II CA 599/13

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2014-04-03
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚredniaokręgowy
tytuł wykonawczyugodazdolność do czynności prawnychchoroba psychicznakoszty zastępstwa procesowegopomoc prawna z urzęduapelacjazażalenie

Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił apelację pozwanego w sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, uznając ugodę za ważnie zawartą, a jednocześnie uwzględnił zażalenie pełnomocnika z urzędu co do kosztów pomocy prawnej.

Powód P. G. domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego zasądzającego od niego kwotę 36.869,92 zł. Sąd Rejonowy w Kaliszu częściowo uwzględnił powództwo, a następnie wyrokiem z 11 czerwca 2013 r. pozbawił wykonalności tytuł w całości. Rozstrzygnięcie opierało się na zawartej przez strony ugodzie z 2 maja 2008 r., w której powód zobowiązał się zapłacić 28.000 zł i wycofać inne powództwo, a ugoda miała wyczerpywać wzajemne roszczenia. Pozwany w apelacji zarzucał naruszenie art. 82 k.c. i niewyjaśnienie okoliczności sprawy, twierdząc, że w chwili zawierania ugody był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji z powodu choroby psychicznej. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając, że pozwany nie wykazał swojej niezdolności do świadomego działania, a próby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie powiodły się z jego winy. Uwzględniono natomiast zażalenie pełnomocnika z urzędu co do wysokości przyznanych kosztów pomocy prawnej.

Sprawa dotyczyła powództwa P. G. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, który zasądzał od niego na rzecz pozwanych K. P. (1) i Z. P. kwotę 36.869,92 zł wraz z odsetkami i kosztami. Po wcześniejszych postępowaniach, Sąd Rejonowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r. pozbawił wykonalności wskazany tytuł wykonawczy wobec pozwanego K. P. (1) w całości. Podstawą rozstrzygnięcia była zawarta między stronami pozasądowa ugoda z dnia 2 maja 2008 r., na mocy której P. G. zobowiązał się zapłacić pozwanym 28.000 zł oraz wycofać inne powództwo, a strony ustaliły, że ugoda wyczerpuje całość ich wzajemnych roszczeń. Pozwany K. P. (1) zaskarżył wyrok apelacją, zarzucając naruszenie art. 82 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji z powodu choroby psychicznej, a także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie dokumentacji medycznej. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił apelację pozwanego, podzielając ustalenia i poglądy prawne sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że pozwany nie wykazał, iż w chwili zawierania ugody był w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Próby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry nie powiodły się z powodu niestawiennictwa pozwanego na badania, co obciążało jego jako stronę inicjującą dowód. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego są bezprzedmiotowe w sytuacji kwestionowania prawidłowości ustalenia stanu faktycznego. Jednocześnie Sąd Okręgowy uwzględnił w całości zażalenie byłego pełnomocnika pozwanego z urzędu, adwokata J. S., na punkt 3 zaskarżonego wyroku dotyczący kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd zmienił punkt 3 wyroku, przyznając adwokatowi kwotę 3600 zł powiększoną o podatek VAT, zamiast pierwotnie przyznanej kwoty 1200 zł, uznając, że sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w pełni kosztów zastępstwa procesowego przed sądem I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli strona nie udowodni swojej niezdolności do świadomego działania w chwili zawierania ugody, a próby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie powiodły się z jej winy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ciężar dowodu w zakresie wykazania stanu wyłączającego świadome podjęcie decyzji spoczywał na pozwanym. Ponieważ pozwany nie stawił się na badania biegłego, mimo wielokrotnych wezwań, nie wykazał, że ugoda nie była ważnie zawarta. Dokumentacja medyczna nie była wystarczająca do udowodnienia tej okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku w punkcie dotyczącym kosztów pomocy prawnej i oddalenie apelacji pozwanego.

Strona wygrywająca

P. G. (powód) w zakresie apelacji, adwokat J. S. (w zakresie zażalenia na koszty)

Strony

NazwaTypRola
P. G.osoba_fizycznapowód
K. P. (1)osoba_fizycznapozwany
Z. P.osoba_fizycznapozwany
Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Kaliszuorgan_państwowypodmiot zobowiązany do zwrotu kosztów pomocy prawnej
adwokat J. S.innepełnomocnik z urzędu

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 82

Kodeks cywilny

Dotyczy oceny ważności czynności prawnej osoby znajdującej się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

Pomocnicze

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia wyroku.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oddalenia apelacji przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 386

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zmiany lub uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zasad orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwany nie wykazał, że w chwili zawierania ugody był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji. Niestawiennictwo pozwanego na badania biegłego obciążało jego jako stronę inicjującą dowód. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w pełni kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu.

