II Ca 459/25

Sygn. akt II Ca 459/25 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2025 roku Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Agata Maniecka - Kurotaki po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G. J. (1) , T. J. (1) i T. J. (2) o wpis na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa –Podgórza w Krakowie z dnia 30 listopada 2024 roku, sygnatura akt DzKw KR1P 107005/24 postanawia: 1. oddalić apelację, 2. stwierdzić, że wnioskodawcy ponoszą koszty postępowania w sprawie. Sędzia Agata Maniecka - Kurotaki Sygnatura akt II Ca 459/25 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 listopada 2024 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie w sprawie DzKw KR1P/107005/24 wydanym na skutek rozpoznania skargi na orzeczenie referendarza sądowego z dnia 12 wrzenia 2024 roku utrzymał w mocy zaskarżony wpis. W uzasadnieniu wskazał, że w wykonaniu wniosku złożonego przez T. J. (1) , G. J. (1) i T. J. (2) referendarz sądowy dokonał wpisu polegającego na wydzieleniu lokalu (...) z księgi wieczystej (...) do nowej księgi wieczystej (...) . Jednak wadliwość orzeczenia miała zdaniem skarżących wnioskodawców polegać na tym, że w księdze (...) przy wydzieleniu lokalu i wpisywaniu udziału każdoczesnego właściciela lokalu wykreślono jedynie udział w wysokości 158/1182 G. J. (1) , natomiast nie wykreślono udziałów po 158/1182 przynależnych T. J. (2) i T. J. (1) . Rozstrzygając o utrzymaniu w mocy zaskarżonego wpisu Sąd Rejonowy miał na uwadze, iż został on dokonany prawidłowo i zasadnie. Księga wieczysta (...) prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej składającej się z działki numer (...) położonej w K. przy ul. (...) , zabudowanej budynkiem. Z nieruchomości tej wydzielono dwa lokale mieszkalne: numer (...) oraz numer (...) stanowiący przedmiot zaskarżonego wpisu. W dziale II księgi widnieją wpisy własności na rzecz T. J. (1) i T. J. (2) w udziałach po 158/1182 części, na rzecz W. P. w udziale 126/394 części oraz udział każdoczesnego właściciela lokalu (...) w wysokości 110/394 części i wpisany zaskarżonym wpisem udział każdoczesnego właściciela lokalu nr (...) w wysokości 158/1182. Zaskarżonym wpisem wykreślony został udział G. J. (2) w wysokości 158/1182 części. W dziale III wpisano ostrzeżenie, a dział IV wolny jest od wpisów. Zasadność zaskarżonego wpisu Sąd Rejonowy wywiódł z wykładni kilku przepisów. W pierwszej kolejności z art. 626 (8) § 2 k.p.c. który określa kognicję sądu rozpoznającego wniosek – sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Do wniosku o wpis należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu – art. 626 (2) § 3 k.p.c. , a wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba, że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu – art. 626 (8) § 1 k.p.c. . Jak stanowi art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. W przypadku orzeczeń sądowych zgodnie z art. 244 k.p.c. i art. 250 k.p.c. właściwa formą dokumentu jest odpis orzeczenia wydany przez odpowiedni sąd. Tytuł własności wnioskodawcy G. J. (1) do lokalu nr (...) wynika z postanowienia sądu o zniesieniu współwłasności. Dokument ten został przedstawiony w odpisie postanowienia sądu z adnotacją o jego prawomocności. Dokument ten pod względem formy i treści stanowił podstawę do dokonania wnioskowanego wpisu. Sąd Rejonowy nie podzielił jednak argumentów wnioskodawców, iż przy dokonywaniu wpisu powinny być wykreślone także udziały wnioskodawców T. J. (1) i T. J. (2) , uzasadniając, iż postanowienie, na podstawie którego dokonywano wpisu, jest postanowieniem o częściowym zniesieniu współwłasności. W orzeczeniu tym nie zostało wskazane w miejsce jakich udziałów powstaje odrębną własność lokalu (...) przyznana G. J. (1) . Samo proste zliczenie udziałów trzech współwłaścicieli, które łącznie dają udział, który przypada na lokal nie przesądza, że lokal ten powstał w miejsce tych trzech udziałów. Sąd Rejonowy wskazał następnie, że przy dokonywaniu wpisów polegających na wydzielaniu lokali powstałych w wyniku zniesienia współwłasności, po to, aby w przypadku każdego kolejnego lokalu zachować całość udziałów równą 1/1 konieczne byłoby złożenie jednego wniosku o wydzielenie wszystkich lokali jednocześnie. W większości składanych wniosków tak się jednak nie dzieje, a poszczególni właściciele wydzielonych lokali składają odrębne wnioski w różnym czasie. Dlatego takie wnioski są rozpoznawane i wpisy dokonywane, ale w taki sposób, aby wydzielając lokal przypadający danej osobie wykreśla się udział jedynie tej osoby. Dopiero po rozpoznaniu ostatniego z wniosków o wydzielenie lokalu możliwe jest wykreślenie pozostałych w księdze współwłaścicieli – osób fizycznych, tak, aby udziały widniejące w księdze wieczystej stanowiły łącznie 1/1. Stosując powyższe Sąd Rejonowy zważył, iż zasadnie wykreślony został jedynie udział wnioskodawcy G. J. (1) , który otrzymał na własność wydzielony lokal. Sama treść postanowienia o częściowym zniesieniu współwłasności nie pozwala na czynienie ustaleń w