II CA 628/14

Sygn. akt II Ca 628/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Grzegorz Ślęzak Sędziowie SSO Dariusz Mizera SSO Ewa Tomczyk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Beata Gosławska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z powództwa H. G. przeciwko J. G. (1) o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 17 grudnia 2013 roku, sygn. akt I C 822/13 oddala apelację. Na oryginale właściwe podpisy Sygn. akt II Ca 628/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim po rozpoznaniu sprawy z powództwa H. G. przeciwko J. G. (1) o zapłatę i zobowiązanie oddalił powództwo. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego. W dniu 27 maja 2002 r. H. G. i J. G. (1) zawarli związek małżeński, który trwa do chwili obecnej. Małżonkowie pozostają we wspólności ustawowej. W toku jest postępowanie w sprawie o rozwód, wszczęte z powództwa H. G. w dniu 4 września 2013 r., sygn. akt I C 1529/13 Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. Małżonkowie zamieszkują w lokalu nr (...) , położonym przy ulicy (...) w T. należącym do zasobów mieszkaniowych Gminy Miasta T. , pozostającym w zarządzie (...) Sp. z o.o. w T. składającym się z 2 pokoi i kuchni, o powierzchni użytkowej 50 metrów kwadratowych, którego najemcą jest H. G. . Małżonkowie są skłóceni i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.( niesporne). Wyrokiem z dnia 21 lutego 2011 r., wydanym w sprawie sygn. akt III RC 647/10, Sąd Rejonowy w Tomaszowie Maz. zasądził od J. G. (1) na rzecz H. G. kwotę po 400 złotych miesięcznie tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, poczynając od dnia 14 grudnia 2010 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Wyrokiem częściowym z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II Ca 417/11, Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. oddalił apelację pozwanego co do świadczeń alimentacyjnych za okres do dnia 7 sierpnia 2011 r. i zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie co do świadczeń od dnia 8 sierpnia 2011 r. do czasu zakończenia postępowania o rozwód w sprawie sygn. akt I C 1045/11 Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. H. G. , lat 66, utrzymuje się z emerytury w kwocie 730 złotych netto oraz z alimentów w kwocie po 400 złotych miesięcznie, płaconych przez męża. Uzyskała ona orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.(dowód : zeznania H G. k 139v - 140, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k 6 ). Małżonkowie G. posiadają zaległości w regulowaniu czynszu najmu, które wynosiły 1430,21 złotych według stanu na sierpień 2013 r. W latach : 2012 -2013 H. G. korzystała z dodatku mieszkaniowego, uiszczanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. i stanowiącego - w przybliżeniu -połowę należności z powyższego tytułu. Pozostałe wpłaty dokonywane były wyłącznie przez J. G. (1) w wysokości - co do zasady - połowy czynszu najmu, należnego (...) Sp. z o.o. w T. W dniu 3 lipca 2012 r. H. G. zawarła umowę pożyczki ze (...) z siedzibą w G. Oddział w T. którą samodzielnie spłaca po 329,68 złotych miesięcznie, w ratach pobieranych z jej emerytury. Nie posiada zaległości z powyższego tytułu. W 2013 r. J. G. (1) zapłacił za dostarczone paliwo gazowe, szacunkowo, 4 * po 21 złotych, natomiast jego żona nie ponosiła świadczeń z tego tytułu. Powstała nieuregulowana przez małżonków niedopłata w wysokości 234,92 złotych. Wszelkie inne opłaty, należne za 2013 r., ( spłata raty z tytułu nabycia pralki, opłaty na rzecz (...) SA w G. , należność za dostawę energii elektrycznej ), małżonkowie regulowali po połowie, nie dopuszczając się zadłużeń z powyższych tytułów. ( dowód : zeznania J. G. k 140v - 141, przekazy