Odrzucone argumenty

Pozwany znajdował się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji z powodu choroby psychicznej w chwili zawierania ugody (zarzut naruszenia art. 82 k.c.). Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy poprzez pominięcie dokumentacji medycznej wskazującej na chorobę psychiczną pozwanego. Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

Pozwany nie wykazał – a na nim spoczywał ciężar dowodu – że w dniu zawierania ugody był w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Okoliczność, że pozwany nie stawił się na badania z uwagi na silny nawrót choroby nie została przez pozwanego niczym potwierdzona i pozostaje tylko gołosłownym twierdzeniem. Zarzut naruszenie prawa materialnego jest bezprzedmiotowy, gdyż nie może on być skuteczny w wypadku kwestionowania prawidłowości ustalenia stanu faktycznego.

Skład orzekający

Wojciech Vogt

przewodniczący-sprawozdawca

Marian Raszewski

sędzia

Henryk Haak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie ciężaru dowodu w sprawach dotyczących ważności ugody zawartej przez osobę twierdzącą, że była niepoczytalna lub miała ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Procedura przyznawania i korygowania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu."

Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny sprawy, w tym niestawiennictwo pozwanego na badania biegłego, co wpłynęło na rozstrzygnięcie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak istotne jest udowodnienie swojej niezdolności do świadomego działania w momencie zawierania ugody, zwłaszcza gdy strona powołuje się na chorobę psychiczną. Pokazuje również praktyczne aspekty postępowania apelacyjnego i zażaleniowego.

Choroba psychiczna a ważność ugody: Sąd rozstrzyga, kto ponosi ciężar dowodu.