postępowaniu wieczystoksięgowym w miejsce jakich udziałów dokładnie lokal wydzielono. Wnioskodawcy nie przedłożyli innych dokumentów, które mogłyby tę kwestię rozstrzygnąć, na przykład orzeczenia o wykładni postanowienia o częściowym zniesieniu współwłasności. Końcowo, dla uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia Sąd Rejonowy przywołał normę z art. 518 (1) § 3 k.p.c. wskazując, że wpis został dokonany prawidłowo i zasadnie. Wnioskodawcy od powyższego postanowienia złożyli apelację. Zarzucili orzeczeniu sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału oraz naruszenie § 49 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów poprzez wpisanie w dziale II księgi wieczystej (...) , że z własnością lokalu (...) związany jest udział w nieruchomości gruntowej wynoszący 158/394 części przy jednoczesnym wykreśleniu tylko udziału G. J. (1) wynoszącego 158/1182 części, a pozostawieniu udziałów wynoszących po 158/1182 części należących do T. J. (1) i T. J. (2) , w wyniku czego suma udziałów w dziale II księgi wieczystej jest większa niż 100 %. Wnioskodawcy wnieśli w przeprowadzenie dowodu z postanowienia z dnia 18 grudnia 2024 roku wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie w sprawie do sygnatury akt I Ns 392/22/P w przedmiocie wykładni postanowienia z dnia 13 marca 2024 roku wydanego przez ten sąd, zaopatrzonego w adnotację o prawomocności w dniu 22 stycznia 2025 roku na okoliczność wykazania, iż wyodrębnienia lokalu nr (...) dokonano w miejsce udziałów wszystkich wnioskodawców czyli T. J. (1) , G. J. (1) i T. J. (2) . Wskazali jednocześnie, że z uwagi na datę wydania tego postanowienia nie mieli możliwości przedłożenia tego dokumentu w postępowaniu przed Sądem I instancji. W konsekwencji powyższego wnioskodawcy wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i nakazanie wykreślenia z działu II księgi wieczystej (...) udziałów T. J. (1) w wysokości 158/1182 i T. J. (2) w wysokości 158/1182. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. art. 13 § 2 k.p.c. . Wnioskodawcy wywodzą podstawę do zmiany zaskarżonego orzeczenia z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024 roku o wykładni postanowienia wydanego przez ten sąd dnia 13 marca 2024 roku do sygnatury akt I Ns 392/22/P w przedmiocie częściowego zniesienia współwłasności, którego odpis przedłożono do apelacji. Z treści postanowienia z dnia 18 grudnia 2024 roku o wykładni wynika, że ustanowienie w budynku mieszkalnym położonym w K. przy ulicy (...) na działce nr (...) objętej księgą wieczystą (...) odrębnej własności lokalu mieszkalnego (...) nastąpiło w miejsce udziałów nie tylko G. J. (1) , ale także w miejsce udziałów T. J. (1) i T. J. (2) . W niniejszej sprawie rozstrzygający jest jednak pogląd prawny wynikający z uchwały Sądu Najwyższego 7 sędziów – zasady prawnej z dnia 16 grudnia 2009 roku, III CZP 80/09 (opubl. w OSNC 2010/6/84, LEX nr 531134 i in.). W uchwale tej Sąd Najwyższy zważył, że przy wpisie do księgi wieczystej decyduje stan rzeczy istniejący w chwili złożenia wniosku. Wpis do księgi wieczystej może bowiem nastąpić jako łączny rezultat złożenia i zbadania wniosku, dokumentów i treści księgi wieczystej; od daty prawidłowego złożenia wniosku liczą się skutki prawne dokonanego na jego podstawie wpisu. Dalej, jak wynika z uchwały, przedmiotem posiedzeń jest badanie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę i treści księgi wieczystej. Oznacza to, że dokonanie wpisu na podstawie dokumentów nie dołączonych do wniosku stanowi przekroczenie granic kognicji sądu wieczystoksięgowego. Przeprowadzenia przez sąd wieczystoksięgowy własnych dowodów i dokonywania na ich podstawie własnych ustaleń nie może usprawiedliwiać art. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (…). Przepis ten nie zmienia kognicji sądu wieczystoksięgowego oraz kognicji sądu drugiej instancji rozpoznającego apelację od wpisu (…). Z kognicją sądu wieczystoksięgowego wiąże się ścisłe kwestia kolejności rozpoznawania wniosków o wpis w księdze wieczystej. W związku z tym art. 626 (8) k.p.c. musi być analizowany łącznie z art. 626 (6) § 1 k.p.c. , stanowiącym, że o kolejności wniosku o wpis rozstrzyga chwila wpływu wniosku do właściwego sądu. Za chwilę wpływu wniosku uważa się godzinę i minutę, w której w danym dniu wniosek wpłynął do sądu. Zważając na powyższe na dzień złożenia wniosku czyli 17 kwietnia 2024 roku wnioskodawcy nie tylko nie przedłożyli odpisu postanowienia o wykładni orzeczenia o częściowym zniesieniu współwłasności, ale nawet nie było ono jeszcze wówczas wydane, co prowadzi do wniosku, że Sąd Rejonowy zasadnie wykreślił z macierzystej księgi wieczystej wyłącznie udział G. J. (1) . Rozważania prawne Sądu Rejonowego wywiedzione w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy podziela w całości. W przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c na ogólnej zasadzie obowiązującej w postępowaniu nieprocesowym, w myśl której zainteresowali ponoszą koszty postępowania w sprawie. Sędzia Agata Maniecka - Kurotaki