II CA 474/14

Sygn. akt II Ca 474/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 lipca 2014 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Barbara Nowicka Sędziowie: SO Alicja Chrzan SO Maria Kołcz Protokolant: Agnieszka Ingram po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z powództwa Miasta (...) W. przeciwko B. P. o zapłatę 549,86 zł na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt I C 2245/13 I. oddala apelację; II. zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanej 90 zł kosztów postepowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 marca 2014r. Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie oddalił powództwo Miasta (...) W. przeciwko B. P. o zapłatę kwoty 539,86 zł z tytułu rocznej opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu. Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 24 listopada 2004 roku, pozwana B. P. nabyła prawo własności lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w budynku numer (...) przy ulicy (...) w W. wraz ze związanym z nim udziałem wynoszącym (...) części w częściach wspólnych budynków i innych urządzeń, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz z takim samym udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki gruntu o numerze (...) . Od dnia 1 stycznia 2008 roku ustalono dla pozwanej opłatę roczną za użytkowanie wieczyste części działki gruntu opisanej powyżej na kwotę 589,85 zł. W dniu 22 stycznia 2011 roku pozwana zbyła wskazane powyżej mieszkanie. Z kolei w dniu 4 kwietnia 2011 roku, pozwana uiściła na rzecz strony powodowej kwotę 49,99 zł tytułem opłaty za wieczyste użytkowanie. Przy takich ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy oddalił powództwo wskazując, że skoro w dniu 22 stycznia 2011 roku pozwana zbyła opisane powyżej mieszkanie wraz ze związanym z nim spornym udziałem w prawie wieczystego użytkowania to była ona zobowiązana uiścić na rzecz strony powodowej opłatę roczną w wysokości proporcjonalnej do okresu, w którym przysługiwało jej to prawo w 2011 roku. Z tego obowiązku pozwana wywiązała się w dniu 4 kwietnia 2011 roku, kiedy zapłaciła na rzecz strony powodowej kwotę 49,99 zł. Natomiast żądanie pozostałej części tej opłaty rocznej w kwocie 539,86 zł, realizowane w tym procesie, było nieuzasadnione i nie miało podstaw prawnych, a w związku z tym podlegało oddaleniu. Zbycie użytkowania wieczystego przez pierwotnego użytkownika wieczystego w ciągu roku kalendarzowego nie ogranicza możliwości prawnej uzyskania należności z tytułu opłaty rocznej od nabywcy użytkowania wieczystego. Należy bowiem przyjąć, że obowiązek zapłaty opłaty rocznej jest ściśle związany z prawem użytkowania wieczystego i obciąża każdoczesnego użytkownika wieczystego. Jeżeli zatem zobowiązanie do zapłaty opłaty rocznej należy ujmować jako element prawnorzeczowego stosunku użytkowania wieczystego, to zobowiązanie takie można zaliczyć z pewnością do kategorii tzw. zobowiązań realnych obciążających z woli ustawodawcy każdego nabywcę prawa użytkowania wieczystego w okresie roku kalendarzowego ( art. 238 k.c. ). Jest to wystarczający i ogólny tytuł do żądania przez wierzyciela uiszczenia stosownej części opłaty rocznej także od nabywcy użytkowania wieczystego. Powyższy wyrok zaskarżyła w pkt I i III strona powodowa zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności art. 238 kc i przepisu art. 71 ust 1 i 4 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2010r. poz. 651 ze zm.) przez przyjęcie, że opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu ma charakter tzw. zobowiązania realnego a w konsekwencji w razie zbycia prawa użytkowania wieczystego w ciągu roku kalendarzowego zbywca jest zobowiązany do uiszczenia właścicielowi opłaty rocznej w rozmiarze odpowiadającym rzeczywistemu okresowi korzystania przez niego z nieruchomości obciążonej tym prawem. Wskazując