pocztowe k 106 - 107, potwierdzenia nadania k 19, faktury k 80 - 82 ). J. G. (1) utrzymuje się z renty inwalidzkiej III grupy w kwocie po 1256,76 złotych, z której to kwoty potrącane są alimenty, należne jego żonie a egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym. Dorabia do renty jako taksówkarz z dochodami co najmniej po 1000 złotych netto miesięcznie. Do końca 2012 r. małżonkowie posiadali wspólne konto w Banku (...) SA , zasilane świadczeniami emerytalno - rentowymi ich obojga, z którego regulowane były - do lipca tegoż roku - wszelkie opłaty, z pominięciem należności za dostawę gazu i energii elektrycznej. Konto zostało zlikwidowane z inicjatywy J. G. (1) , który od sierpnia 2012 r. przekazywał żonie należności z tytułu czynszu i opłat z nim związanych a obecnie przesyła je za pośrednictwem Poczty. Sąd Rejonowy podzielił stanowisko pozwanego i przyjął, że w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżonków G. niedopuszczalne są na drodze sądowej ich rozliczenia majątkowe z tytułu wspólnego zamieszkiwania oraz spłaty pożyczek czy kredytów. Cechą wspólności majątkowej łącznej, której podlegają m.in. strony niniejszego procesu, jest nieokreśloność przysługujących im udziałów w majątku wspólnym ( odmiennie, niż przy współwłasności w częściach ułamkowych ). Ponadto, dopóki trwa wspólność, dopóty żadne z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego, ani nie może rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który mu przypadnie po ustaniu wspólności, ani rozporządzać udziałem w przedmiocie należącym do majątku wspólnego ( art. 35 k.r.o. ). Zgodnie z art. 31 par. 1 i 2 k.r.o. do majątku wspólnego należą m.in. dochody z tytułu działalności zarobkowej oraz świadczenia emerytalno - rentowe, uzyskiwane przez strony procesu, a także nabyte przez nie przedmioty majątkowe, w tym ruchomości. Z poczynionych ustaleń wynika, że oboje małżonkowie partycypują w kosztach utrzymania mieszkania, ponosząc opłaty związane z czynszem najmu, oraz należności za dostarczanie paliwa gazowego, energii elektrycznej, a także spłacając - w ratach - pożyczkę, pobraną na zakup pralki. Pozwany ponadto uiszcza - co do zasady - połowę czynszu najmu, natomiast H. G. korzysta w tym zakresie z dodatku mieszkaniowego. Wyciągi z kont (...) Sp. z o.o. za lata 2011, 2012 i 2013 nie potwierdzają stanowiska powódki o zaleganiu z zapłatą czynszu za sierpień -grudzień 2012 r. na kwotę dochodzona w pozwie. Natomiast wskazują one na zaległość z powyższego tytułu, wynoszącą - na koniec 2012 r. - kwotę 46,10 złotych, a według stanu na sierpień 2013 r. - kwotę 1430,21 złotych. Z pisma powódki z k 95 wynika, że zaległość ta została pomniejszona o kwotę 300 złotych, uregulowaną przez pozwanego w dniu 29 sierpnia 2013 r. Zgodnie z art. 27 k.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Przepis ten stwarza możliwość wystąpienia na drogę sądową o zasądzenie alimentów od małżonka, co też powódka uczyniła. W razie zmiany sytuacji jednego z małżonków albo zmiany położenia obojga z nich powódka może ubiegać się o podwyższenie alimentów, powołując się np. na okoliczność zaprzestania regulowania stałych opłat i rat pożyczek ( kredytów ) ze wspólnego konta i nierównej partycypacji w kosztach utrzymania mieszkania oraz zaniechania spłaty długów przez pozwanego. Przepis ten stanowi jedyną znaną Sądowi podstawę do rozliczeń między małżonkami z tytułu spełnienia świadczenia z zobowiązania zaciągniętego przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. W takiej sytuacji i w myśl art. 31 par. 1 k.r.o. oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania o cechach wyżej określonych. Nadmienić należy, że z zeznań pozwanego i załączonych przez powódkę