II CA 415/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka L. W. pozwała J. N. domagając się zamiany zawartej w 2003 r. umowy dożywocia na dożywotnią rentę w kwocie 800 zł miesięcznie oraz zasądzenia 28 800 zł odszkodowania za niewykonywanie obowiązków przez pozwanego. Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił powództwo, uznając umowę za darowiznę, a nie umowę dożywocia, ponieważ nie zapewniała ona dożywotniego utrzymania zbywcy. Powódka złożyła apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego (m.in. art. 65, 908, 888, 913, 914, 296 KC) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania (art. 233, 228, 227, 217 KPC) skutkujące błędnymi ustaleniami faktycznymi i niewyjaśnieniem istotnych okoliczności. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego. Sąd odwoławczy podkreślił, że istotą umowy dożywocia jest zapewnienie zbywcy dożywotniego utrzymania (art. 908 § 1 KC), a umowa stron z § 5 przewidywała jedynie świadczenia "w razie potrzeby", co nie wyczerpuje znamion umowy dożywocia. Sąd Okręgowy uznał, że wolę stron należy interpretować zgodnie z zapisami umowy, a powódka sama w innych miejscach wskazywała na darowiznę. Choć sąd odwoławczy zauważył, że Sąd Rejonowy mógł błędnie zakwalifikować zobowiązanie jako element służebności osobistej, nie miało to wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie, gdyż podważono samą zasadę odpowiedzialności opartej na umowie dożywocia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia umowy dożywocia i jej odróżnienie od innych umów, w szczególności darowizny z zobowiązaniem świadczeń.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy stron.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa z dnia 19.10.2003 r., w której strony zobowiązały się do dostarczenia wyżywienia, pomocy i opieki lekarskiej "w razie potrzeby", stanowi umowę dożywocia w rozumieniu art. 908 § 1 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa ta nie stanowi umowy dożywocia, ponieważ nie zapewniała zbywcy dożywotniego utrzymania, co jest istotą umowy dożywocia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że kluczowym elementem umowy dożywocia jest zapewnienie zbywcy dożywotniego utrzymania. Umowa stron, przewidująca świadczenia "w razie potrzeby", nie spełniała tego wymogu, a jej zapisy nie wyczerpywały znamion ustawowych umowy dożywocia.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i dokonał ustaleń faktycznych, w szczególności co do charakteru umowy z 19.10.2003 r. i ekwiwalentności świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i dokonał ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w całości podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, uznając je za własne. Wskazał, że wolę stron należy interpretować zgodnie z treścią umowy, a powódka sama wskazywała na darowiznę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 908 § 1
Kodeks cywilny
Istotą umowy dożywocia jest zapewnienie zbywcy dożywotniego utrzymania. Obowiązki nabywcy wynikają z ustawy w braku odmiennej umowy, ale muszą zmierzać do dożywotniego utrzymania zbywcy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli stron umowy.
k.c. art. 888
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy darowizny.
k.c. art. 913
Kodeks cywilny
k.c. art. 914
Kodeks cywilny
k.c. art. 296
Kodeks cywilny
Dotyczy służebności osobistej.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania w szczególnych wypadkach.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 228
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy faktów powszechnie znanych.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności dowodu.
k.p.c. art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa z 19.10.2003 r. nie spełniała wymogów umowy dożywocia, gdyż nie zapewniała zbywcy dożywotniego utrzymania. • Wola stron, zgodnie z treścią umowy i oświadczeniami powódki, wskazywała na darowiznę z pewnymi świadczeniami, a nie na umowę dożywocia.
Odrzucone argumenty
Umowa z 19.10.2003 r. powinna zostać zakwalifikowana jako umowa dożywocia. • Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy KC dotyczące umowy dożywocia i darowizny. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, co wpłynęło na wynik sprawy (błędna ocena dowodów, niewyjaśnienie okoliczności).
Godne uwagi sformułowania
Istota bowiem umowy dożywocia jest zapewnienie zbywcy dożywotniego utrzymania. • Nie chodzi więc w tej umowie o zapewnienie dożywotniego utrzymania zbywcy (...) ale o pewne świadczenia, które nie stanowią bezwarunkowego obowiązku nabywcy ale konkretyzują się w bardzo niejasno określonych okolicznościach, które kryją się w umowie pod sformułowaniem „w razie potrzeby”. • Tego typu umowa nie wyczerpuje znamion ustawowych umowy nazwanej określonej w art. 908 § 1 k.c.
Skład orzekający
Janusz Roszewski
przewodniczący
Wojciech Vogt
sędzia-sprawozdawca
Tomasz Błoński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia umowy dożywocia i jej odróżnienie od innych umów, w szczególności darowizny z zobowiązaniem świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy częstego problemu prawnego związanego z umowami dożywocia i ich kwalifikacją, co jest istotne dla wielu osób, zwłaszcza w kontekście dziedziczenia i opieki nad starszymi członkami rodziny.
“Czy umowa "w razie potrzeby" to faktycznie umowa dożywocia? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 28 800 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.