II CA 42/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. W. domagał się od (...) Towarzystwa (...) z siedzibą w W. zapłaty 14.730,26 zł tytułem odszkodowania za uszkodzenie pojazdu. Do zdarzenia doszło, gdy kierujący pojazdem powoda, M. W., jechał drogą wojewódzką nr (...) w złym stanie technicznym, z koleinami i nierównościami. Podczas omijania pojazdu ciężarowego, spod kół innego pojazdu ciężarowego na poboczu spadły kamienie i kawałki drewna, które uszkodziły samochód powoda. Sąd Rejonowy w Rawiczu oddalił powództwo, uznając, że zarządca drogi (pozwanego ubezpieczyciela) nie ponosi winy, gdyż monitorował stan drogi zgodnie z instrukcją, a elementy na poboczu nie były widoczne podczas objazdu. Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił wyrok, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda 12.128,85 zł. Sąd Okręgowy uznał, że odpowiedzialność zarządcy drogi należy oceniać na podstawie art. 416 k.c. w zw. z art. 415 k.c., a nie art. 417 k.c. Stwierdził, że zarządca drogi dopuścił się zaniechania w zakresie utrzymania drogi i pobocza w należytym stanie, co było bezprawne i zawinione. Kontrola pobocza powinna być przeprowadzana w sposób eliminujący zagrożenia, a obecność kamieni i drewna na poboczu, zwłaszcza w złym stanie technicznym drogi, stanowiła podstawę do odpowiedzialności odszkodowawczej. Sąd Okręgowy podzielił opinię biegłego co do wysokości szkody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody spowodowane złym stanem drogi i pobocza, interpretacja obowiązków zarządcy drogi w zakresie utrzymania infrastruktury.
Dotyczy specyficznej sytuacji uszkodzenia pojazdu przez elementy znajdujące się na poboczu drogi, przy czym kluczowe jest wykazanie zaniedbania zarządcy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarządca drogi ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną posiadaczowi pojazdu w wyniku złego stanu technicznego drogi i zalegających na poboczu elementów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarządca drogi ponosi odpowiedzialność, jeśli zaniedbał swoje obowiązki w zakresie utrzymania drogi i pobocza, co doprowadziło do szkody.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zarządca drogi dopuścił się zaniechania w zakresie utrzymania drogi i pobocza w należytym stanie, co było bezprawne i zawinione. Kontrola pobocza powinna być przeprowadzana w sposób eliminujący zagrożenia, a obecność kamieni i drewna na poboczu, zwłaszcza w złym stanie technicznym drogi, stanowiła podstawę do odpowiedzialności odszkodowawczej.
Jaka jest podstawa prawna odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody wyrządzone w związku z utrzymaniem drogi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność zarządcy drogi ma charakter deliktowy i opiera się na zasadzie winy, na co wskazuje brzmienie przepisu art. 415 k.c. w zw. z art. 416 k.c., a nie art. 417 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że jednostki samorządu terytorialnego w sferze gospodarczej nie ponoszą odpowiedzialności na podstawie art. 417 k.c., lecz na ogólnych zasadach prawa cywilnego, w tym art. 416 k.c. (w zw. z art. 415 k.c.), zgodnie z którym osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu.
Czy kontrola stanu drogi przeprowadzona jedynie poprzez objazd samochodem jest wystarczająca do wyłączenia odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody spowodowane elementami na poboczu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka kontrola może być niewystarczająca, jeśli nie eliminuje potencjalnych zagrożeń dla użytkowników drogi.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że argument, iż pewnych elementów pobocza nie widać z uwagi na rosnącą trawę, przemawia za uznaniem, że pobocze nie było utrzymane w należytym stanie, a przeprowadzona kontrola była powierzchowna. Kontrole muszą być przeprowadzane w taki sposób, by wyeliminować ewentualne zagrożenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Towarzystwo (...) z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej na zasadzie winy.
k.c. art. 416
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność osoby prawnej za szkody wyrządzone z winy jej organu.
Ustawa o drogach publicznych art. 20
Obowiązki zarządcy drogi w zakresie utrzymania drogi, chodników, urządzeń zabezpieczających ruch, przeprowadzania kontroli stanu dróg.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na powodzie.
k.c. art. 355 § § 1
Kodeks cywilny
Reguła należytej staranności.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przyczynienie się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie lub stosunkowe rozdzielenie kosztów.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
Ustawa o drogach publicznych art. 4 § pkt 2
Definicja drogi.
Ustawa o drogach publicznych art. 4 § pkt 7
Definicja korony drogi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarządca drogi dopuścił się zaniechania w zakresie utrzymania drogi i pobocza w należytym stanie, co było bezprawne i zawinione. • Kontrola stanu drogi była powierzchowna i nie eliminowała zagrożeń. • Pobocze stanowi część drogi publicznej i jego utrzymanie w należytym stanie jest obowiązkiem zarządcy. • Związek przyczynowo-skutkowy między zaniechaniem zarządcy a szkodą. • Wysokość szkody ustalona przez biegłego jest prawidłowa.
Odrzucone argumenty
Zarządca drogi dopełnił obowiązków w zakresie utrzymania drogi, monitorując jej stan zgodnie z instrukcją. • Elementy na poboczu nie były widoczne podczas objazdu samochodem. • Odpowiedzialność zarządcy drogi powinna być oceniana na podstawie art. 417 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Przede wszystkim wskazać należy, iż rzeczone kontrole muszą być przeprowadzane w taki sposób, by wyeliminować ewentualne zagrożenie dla użytkowników drogi. • Uchylanie się od odpowiedzialności za jej stan nie może się opierać na twierdzeniach, zgodnie z którymi pewne działania ze strony zarządcy mogłyby sprawiać ewentualne trudności natury organizacyjnej. • Pojęcie utrzymania dróg publicznych w należytym stanie technicznym dotyczy więc również poboczy. • Nie można przyjąć, aby zarządca drogi nie był zobowiązany do usuwania widocznych, istotnych nierówności pobocza czy jego zanieczyszczeń, zwłaszcza zlokalizowanych w bezpośredniej bliskości jezdni.
Skład orzekający
Agnieszka Śliwa
przewodniczący
Anna Kulczewska-Garcia
sędzia
Ewa Blumczyńska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody spowodowane złym stanem drogi i pobocza, interpretacja obowiązków zarządcy drogi w zakresie utrzymania infrastruktury."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uszkodzenia pojazdu przez elementy znajdujące się na poboczu drogi, przy czym kluczowe jest wykazanie zaniedbania zarządcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że zarządcy dróg nie mogą lekceważyć stanu technicznego dróg i poboczy, a ich zaniedbania mogą prowadzić do kosztownych odszkodowań. Jest to ważna lekcja dla wszystkich uczestników ruchu drogowego i zarządców infrastruktury.
“Zły stan drogi i zaniedbane pobocze kosztowały zarządcę drogi ponad 12 tys. zł odszkodowania.”
Dane finansowe
WPS: 14 730,26 PLN
odszkodowanie: 12 128,85 PLN
zwrot kosztów procesu: 2317,94 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1800 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.