II CA 498/13Brak interesu prawnego ustalenie odstąpienia od umowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła apelacji Rzecznika Konsumentów wniesionej od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Goleniowie, który oddalił powództwo o ustalenie skutecznego odstąpienia od umowy sprzedaży kołdry i poduszki. Powództwo zostało wytoczone w imieniu A. L. przeciwko E. L. Sąd Rejonowy uznał, że powód nie wykazał istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. do wytoczenia powództwa o ustalenie. Wskazał, że powód wygrał już sprawę o zapłatę 300 zł tytułem zwrotu zadatku, co oznacza, że skuteczność odstąpienia od umowy sprzedaży nie jest sporna między stronami. Ponadto, niepewność prawna, na którą powoływał się powód, dotyczyła relacji z bankiem, z którym zawarł umowę kredytu na sfinansowanie zakupu, a nie umowy sprzedaży z pozwanym. Sąd Rejonowy podkreślił, że orzeczenie ustalające wiąże jedynie strony postępowania i nie wywiera skutku wobec osób trzecich, takich jak bank. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, podzielił argumentację Sądu Rejonowego. Zgodnie z art. 189 k.p.c., powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa wymaga istnienia interesu prawnego, który należy oceniać elastycznie, uwzględniając celowośćową wykładnię i możliwość uzyskania ochrony w drodze innego powództwa. Sąd Okręgowy stwierdził, że wybrany przez Rzecznika Konsumentów sposób dochodzenia praw A. L. nie przyniesie oczekiwanego efektu, ponieważ wygrana sprawa o zwrot zadatku przesądziła o skuteczności odstąpienia od umowy sprzedaży w relacji z pozwanym. Niepewność prawna istnieje w relacji między A. L. a bankiem, a ustalenie skuteczności odstąpienia od umowy kredytu wymagałoby udziału banku w postępowaniu. Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia interesu prawnego w kontekście powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.), zwłaszcza w sprawach konsumenckich i związanych z umowami kredytowymi.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i nie stanowi przełomu w orzecznictwie, ale potwierdza ugruntowane stanowisko dotyczące przesłanek powództwa o ustalenie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istnieje interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie skutecznego odstąpienia od umowy sprzedaży, gdy powód wygrał już sprawę o zwrot zadatku związanego z tą umową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie istnieje interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie skutecznego odstąpienia od umowy sprzedaży, jeśli powód wygrał już sprawę o zwrot zadatku, co przesądza o skuteczności odstąpienia w relacji między stronami umowy sprzedaży.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wygrana sprawa o zwrot zadatku oznacza, iż skuteczność odstąpienia od umowy sprzedaży nie jest sporna między stronami, a tym samym nie ma niepewności prawnej w tym zakresie. Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. wymaga istnienia obiektywnej potrzeby ochrony sfery prawnej powoda, której nie można uzyskać w inny sposób. W tej sytuacji, niepewność prawna dotyczy relacji z bankiem, a nie z pozwanym sprzedawcą.
Czy orzeczenie ustalające skuteczność odstąpienia od umowy sprzedaży wywiera skutek wobec banku, który udzielił kredytu na zakup towaru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie ustalające wydane w oparciu o art. 189 k.p.c. wiąże jedynie strony postępowania i nie wywiera skutku w stosunku do osób trzecich, które nie brały udziału w procesie, w tym banku.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że orzeczenie ustalające ma skutek tylko między stronami postępowania. Bank, jako strona umowy kredytowej, nie byłby związany orzeczeniem wydanym w sprawie między kupującym a sprzedającym, a tym samym nie przełożyłoby się ono na obowiązki kupującego wobec banku.
Czy po nadaniu klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, możliwe jest wytoczenie powództwa o ustalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po nadaniu klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, ustalenie może być jedynie przesłanką powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
Uzasadnienie
Sąd zauważył, że powództwo o ustalenie jest możliwe tylko wtedy, gdy nie doszło do nadania klauzuli wykonalności. Po nadaniu klauzuli, właściwym środkiem prawnym jest powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. Rzecznik Konsumentów Powiatu (...) | instytucja | powód |
| A. L. | osoba_fizyczna | powód |
| E. L. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. O prawnym charakterze interesu decyduje istniejąca obiektywnie potrzeba ochrony sfery prawnej powoda, a uzależnienie powództwa o ustalenie od interesu prawnego trzeba oceniać elastycznie, uwzględniając celowośćową jego wykładnię i to, czy w drodze innego powództwa strona może uzyskać ochronę swoich praw.
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddalił apelację.
k.c. art. 394 § 1
Kodeks cywilny
W razie wykonania umowy zadatek powinien być zaliczony na poczet świadczenia strony, która go dała, a jeżeli dłużnik dopuścił się zwłoki z wykonaniem zobowiązania, druga strona może od umowy odstąpić i żądać otrzymania zadatku w podwójnej wysokości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powoda w wytoczeniu powództwa o ustalenie, gdyż wygrał już sprawę o zwrot zadatku, co przesądza o skuteczności odstąpienia od umowy sprzedaży. • Orzeczenie ustalające nie wywiera skutku wobec banku, który udzielił kredytu, a niepewność prawna dotyczy relacji z bankiem. • Po nadaniu klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, właściwym środkiem prawnym jest powództwo o pozbawienie wykonalności, a nie o ustalenie.
Odrzucone argumenty
Istnienie interesu prawnego w ustaleniu skutecznego odstąpienia od umowy sprzedaży z uwagi na praktykę banków nieuznającą związku między odstąpieniem od umowy sprzedaży a odstąpieniem od umowy kredytu. • Powództwo miało charakter prewencyjny i miało rozstrzygnąć, czy prawo powoda istnieje. • Niezasadne jest dochodzenie przez bank zwrotu ceny zakupu, skoro pozwany otrzymał środki z kredytu i powinien je zwrócić bankowi.
Godne uwagi sformułowania
przez „interes prawny” w znaczeniu art. 189 k.p.c. należy rozumieć potrzebę uzyskania korzyści w sferze sytuacji prawnej. • o prawnym charakterze interesu, czyli o potrzebie wszczęcia oznaczonego postępowania i uzyskania oznaczonej treści orzeczenia decyduje, istniejąca obiektywnie potrzeba ochrony sfery prawnej powoda. • uzależnienie powództwa o ustalenie od interesu prawnego trzeba oceniać elastycznie, z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy i celowościowej jego wykładni, i wreszcie tego, czy w drodze innego powództwa strona może uzyskać ochronę swoich praw. • Orzeczenie ustalające, wydane w oparciu o treść przepisu art.189 k.p.c. , wiąże jedynie strony postępowania i nie wywiera skutku w stosunku do innych osób, która nie brały udziału w procesie.
Skład orzekający
Mariola Wojtkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Ciechanowicz
sędzia
Grażyna Sienicka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia interesu prawnego w kontekście powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.), zwłaszcza w sprawach konsumenckich i związanych z umowami kredytowymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i nie stanowi przełomu w orzecznictwie, ale potwierdza ugruntowane stanowisko dotyczące przesłanek powództwa o ustalenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na analizę interesu prawnego w powództwie o ustalenie, co jest częstym zagadnieniem procesowym. Pokazuje praktyczne zastosowanie art. 189 k.p.c. w kontekście konsumenckim.
“Czy wygrana sprawa o zwrot zadatku oznacza koniec batalii prawnej? Sąd wyjaśnia, kiedy potrzebny jest interes prawny.”
Dane finansowe
WPS: 2400 PLN
zwrot zadatku: 300 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.