Dane finansowe

WPS: 36 869,92 PLN

zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu: 3600 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym: 1200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Ca 599/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ K. , dnia 3 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt (spr.) Sędziowie: SSO Marian Raszewski SSO Henryk Haak Protokolant: st. sekr. sąd. Elżbieta Wajgielt po rozpoznaniu w dniu 3kwietnia 2014 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa P. G. przeciwko K. P. (1) o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego na skutek apelacji i zażalenia pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 11 czerwca 2013r. sygn. akt I C 389/12 I. zmienia punkt 3 zaskarżonego wyroku i nadaje mu następujące brzmienie: „przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adwokata J. S. kwotę 3600 zł powiększoną o 23% podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemu K. P. (1) ” II. apelacje pozwanego oddala w całości III. zasądza od pozwanego K. P. (1) nas rzecz powoda P. G. kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. II Ca 599/13 UZASADNIENIE P. G. wniósł przeciwko K. P. (1) i Z. P. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego - wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 10 września 2003 r. opatrzonego klauzulą wykonalności opatrzonego klauzula wykonalności w dniu 22 czerwca 2004 r. w dniu 22 czerwca 2004 r. i wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie (...) zasądzającego od powoda P. G. na rzecz pozwanych K. P. (2) i Z. P. kwotę 36.869,92 zł z odsetkami i kosztami. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanych kosztów postępowania i zabezpieczenia powództwa. Sąd Rejonowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. pozbawił wykonalności wskazany tytuł wykonalności w zakresie punktu I 1 i 3 i orzekł o kosztach postępowania. Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I i pozbawił wskazany tytuł wykonalności w punkcie I 1 i 3 w stosunku do Z. P. i i we wskazanym tam zakresie w stosunku do K. P. (1) . Natomiast w pozostałym zakresie w stosunku do K. P. (1) uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Rozpoznając sprawę w przedmiotowym zakresie Sąd Rejonowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r. pozbawił wykonalności wskazany tytuł wykonawczy wobec pozwanego K. P. (1) w całości i orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach: Pozwany egzekwował od P. G. świadczenie pieniężne określone w tytule wykonawczym – wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi w sprawie I ACa 342/04 i wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu , (...) Natomiast P. G. wystąpił do Sądu Rejonowego w Warszawie o zapłatę odszkodowania od pozwanych (sygn. akt (...) (...) W dniu 2 maja 2008 r. strony - po przeprowadzeniu negocjacji - zawarły pozasądowa ugodę mocą której P. G. zobowiązał się zapłacić pozwanym kwotę 28.000 zł oraz wycofać powództwo w sprawie (...) Sądu Rejonowego w Warszawie. Strony ustaliły, że powyższa ugoda wyczerpuje całość ich wzajemnych roszczeń. W dniu podpisania ugody powód wypłacił pozwanym uzgodniona kwotę. Pozwany ani jego matka nie podnosili przy podpisywaniu ugody, że pozwany jest chory. Matka pozwanego nie występowała o jego ubezwłasnowolnienie. Pozwany nie wykazał – a na nim spoczywał ciężar dowodu – że w dniu zawierania ugody był w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Apelację od tego rozstrzygnięcia wniósł pozwany zaskarżając go w całości. Zarzucił: 1. naruszenie art. 82 k.c. poprzez przyjęcie, iż pozwany w chwili zawierania ugody z dnia 2 maja 2008 r. nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji wywołanej chorobą psychiczną, 2. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy poprzez pominiecie przedłożonej przez pozwanego dokumentacji medycznej wskazującej na chorobę psychiczną pozwanego, 3. naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. W oparciu o te zarzuty wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie przedmiotowego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł również o dopuszczenie dowodu z pisma Sądu Rejonowego w Pruszkowie II Wydział Karny, sygn. akt (...) z dnia 19 września 2013 r. wraz z załączoną do niego opinią sądowo-psychiatryczną. Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów. Natomiast zażalenie odnośnie punktu 3 zaskarżonego wyroku złożył były pełnomocnik pozwanego K. P. (1) wyznaczony dla niego z urzędu adwokat J. S. . Wniósł o przyznanie mu od Skarbu Państwa Kwoty 4.428 zł w miejsce przyznanej kwoty 1200 zł. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Odwoławczy przyjmuje ustalenia i poglądy prawne sądu pierwszej instancji jako swe własne. Należy podkreślić, że Sąd Rejonowy nie przyjął, że w dniu zawierania ugody przez strony z dnia 2 maja 2008 r. pozwany znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Pozwany przedłożył dokumenty, które mogły wskazywać, że ugoda nie została przez niego ważnie zawarta. Sąd Okręgowy już w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 15 grudnia 2011 r. (k-201 akt) wskazał, że zweryfikowanie tych twierdzeń mogło nastąpić tylko w drodze opinii biegłego, gdyż ustalenie tych okoliczności wymaga wiedzy specjalistycznej. W dniu 3 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy postanowił na okoliczność czy pozwany K. P. (3) był w chwili zawierania ugody z dnia 2 sierpnia 2008 r. w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli , w szczególności na skutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego chociażby przemijającego zaburzenia czynności psychicznych dopuścić dowód z opinii biegłego sądowego lekarza psychiatry M. Ż. (1) . W dniu 17 kwietnia pozwany poinformował Sąd, że z uwagi na chorobę nie jest w stanie stawić się na badania w odległości 300 km od miejsca swego zamieszkania. W dniu 15 kwietnia biegła M. Ż. zwróciła akta bez wykonania opinii z uwagi na to, że pozwany dwukrotnie nie stawił się na listowne wezwanie i nie usprawiedliwił swojej nieobecności mimo podania kontaktu telefonicznego. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu postanowił dowód z opinii biegłego – na okoliczność jak w postanowieniu z dnia 3 kwietnia (...) . – przeprowadzić w drodze odezwy przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Północ. Sąd Rejonowy w Warszawie zwrócił odezwę bez wykonania z uwagi na to, że pozwany nie stawił się na badania mimo trzech wyznaczonych terminów badań przez biegłego sądowego. W tej sytuacji Sąd Rejonowy trafnie ustalił, że pozwany nie wykazał aby ugoda, o której mowa wyżej nie była ważnie zawarta. Zarzut pozwanego, że Sąd Rejonowy pominął dokumentacje medyczną wskazująca na chorobę psychiczną pozwanego jest bezzasadny. Z dokumentacji tej bowiem nie wynika, że pozwany nie mógł zawrzeć ważnie ugody w dniu 2 maja 2008 r. Ustalenie tej okoliczności wymaga wiedzy specjalistycznej, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym, którego ponadto reprezentował profesjonalny pełnomocnik. Okoliczność, że pozwany nie stawił się na badania z uwagi na silny nawrót choroby nie została przez pozwanego niczym potwierdzona i pozostaje tylko gołosłownym twierdzeniem. Zarzut naruszenie prawa materialnego jest bezprzedmiotowy, gdyż nie może on być skuteczny w wypadku kwestionowania prawidłowości ustalenia stanu faktycznego. Apelacja podlega więc w całości oddaleniu. Natomiast zażalenie jest uzasadnione w całości Sąd Rejonowy przy ustalaniu wysokości kosztów zastępstwa adwokackiego udzielonego pozwanemu z urzędu przez adw. J. S. nie wziął pod uwagę kosztów tego zastępstwa przed sądem I instancji w wysokości 2400 zł powiększone o 23 % podatek VAT. W tym zakresie należało więc zmienić zaskarżone orzeczenie,. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie z art. 385 i 386 k.p.c. , orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI