II CA 553/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 9371,36 zł wraz z odsetkami, opartego na wekslu in blanco, wytoczonego przez (...) Spółkę Akcyjną przeciwko E. S. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem zaocznym z dnia 5 kwietnia 2018 roku oddalił powództwo. Sąd Rejonowy ustalił, że strony zawarły umowę pożyczki gotówkowej na kwotę 13 344 zł (w tym 4 000 zł pożyczki właściwej), która miała być spłacona w 36 ratach. Pozwany E. S. podpisał weksel in blanco. Powód wypowiedział umowę i wypełnił weksel na kwotę 9 649,36 zł. Sąd Rejonowy uznał powództwo za nieuzasadnione, stwierdzając, że klauzule umowy dotyczące kosztów ubezpieczenia, opłaty przygotowawczej i wynagrodzenia umownego są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c., ponieważ rażąco naruszają interesy konsumenta i kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Sąd podkreślił, że te koszty były wygórowane i nie miały uzasadnienia ekonomicznego, a nawet budziły wątpliwości co do faktycznego ubezpieczenia. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 24 lipca 2018 roku oddalił apelację powoda. Sąd Okręgowy uznał, że choć powódka miała rację co do zasad dochodzenia roszczeń z weksla, to aktywność procesowa Prokuratora Rejonowego, który wstąpił do sprawy jako rzecznik interesu publicznego, zobowiązała sąd do zbadania podstawowej umowy pożyczki. Prokurator domagał się przedstawienia deklaracji wekslowej, umowy pożyczki, harmonogramu spłat oraz specyfikacji poszczególnych opłat, podnosząc, że umowa w części jest nieważna z powodu obejścia ustawy. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i nie naruszył przepisów prawa procesowego ani materialnego, a ocena dowodów była logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym. Sąd Okręgowy w pełni zaakceptował ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego dotyczące klauzul abuzywnych i nieważności niektórych postanowień umowy pożyczki. Sąd Okręgowy przyznał rację apelującej jedynie co do naruszenia art. 485 § 2 kpc poprzez niewydanie nakazu zapłaty, jednak uznał, że nie miało to wpływu na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących kosztów pożyczek konsumenckich, znaczenie interwencji Prokuratora w sprawach konsumenckich, zasady badania weksli in blanco w kontekście umowy podstawowej.
Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawartych przed wejściem w życie przepisów o maksymalnej prowizji, choć zasady ogólne ochrony konsumenta pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy pożyczki konsumenckiej dotyczące kosztów ubezpieczenia, opłaty przygotowawczej i wynagrodzenia umownego, które znacząco przewyższają kwotę udzielonej pożyczki, są niedozwolone (abuzywne) i niewiążące dla konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c., ponieważ rażąco naruszają interesy konsumenta i kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, godząc w równowagę kontraktową.
Uzasadnienie
Sądy uznały, że wysokie koszty ubezpieczenia, opłaty przygotowawczej i wynagrodzenia umownego, które wielokrotnie przewyższały kwotę faktycznie udzielonej pożyczki, nie miały uzasadnienia ekonomicznego, były wygórowane i naruszały zasady uczciwości kupieckiej oraz równowagę kontraktową, co czyniło je klauzulami abuzywnymi.
Jaki jest ciężar dowodu w sprawie o zapłatę opartą na wekslu in blanco, gdy do postępowania wstąpił Prokurator jako rzecznik interesu publicznego i podważył ważność umowy pożyczki stanowiącej podstawę wypełnienia weksla?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wstąpienie Prokuratora do sprawy i jego aktywność procesowa, polegająca na domaganiu się zbadania podstawowej umowy pożyczki i podważeniu jej postanowień jako abuzywnych, nakłada na sąd obowiązek zbadania węzła podstawowego (umowy pożyczki), a nie poprzestania na analizie samego weksla. W takiej sytuacji ciężar dowodu w zakresie wykazania zasadności roszczenia spoczywa na powodzie, który musi udowodnić zarówno ważność umowy, jak i wysokość wierzytelności.
Uzasadnienie
Aktywność Prokuratora podważyła domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda wynikające z weksla in blanco i zobowiązała sąd do zbadania umowy pożyczki. To z kolei przeniosło ciężar dowodu na stronę powodową, która musiała wykazać zasadność i wysokość dochodzonej należności w świetle zarzutów dotyczących abuzywności klauzul umownych.
Czy sąd, wydając wyrok zaoczny, może odmówić uwzględnienia powództwa, nawet jeśli pozwany nie zajął merytorycznego stanowiska, gdy twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe i ocenić zasadność żądania z punktu widzenia prawa materialnego, nawet w przypadku wyroku zaocznego, jeśli twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości lub gdy inne okoliczności (np. interwencja Prokuratora) wskazują na potrzebę głębszej analizy.
Uzasadnienie
Domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda w wyroku zaocznym (art. 339 § 2 k.p.c.) nie zwalnia sądu z obowiązku oceny zasadności żądania pod kątem prawa materialnego, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do faktów lub gdy inne podmioty (jak Prokurator) kwestionują zasadność roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| E. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokurator Rejonowy w Piotrkowie Tryb. | organ_państwowy | uczestnik postępowania (rzecznik interesu publicznego) |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Treść lub cel stosunku prawnego ułożonego przez strony nie może sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2 i 3
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna. Sąd może powstrzymać się od wydania orzeczenia, jeżeli uwzględnienie powództwa prowadziłoby do skutków sprzecznych z zasadami współżycia społecznego lub celem społeczno-gospodarczym ustawy.
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku wyroku zaocznego, sąd przyjmuje za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawiać dowody na okoliczności, z których wynikają ich prawa i obowiązki.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne.
Prawo wekslowe art. 10
Ustawa Prawo wekslowe
Weksel, który niezupełony został oddany komuś w celu uzupełnienia, może być uzupełniony zgodnie z zawartym porozumieniem.
Prawo wekslowe art. 48
Ustawa Prawo wekslowe
Dotyczy odpowiedzialności wystawcy weksla.
k.p.c. art. 485 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nakaz zapłaty może być wydany na podstawie weksla lub czeku.
k.p.c. art. 7
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd czuwa nad tym, aby strony i uczestnicy postępowania przestrzegali prawa.
k.p.c. art. 60 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prokurator może wstąpić do sprawy w charakterze rzecznika interesu publicznego.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien zawierać przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule umowy pożyczki dotyczące kosztów ubezpieczenia, opłaty przygotowawczej i wynagrodzenia umownego są abuzywne i niewiążące dla konsumenta. • Aktywność Prokuratora jako rzecznika interesu publicznego uzasadniała zbadanie umowy pożyczki, a nie tylko weksla. • Ciężar dowodu w zakresie wykazania zasadności roszczenia spoczywa na powodzie, gdy umowa podstawowa jest kwestionowana.
Odrzucone argumenty
Apelacja powoda zarzucająca naruszenie prawa procesowego i materialnego. • Roszczenie oparte wyłącznie na wekslu in blanco powinno zostać uwzględnione bez badania umowy podstawowej. • Sąd Rejonowy nie powinien był przeprowadzać postępowania dowodowego w sytuacji braku merytorycznego stanowiska pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
klauzule abuzywne • rażąco naruszają jego interesy • sprzeczne z dobrymi obyczajami • godzące w równowagę kontraktową • rzecznik interesu publicznego • wstąpił on do sprawy w charakterze rzecznika interesu publicznego • wdał się w spór domagając się przeprowadzenia postępowania dowodowego • zbadać węzeł podstawowy • nie poprzestania na prawidłowo wypełnionym i ważnym dokumencie wekslowym • koszty kredytu w znaczny sposób przewyższają wielkość sumy danej do dyspozycji pożyczkobiorcy
Skład orzekający
Grzegorz Ślęzak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących kosztów pożyczek konsumenckich, znaczenie interwencji Prokuratora w sprawach konsumenckich, zasady badania weksli in blanco w kontekście umowy podstawowej."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawartych przed wejściem w życie przepisów o maksymalnej prowizji, choć zasady ogólne ochrony konsumenta pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami finansowymi, nawet gdy sprawa dotyczy weksla. Aktywność Prokuratora dodaje jej wagi jako przykładu ochrony interesu publicznego.
“Pożyczka z wekslem: jak sąd obronił konsumenta przed ukrytymi kosztami?”
Dane finansowe
WPS: 9371,36 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.