dokumentów wynika, że tylko ona w nich figuruje a zatem - przypuszczalnie - tylko powódka jest stroną umów zawieranych z poszczególnymi wierzycielami, których przywołuje. „ Rozliczenia między małżonkami z tytułu spełnienia przez jedno z nich świadczenia z zobowiązania zaciągniętego w sprawach zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny powinny nastąpić na zasadzie art. 27 k.r.o. Rozmiar roszczenia regresowego zatem wyznacza stosunek, w jakim każde z małżonków obowiązane jest przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Nie może natomiast znaleźć zastosowania art. 45 k.r.o. , który reguluje problematykę rozliczenia nakładów dokonanych z majątku wspólnego na majątki osobiste małżonków oraz nakładów dokonanych z majątków osobistych na majątek wspólny. Powstanie roszczenia regresowego w chwili spełnienia świadczenia przez jedno z małżonków jednak nie przesądza o tym, czy może ono być dochodzone w czasie trwania małżeństwa. Związek, jaki istnieje między małżonkami, powoduje, że dopuszczalność dokonywania rozliczeń majątkowych powinno się wyłączyć ze względu na możliwość zantagonizowania małżonków „ ( vide str. 101 i 102 - Rozliczenia majątkowe małżonków w stosunkach wzajemnych i wobec osób trzecich, Elżbieta Skowrońska - Bocian, wydanie 6, LexisNexis, Warszawa 2013 ). Zacytowane wyżej stanowisko E. B. - profesora prawa Uniwersytetu (...) i wieloletniego sędziego Sądu Najwyższego, orzekającej w jego Izbie Cywilnej, Sąd w składzie niniejszym w pełni akceptuje. Autorka powołanej publikacji zwraca ponadto uwagę na fakt, że ustawodawca zdaje się zachęcać małżonków do dokonywania rozliczeń dopiero po ustaniu związku, co wynika z art. 121 pkt 3 k.c , który przewiduje nierozpoczęcie lub zawieszenie biegu przedawnienia roszczeń przysługujących jednemu z małżonków przeciwko drugiemu z nich przez czas trwania małżeństwa. Tym samym - do czasu ustania wspólności majątkowej - powódce nie przysługuje roszczenie regresowe z art. 376 par. 1 k.c. Dodać należy, że z akt sprawy nie wynika obowiązek spłacania przez strony kredytu konsolidacyjnego, ani jakiegokolwiek kredytu, czy pożyczki na podstawie umów, zawieranych z bankami. Natomiast powódka przedłożyła aneks do umowy pożyczki, zawartej ze (...) w G. , oraz harmonogram jej spłaty. Roszczenie o zapłatę na rzecz (...) Sp. z o.o. w T. . kwoty 2125, 38 złotych tytułem zaległego czynszu podlega oddaleniu jako pozbawione podstawy prawnej. To Spółka, a nie powódka, jest wierzycielem małżonków z powyższego tytułu, a H. G. nie przysługuje legitymacja procesowa do żądania zapłaty na rzecz podmiotu, który nie jest stroną procesu. Oddaleniu podlega także roszczenie o zobowiązanie pozwanego do uiszczania w przyszłości połowy czynszu najmu i opłat z nim związanych, do spłacania połowy kolejnych rat kredytu konsolidacyjnego oraz do ponoszenia - po połowie - kosztów opłat pocztowych jako niezasadne i pozbawione podstawy prawnej. Jeśli przyjąć, że roszczenie to zostało wywiedzione z art. 189 k.p.c , to należy je oddalić z braku interesu prawnego powódki do wytoczenia powództwa o ustalenie, w trybie z niego wynikającym, oraz z braku pozostałych jego przesłanek. Przepis ten dotyczy bowiem ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa a zatem roszczeń odmiennych od zgłoszonego w pozwie. Nadmienić należy, że uwzględnienie tegoż roszczenia naruszałoby uprawnienia tych wierzycieli, względem których małżonkowie odpowiadają solidarnie, wynikające z art. 366 par. 1 k.c. Stanowi on, że kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych dłużników ( solidarność dłużników ). Z paragrafu 2 powołanego przepisu wynika, że aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji. Na oryginale właściwe podpisy