II CA 632/17

Sygn. akt II Ca 632/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2017 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSA w SO Arkadiusz Lisiecki Sędziowie SSA w SO Stanisław Łęgosz SSR del. Anna Strzelczyk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Beata Gosławska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z powództwa J. S. reprezentowanego przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów z siedzibą w P. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 25 maja 2017 roku, sygn. akt I C 2131/16 oddala apelację. SSA w SO Arkadiusz Lisiecki SSA w SO Stanisław Łęgosz SSR del. Anna Strzelczyk (spr.) Sygn. akt II Ca 632/17 UZASADNIENIE W dniu 21 września 2016 roku J. S. reprezentowany przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w P. złożył pozew przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego. Powód podniósł, że złożone pozwanej oświadczenie woli dotyczące zawarcia umowy z pozwaną zostało złożone pod wpływem błędu istotnego, dlatego też jego oświadczenie o uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia o zawarciu umowy jest skuteczne. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2017 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu sprawy ustalił, że umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych numer (...) zawarta w dniu 8 lutego 2016 roku pomiędzy powodem J. S. a pozwaną (...) S.A. z siedzibą w W. jest nieważna, a także nakazał pobrać od pozwanego (...) , Spółki Akcyjnej z (...) w W. na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. kwotę 68 złotych tytułem nieuiszczonej opłaty sądowej od pozwu, od uiszczania której strona powodowa była zwolniona. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego. Konsument J. S. posiada zawartą z firmą (...) umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Umowę tą zawarł w 2011 lub 2012 roku. W związku z zawarciem umowy otrzymał numer telefonu – (...) . Przedmiotowa umowa z operatorem N. była zawierana na czas określony i była przez obie strony odnawiana w okresach co dwa lata. Dokumenty związane z odnowieniem umowy operator tj. firma (...) przysłała J. S. do domu celem podpisania. Ostatnie przedłużenie umowy miało miejsce w 2016 roku. W lutym 2016 roku z konsumentem J. S. skontaktował się telefonicznie przedstawiciel pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. , który podając się za przedstawiciela jego dotychczasowego operatora telekomunikacyjnego zaoferował zmianę warunków umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. J. S. uznając, że dzwoni do niego dotychczasowy jego operator, proponując mu nowe, korzystniejsze warunki umowy wyraził zgodę na zaproponowanemu warunki i zwarcie umowy. W dniu 08 lutego 2016 r. do konsumenta przyjechał kurier przywożąc dokumenty związane z umową z firmą (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. , które J. S. podpisał. Po upływie około 2 – 3 tygodni od podpisania umowy z J. S. skontaktował się przedstawiciel jego dotychczasowego operatora – firmy (...) z pytaniem czy rzeczywiście wypowiada zawartą z firmą (...) umowę. Dopiero wówczas J. S. zorientował się, że został wprowadzony w błąd i podpisał umowę z nowym operatorem. Z uwagi na jakość świadczonych przez dotychczasowego operatora usług (...) zaprzeczył, aby zmierzał rozwiązać dotychczasową umowę. W dniu 23 marca 2016 roku J. S. przesłał do pozwanego oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Do rozpoczęcia świadczenia usług przez pozwanego (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. na rzecz J. S. nie doszło. Strona pozwana, po otrzymaniu oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, zakwestionowała zarzuty kierowane pod jej adresem ze strony J. S. , uznała że nie doszło do sytuacji pozwalającej na przyjęcie, że przy zawieraniu umowy konsument został wprowadzony w błąd. Stanowisko to strona pozwana podtrzymała w korespondencji prowadzonej w imieniu konsumenta przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w P. . Następnie pozwana przesyłała konsumentowi faktury za usługi których nie świadczyła. Faktury te J. S. pozwanej odsyłał. Przedmiotowe faktury dotyczyły numeru (...) z którego konsument nigdy nie korzystał. W dniu 27 lipca 2016 roku strona pozwana wypowiedziała przedmiotową umowę naliczając równocześnie J. S. opłatę wyrównawczą w kwocie 1 002,64 złote i obciążała nią konsumenta. W Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim toczyło się postępowanie prowadzone przeciwko J. S. z powództwa firmy (...) , Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (sprawa sygn. akt I. C. 586 / 17 upr.) dotyczące zapłaty przez J. S. należności wynikających z umowy zawartej z pozwanym (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. . Żądanie tego pozwu dotyczyło zapłaty należności za świadczenie usług telekomunikacyjnych za okres marzec – kwiecień 2016 roku. Postępowanie zakończyło się wydaniem na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2017 r. postanowienia o umorzeniu postępowania z uwagi na nie uzupełnienie w zakreślonym terminie przez powoda braków formalnych pozwu. Wydane orzeczenie jest prawomocne. W dniu 07 marca 2016 roku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał ostrzeżenie z którego wynikało, iż firma (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. może stosować praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Z treści ostrzeżenia wydanego w związku z licznymi skargami konsumentów wynikało, że pozwana twierdzi przy zawieraniu umowy, że reprezentuje firmę, która dotychczas zapewniała konsumentom usługi