II Ca 557/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Kielcach rozpoznał apelację powoda od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Kielcach, który oddalił powództwo o zapłatę 186 zł. Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie oparte na opłacie za przejazd bez ważnego biletu uległo przedawnieniu z uwagi na roczny termin przewidziany w Prawie Przewozowym, stosując z urzędu przepisy o konsumencie i nowelizację Kodeksu cywilnego. Powód w apelacji zarzucił obrazę prawa materialnego i procesowego, kwestionując status pozwanej jako konsumenta oraz zasadność zastosowania przepisów o przedawnieniu. Sąd Okręgowy uznał apelację za zasadną w zakresie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Stwierdził, że Sąd Rejonowy błędnie rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym. Kluczową kwestią stało się ustalenie, czy doszło do zawarcia umowy przewozu. Sąd Okręgowy, analizując Regulamin przewozu Kolei Mazowieckich, doszedł do wniosku, że pozwana nie zawarła umowy przewozu, a tym samym nie można jej było przypisać statusu konsumenta. W konsekwencji, Sąd Rejonowy nie mógł z urzędu uwzględnić przedawnienia roszczenia. Sąd Okręgowy uznał, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Rejonowy, który zaniechał zbadania materialnoprawnej podstawy żądania. Dlatego też, na podstawie art. 386 § 4 kpc, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa Przewozowego dotyczących zawierania umowy przewozu, statusu konsumenta w kontekście braku umowy, nierozpoznania istoty sprawy i prawidłowego trybu postępowania apelacyjnego.
Dotyczy specyficznych warunków przewozu określonych przez przewoźnika (Koleje Mazowieckie) i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych przewoźników, jeśli ich regulaminy są inne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy doszło do zawarcia umowy przewozu w rozumieniu art. 16 ust. 1 Prawa Przewozowego, jeśli pasażer nie nabył biletu przed podróżą, ale istniały inne warunki dostępu do środka transportowego określone przez przewoźnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przewoźnik określił inne warunki dostępu do środka transportowego (np. zakup biletu w pociągu), a pasażer ich nie spełnił, to sama podróż bez biletu nie jest równoznaczna z zawarciem umowy przewozu w rozumieniu art. 16 ust. 1 Prawa Przewozowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy analizując Regulamin przewozu Kolei Mazowieckich, stwierdził, że istniały określone warunki dostępu do środka transportowego inne niż zakup biletu przed podróżą. Ponieważ pozwana nie spełniła tych warunków (np. nie kupiła biletu w pociągu), umowa przewozu nie została zawarta.
Czy pozwana, która podróżowała bez ważnego biletu, może być traktowana jako konsument w rozumieniu art. 22(1) k.c. w sytuacji braku zawarcia umowy przewozu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ status konsumenta wymaga dokonania czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Brak umowy przewozu wyklucza przypisanie pozwanej statusu konsumenta.
Uzasadnienie
Skoro Sąd Okręgowy ustalił, że nie doszło do zawarcia umowy przewozu, to brak było podstaw do przypisania pozwanej statusu konsumenta, co wykluczało zastosowanie przepisów o ochronie konsumentów, w tym możliwości uwzględnienia przedawnienia z urzędu.
Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, oddalając powództwo jedynie z powodu przedawnienia, bez merytorycznego badania roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ zaniechał zbadania materialnoprawnej podstawy żądania, opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na przedawnieniu.
Uzasadnienie
Nierozpoznanie istoty sprawy następuje, gdy sąd zaniecha zbadania podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując przesłankę niweczącą roszczenie. W tej sytuacji Sąd Rejonowy nie zbadał, czy roszczenie w ogóle istniało.
Czy sprawa rozpoznana przez Sąd Rejonowy w postępowaniu uproszczonym, mimo braku podstaw, powinna być rozpoznana w trybie zwykłym przez sąd drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, tryb apelacyjny powinien być dostosowany do rzeczywistego charakteru sprawy, a nie tylko do trybu, w jakim sprawa została rozpoznana w pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Jeśli sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, a nie było ku temu przesłanek, sąd drugiej instancji powinien rozpoznać ją w trybie zwykłym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. Hurtowni (...) , Mrożonek i (...) sp.zo.o. | spółka | powód |
| D. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
p.przew. art. 16 § 1
Ustawa - Prawo Przewozowe
Umowa przewozu zawiera się przez nabycie biletu lub spełnienie innych określonych przez przewoźnika warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia - przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym. Istnienie 'innych warunków' eliminuje znaczenie samego zajęcia miejsca.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
Sąd może z urzędu uwzględnić upływ terminu przedawnienia, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (np. w sprawach konsumenckich).
Pomocnicze
Dz.U.2018.poz.1104 art. 5 § 4
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten wprowadził możliwość uwzględniania przedawnienia z urzędu w określonych przypadkach, w tym w sprawach konsumenckich.
k.p.c. art. 505 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki do rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, jeżeli istniały podstawy do uchylenia wyroku oraz nie rozpoznano istoty sprawy.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 228 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone działo się fakty powszechnie znane.
k.p.c. art. 228 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone fakty, o których mowa w ust. 1, nawet gdy strony nie podnoszą ich w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zawarcia umowy przewozu z uwagi na niespełnienie warunków dostępu do środka transportowego. • Pozwana nie posiada statusu konsumenta. • Sąd Rejonowy nie mógł z urzędu uwzględnić przedawnienia. • Sprawa nie powinna była być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym.
Odrzucone argumenty
Roszczenie uległo przedawnieniu z uwagi na roczny termin. • Pozwana jest konsumentem. • Umowa przewozu została zawarta per facta concludentia.
Godne uwagi sformułowania
nie rozpoznanie istoty sprawy • nierozpoznanie istoty sprawy następuje przede wszystkim wtedy, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy oraz gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje materialnoprawna (...) lub procesowa przesłanka niwecząca lub hamująca roszczenie. • tryb apelacyjny winien być dostosowany do rzeczywistego charakteru sprawy
Skład orzekający
Mariusz Broda
przewodniczący-sprawozdawca
Monika Kośka
sędzia
Bartosz Pniewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa Przewozowego dotyczących zawierania umowy przewozu, statusu konsumenta w kontekście braku umowy, nierozpoznania istoty sprawy i prawidłowego trybu postępowania apelacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych warunków przewozu określonych przez przewoźnika (Koleje Mazowieckie) i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych przewoźników, jeśli ich regulaminy są inne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej i prawnej roszczenia, a także jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku. Pokazuje też, że nawet drobne kwoty mogą być przedmiotem skomplikowanych sporów prawnych.
“Czy podróż bez biletu to zawsze umowa przewozu i czy zawsze można powołać się na przedawnienie?”
Dane finansowe
WPS: 186 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.