na ten zarzut wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części przez uwzględnienie powództwa o zapłatę kwoty 539,86 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2011r. oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych. Sąd Okręgowy rozpoznając apelację, oparł się na ustaleniach faktycznych Sądu Rejonowego w istocie nie kwestionowanych przez żadną ze stron, które podzielił wraz z rozważaniami prawnymi tego Sądu i zważył, co następuje: Apelacja podlegała oddaleniu, a jej zarzuty i wnioski nie zdołały podważyć trafności zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy, wbrew zarzutom skarżącego nie dopuścił się obrazy prawa materialnego – art. 238 kc i art. 71 ust. 1 i 4 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010r. nr 102 poz. 651 ze zm.) przyjmując, że opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ma charakter tzw. zobowiązania realnego obciążającego każdego nabywcę prawa użytkowania wieczystego w okresie roku kalendarzowego, a co za tym idzie w razie zbycia tego prawa w trakcie roku kalendarzowego, zbywca jest obowiązany do uiszczenia właścicielowi gruntu opłaty rocznej w rozmiarze odpowiadającym rzeczywistemu okresowi korzystania przez niego z nieruchomości obciążonej tym prawem. Wprawdzie w obowiązujących przepisach kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zostało wprost uregulowane, jakie konsekwencje ma zbycie prawa użytkowania wieczystego w ciągu roku kalendarzowego dla zobowiązania z tytułu opłaty rocznej niemniej w judykaturze jest obecnie ugruntowany pogląd, który w obszernym uzasadnieniu zaprezentował Sąd I instancji, a który też podziela Sąd Okręgowy rozpoznający niniejszą sprawę, a mianowicie sprowadzający się do stwierdzenia, że obowiązek zapłaty opłaty rocznej jako element prawnorzeczowego stosunku użytkowania wieczystego, o którym mowa w art. 238 kc , ma charakter zobowiązania realnego, obciążającego każdoczesnego użytkowania wieczystego za czas trwania jego prawa, a więc nie zawsze za cały rok kalendarzowy. W judykaturze przyjmuje się również konsekwentnie, że opłata roczna nie jest świadczeniem niepodzielnym, lecz jest świadczeniem podzielnym w rozumieniu art. 379 § 2 kc , ponieważ może być spełniona częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości (vide: wyrok SN z 25 listopada 2010r. I CSK 692/09 Lex nr 736524). Zatem jeśli w rozpoznawanej sprawie pozwana zbyła prawo wieczystego użytkowania, części gruntu położonego w W. przy ul. (...) związane z przysługującym prawem własności lokalu mieszkalnego nr (...) usytuowanego w budynku znajdującym się na tej nieruchomości, w dniu 22 stycznia 2014r., to była obowiązana uiścić na rzecz powódki opłatę roczną za 2011r. w wysokości proporcjonalnej do okresu, w którym przysługiwało jej to prawo i z tego obowiązku się wywiązała, gdyż zapłaciła stronie powodowej 49,99 zł, co było między stronami niesporne. Tym samym żądanie od pozwanej zapłaty dalszej kwoty 539,86 zł z tytułu pozostałej części opłaty rocznej za 2011 rok jest nieuzasadnione. Opłaty w tej części powódka może domagać się od nabywcy tego prawa, który z niego korzystał od 23 stycznia do 31 grudnia 2011r. W najnowszym judykacie dotyczącym płatności opłaty rocznej Sąd Najwyższy podzielając dotychczasowy kierunek wykładni przepisów art. 238 kc i art. 71 ust 1 i 4 u.g.n. , poszedł dalej i stwierdził, że część opłaty rocznej uiszczona przez zbywcę prawa użytkowania wieczystego gruntu za okres następujący od chwili zbycia tego prawa jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 § 2 kc (vide: wyrok SN z 12 lutego 2014r. IV CSK 284/13, Lex nr 1436178). Wobec powyższego Sąd Okręgowy oddalił apelację z mocy art. 385 kpc . O kosztach postępowania apelacyjnego orzekł na podstawie art. 98 kpc , art. 99 kpc , w zw. 391 § 1 kpc stosownie do wyniku postępowania obciążając stronę przegrywającą apelację.