowy pożyczki ani odmiennej woli stron niż wynikająca z jej treści. Apelacja została oddalona, a pozwanemu zasądzono zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja umowy pożyczki w kontekście negocjacji inwestycyjnych, znaczenie prawomocnych orzeczeń w kolejnych sprawach, rozróżnienie między pożyczką, zaliczką i zadatkiem.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i odrębności stosunków prawnych między stronami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa nazwana umową pożyczki, zawarta między stronami, w rzeczywistości stanowiła zadatek lub zaliczkę na poczet przyszłej umowy inwestycyjnej, a w konsekwencji, czy podlega zwrotowi w przypadku niedojścia do skutku umowy inwestycyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa z dnia 15 czerwca 2012 r. jest ważną umową pożyczki, a kwota 400 000 zł podlega zwrotowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że treść umowy pożyczki nie zawierała żadnych odniesień do planowanej inwestycji ani warunków jej rozliczenia. Argumentacja pozwanego o zadatku była gołosłowna i sprzeczna z treścią umowy oraz korespondencją mailową. Dodatkowo, prawomocne orzeczenia w innych sprawach między tymi samymi stronami przesądziły o obowiązku zwrotu pożyczki.
Jaka jest moc wiążąca prawomocnych orzeczeń wydanych w innych sprawach między tymi samymi stronami, dotyczących tej samej umowy pożyczki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawomocne orzeczenia wiążą sąd w zakresie sentencji, przesądzając o obowiązku zwrotu pożyczki, co oznacza zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z tymi orzeczeniami.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 365 § 1 kpc i orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że prawomocne orzeczenia przesądzają o istnieniu obowiązku zwrotu pożyczki i sąd nie może prowadzić postępowania dowodowego w tym zakresie w kolejnej sprawie.
Czy sąd jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi w innej sprawie, nawet jeśli materiał dowodowy był odmienny?
Odpowiedź sądu
Sąd nie jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi w innej sprawie, ale nie może ignorować stanowiska zajętego w innej sprawie, w której stan faktyczny był konstruowany na podstawie tego samego zdarzenia, dokonując własnych, wszechstronnych ustaleń i ocen.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia ogranicza się do sentencji, a nie motywów. Sąd musi dokonać własnych ustaleń, ale powinien brać pod uwagę wcześniejsze rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. | spółka | powód |
| R. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy.
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 359 § § 2 1
Kodeks cywilny
Odsetki od sumy pieniężnej są należne tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej lub z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Odsetki ustawowe za opóźnienie są wyższe niż odsetki ustawowe, a odsetki umowne nie mogą być wyższe niż czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej polega na tym, że jest ona dotknięta wadą prawną, która powoduje jej bezskuteczność od samego początku. Pozorność czynności prawnej polega na tym, że strony dokonują czynności prawnej dla pozoru, nie mając zamiaru wywołać skutków prawnych.
k.c. art. 394 § § 1
Kodeks cywilny
Zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 207 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodów z dokumentów złożonych dopiero na terminie rozprawy, jeśli strona nie wykazała, że wcześniejsze złożenie było niemożliwe lub utrudnione.
k.p.c. art. 333 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności.
k.p.c. art. 347
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd utrzymał w mocy w zaskarżonej części wyrok zaoczny.
k.p.c. art. 348
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa z dnia 15 czerwca 2012 r. jest ważną umową pożyczki, a nie zadatkiem lub zaliczką. • Treść umowy pożyczki jest jasna i nie zawiera odniesień do planowanej inwestycji. • Prawomocne orzeczenia w innych sprawach między tymi samymi stronami przesądzają o obowiązku zwrotu pożyczki. • Pozwany nie wykazał pozorności umowy pożyczki ani odmiennej woli stron.
Odrzucone argumenty
Udzielona kwota była zadatkiem/zaliczka na poczet przyszłej inwestycji, a nie pożyczką. • Umowa pożyczki była pozorna i miała ukrywać rzeczywisty zamiar stron. • Sąd Rejonowy naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego, błędnie oceniając dowody i stosując przepisy.
Godne uwagi sformułowania
Z tych względów zadatek został ukryty pod pozorem pożyczki. • Nie można dać wiary wyżej wymienionym osobom, że udzielona pozwanemu pożyczka w dniu 15 czerwca 2012 r. była zadatkiem na poczet przyszłej umowy sprzedaży gruntu bądź wspólnej inwestycji. • Treść zawartej umowy pożyczki z dnia 15 czerwca 2012 r. nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do tego z jakim stosunkiem prawnym mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. • W związku z powyższym powództwo w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie w związku z treścią prawomocnych rozstrzygnięć kończących dotychczasowe postępowania między stronami. • W ocenie Sądu Okręgowego, zatem brak było podstaw, aby w niniejszym procesie Porozumieniu z dnia 30.03.2012r. nadawać takie znaczenie, jak żądał tego pozwany, również z tego względu, że stroną postępowania nie jest spółka (...) Spółka Komandytowa z siedzibą w P.
Skład orzekający
Ryszard Biegun
przewodniczący
Wojciech Opidowicz
sędzia
Piotr Łakomiak
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja umowy pożyczki w kontekście negocjacji inwestycyjnych, znaczenie prawomocnych orzeczeń w kolejnych sprawach, rozróżnienie między pożyczką, zaliczką i zadatkiem."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i odrębności stosunków prawnych między stronami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie umów i jak trudno jest udowodnić pozorność lub inny charakter umowy niż wskazany w jej treści, zwłaszcza gdy w grę wchodzą duże kwoty i potencjalne inwestycje.
“Pożyczka czy zadatek? Jak nieporozumienie w umowie może kosztować setki tysięcy złotych.”
Dane finansowe
WPS: 50 756,16 PLN
kwota główna z pożyczki: 50 756,16 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1800 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.