II Ca 57/14

Sygn. akt II Ca 57/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ K. , dnia 17 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt (spr.) Sędziowie: SSO Marian Raszewski SSO Barbara Mokras Protokolant: st. sekr. sąd. Elżbieta Wajgielt po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa I. T. (1) przeciwko J. A. o zachowek na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 5 listopada 2013r. sygn. akt (...) 1. oddala apelację, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adwokata J. W. kwotę 1800 zł (tysiąc osiemset zł) powiększoną o 23 % podatek od towarów i usług tytułem opłacenie pomocy prawnej udzielonej z urzędu powódce w postępowaniu apelacyjnym. II Ca 57/14 UZASADNIENIE Powódka I. T. (1) wniosła o zasądzenie od pozwanej J. A. kwoty 35.000 zł tytułem zachowku po swoich zmarłych rodzicach H. T. i E. T. (1) oraz zasądzenie kosztów procesu. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 5 listopada 2013 r. oddalił powództwo i nie obciążył powódki kosztami postępowania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach: Spadek po zmarłej w dniu 5 lutego 2006 r. H. T. na podstawie ustawy nabyli: mąż E. T. (2) i dzieci: W. T. (1) , M. A. i I. T. (2) po ¼ części każde. Spadek po zmarłym w dniu (...) r. E. t. na podstawie ustawy nabyły dzieci W. T. (2) , M. A. i I. T. (1) po 1/3 części. Rodzice powódki byli właścicielami lokalu mieszkalnego przy ul. (...) . Pozwana przekazała spadkodawcom środki ze swojej książeczki mieszkaniowej na wykup lokalu. Umową darowizny z dnia 16 lutego 2005 r. H. t. i E. T. (2) przekazali przedmiotowy lokal swojej wnuczce J. A. , która jest córką M. A. . Wartość tego lokalu według stanu na dzień umowy darowizny i aktualnych cen wynosi 88.700 zł. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia. Zgodnie z art. 1007 k.c. roszczenia przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. Przepis w tym brzmieniu wszedł w życie w dniu 23 października 2011 r. Mają one zastosowanie do roszczeń, które powstały przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu nie przedawnionych. Roszczenia powódki przedawniły się przed tym dniem, odpowiednio w dniu 5.2.2009 i 21 września 2011 r. Dłuższy okres przedawnienia nie ma więc do niech zastosowania. Apelację od tego rozstrzygnięcia złożyła powódka zaskarżając wyrok w całości. Zarzuciła, że Sąd bezpodstawnie uwzględnił zarzut przedawnienia podczas gdy bieg przedawnienia został przerwany przez złożenie wniosku o stwierdzenie spadku. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1007 § 2 k.c. roszczenia przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. Jednak przed dniem 23 października 2011 r. obowiązywał trzy letni termin przedawnienia i jeśli w dniu wejścia nowych przepisów w życie roszczenia te uległy według dawnych przepisów przedawnieniu nie stosowało się do nich nowych terminów przedawnienia ( art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy k.c. ) W niniejszej sprawie otwarcie spadków miało miejsce odpowiednio w dniu 5 lutego 2006 r. i 21 września 2008 roku. Zobowiązanym do zapłaty zachowku jest pozwana, która otrzymała darowiznę od spadkodawców. Roszczenie uprawnionej przedawniło się kolejno z upływem dnia 5 lutego 2009 r. i 21 września 2011 r. Powódka wystąpiła z pozwem rok po terminie przedawnienia - w dniu 26 września 2012 r. Pozwana zaś podniosła zarzut przedawnienia. Złożenie do Sądu sprawy o stwierdzenie nabycia spadku nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Sprawa ta bowiem toczyła się z udziałem spadkobierców ustawowych, do którego kręgów pozwana nie należała i słusznie w sprawie tej nie brała udziału. Ponadto wystąpienie z roszczeniem zachowkowym nie jest uzależnione od zakończenia sprawy o stwierdzenie nabycia spadku. Wystąpienie więc ze sprawa o stwierdzenie nabycia spadku nie jest czynnością podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia ( art. 123 k.c. ) Dla porządku jedynie należy wskazać, że uchwała S.N. z dnia 10 października 2013 r. (III CZP 53/13) dotyczy roszczenia o zachowek należny od spadkobiercy ustawowego. Nie dotyczy więc stanu faktycznego, który występuje w niniejszej sprawie. Należy dodać, że w uchwale z dnia 11 października 1995 r. Sąd Najwyższy odstąpił od liberalnej wykładni przerwania biegu terminu przedawnienia roszczeń o zachowek ( III CZP 134/95) . W uzasadnieniu uchwały stwierdził, że tylko czynność przedsięwzięta przez uprawnionego (lub na jego rzecz) przeciwko zobowiązanemu może – przy spełnieniu pozostałych wymagań - przerwać bieg przedawnienia i to tylko w stosunku między tymi podmiotami (por. Paweł Księżak, Zachowek w polskim prawie spadkowym , Warszawa 2010. S. 452-458) . Trzeba pamiętać, że nawet spadkobierca (nie mówiąc już o obdarowanym) pozwany o zachowek nie może bronić się brakiem stwierdzenia nabycia spadku. (por. J. Kosik, /w/ System …s. 308). W sprawie o zachowek, gdy nabycie spadku nie zostało stwierdzone, sąd samodzielnie ustala jako przesłankę rozstrzygnięcia sprawy to, czy pozwani są spadkobiercami (por. uchwała SN z dnia 29 kwietnia 1967 r., III CZP 29/67). Jest to zgodne z ogólna regułą, że wierzyciel spadku nie musi przedstawiać ostanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, a przymiot spadkobiercy może udowodnić na zasadach ogólnych (por. orzeczenie SN z dnia 18 maja 1954 r., I CR 492/54, NP. 1955, nr 7-8, s. 189; orzeczenie z dnia 19 czerwca 1975 r., III CRN 102/75). W niniejszej sprawie nie nastąpiło więc przerwanie biegu przedawnienia i dlatego zarzut apelacji nie jest zasadny. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie z art. 385 k.p.c. , orzec jak w sentencji.