telekomunikacyjne, a przedstawiana propozycja dotyczyła rzekomego przedłużenia umowy lub zmiany jej warunków. Decyzją Prezesa Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 20 grudnia 2016 roku, w sprawie RPZ/10/2016 uznano za naruszające interesy konsumentów praktyki stosowne przez pozwanego w podobnej sytuacji jak w przypadku powoda J. S. . Sąd Rejonowy podzielił argumenty przedstawione we wniesionym na rzecz konsumenta J. S. pozwie przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w P. uznając, że okoliczności zawarcia umowy z powodem są bezsporne. Sądu uznał że konsument J. S. wprowadzony został w błąd przy zawieraniu umowy z pozwaną. Był on przekonany, iż dokonuje kolejnego przedłużenia umowy na korzystniejszych dla niego warunkach z dotychczasowym operatorem świadczącym usługi telekomunikacyjne na jego rzecz. Dopiero po rozmowie z konsultantem firmy (...) J. S. zorientował się, że został wprowadzony w błąd i podpisał umowę z nowym operatorem, czego w ogóle nie zamierzał zrobić. Sąd wskazał także, ze pozwana nie przedstawiła nagrania rozmowy z powodem, choć twierdziła, że takie nagranie istnieje. Nie potrafiła również wyjaśnić dlaczego faktury wystawiane konsumentowi, dotyczą zupełnie innego numeru telefonu niż on posiadał i z którego korzystał. Ponadto forma przedstawionej konsumentowi umowy mogła wprowadzać w błąd, tym bardziej jeśli zauważy się że J. S. jest emerytem, osobą starszą. Dużą, widoczną i łatwą do wychwycenia dużą czcionką zapisane zostały bowiem dane konsumenta a także dane poprzedniego operatora świadczącego na rzecz konsumenta usługi. Natomiast dane nowego operatora były w umowie mało czytelne oraz zapisane małą czcionką. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Apelację od wyroku złożyła strona pozwana zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 84 § 1 k.c. poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie skutkiem uznania, iż mylne wyobrażenie o tożsamości podmiotu, z którym Powód zawarł umowę zostało wywołane przez konsultanta telefonicznego przeprowadzającego rozmowę sprzedażową z powodem, naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 84 § 1 k.c. , poprzez jego błędną wykładnię skutkująca przyjęciem, iż niedochowanie należytej staranności po stronie powoda w zapoznaniu się z dokumentami umownymi, które powód otrzymał do podpisania, usprawiedliwia uznanie, iż powód działała pod wpływem błędu co do tożsamości podmiotu z którym zawiera umowę, podczas gdy pobieżna analiza wyłącznie pierwszej strony umowy nie daje cienia wątpliwości w zakresie podmiotu, który jest stroną spornego stosunku prawnego. Mając powyższe na uwadze strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości na podstawie art. 386 § 1 k.p.c , oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych za obie instancje. W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji w całości. Miejski Rzecznik Konsumentów wskazał przy przebieg rozmowy przeprowadzanej przez pozwaną z konsumentem wskazując sposoby wprowadzania konsumentów w błąd co do operatora i warunków oferty. Na dowód takich praktyk przedstawił stenogram jednej z rozmów telefonicznych pracownika pozwanej z konsumentem. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja wniesiona przez pozwaną nie jest uzasadniona i skutkuje jej oddaleniem. Według Sądu Okręgowego ustalenia faktyczne przytoczone w uzasadnieniu przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych w sprawie dowodach. Z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych wynika, że powód jest osobą starszą i został wprowadzony przez konsultanta pozwanej w błąd. Co istotne słusznie Sąd Rejonowy wskazał, że pozwana mimo ciążącego na niej obowiązku z art. 6 kc reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, powołując się na nagranie rozmowy powoda z konsultantem, zapisu takiej rozmowy celem udowodnienia swoich racji nie złożyła. Tym samym nie udowodniła, że J. S. nie został wprowadzony w błąd. Również analiza umowy doręczonej powodowi, wskazuje na słuszność jego zarzutów. Rzeczywiście jak wynika z jej tekstu uwidocznione w sposób bardzo wyraźny są dane konsumenta i byłego operatora, natomiast nazwa nowego operatora jest zapisana mniejszą czcionką i nie jest wytłuszczona. Przy czym, jak należy podkreślić, to nie zaznajomienie się dokładne z treścią umowy, a rozmowa z konsultantem pozwanej wprowadziła powoda błąd co do podmiotu z którym zawiera, a raczej według powoda przedłuża zawartą wcześniej umowę. O sposobie przeprowadzania takiej rozmowy świadczy wprost stenogram złożony przez Miejskiego Rzecznika Praw Konsumenta w odpowiedzi na apelację. Nie bez znaczenia są również wskazane przez Sąd Rejonowy akty w postaci ostrzeżenia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 7 marca 2016 roku wskazujące na stosowanie przez pozwaną praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, oraz decyzji z dnia 20 grudnia 2016 roku o uznaniu tychże praktyk za naruszające interesy konsumentów. Dlatego też nie można uznać, wbrew zarzutom pozwanej, by powód będąc starszym człowiekiem nie dochował staranności, a jego zachowanie nie można było uznać za działania pod wpływem błędu. Ponadto nie można zarzucić powodowi braku staranności, skoro niezwłocznie po zorientowaniu się, że został wprowadzony w błąd dochował staranności celem odstąpienia od umowy, w tym celu udał się nawet po poradę do Miejskiego Rzecznika Praw Konsumentów. Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów prawa wskazanych w zarzutach apelacji, dlatego apelacja jako nie uzasadniona podlega na podstawie art. 385 k.p.c. oddaleniu.