II CA 409/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Skarb Państwa - Nadleśnictwo S., wniósł pozew o wydanie części nieruchomości, nakazanie rozebrania ogrodzenia oraz zapłatę za bezumowne korzystanie. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwani A. K. (1) i D. K. ogrodzili część działki powoda o powierzchni 100 m², jednakże przekroczenie granicy nastąpiło bez ich winy umyślnej. Sąd Rejonowy zastosował art. 151 k.c., uznając, że żądanie wydania nieruchomości nie może być uwzględnione, ponieważ pozwani nie działali umyślnie, a powód nie sprzeciwił się niezwłocznie przekroczeniu granicy ani nie groziła mu niewspółmiernie wielka szkoda. Ponadto, Sąd Rejonowy uznał, że żądanie wydania nieruchomości stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.) ze względu na długotrwałe posiadanie przez pozwanych, poniesione przez nich nakłady (ponad 25.000 zł na ogrodzenie i zagospodarowanie terenu), a także fakt, że usunięcie ogrodzenia i przywrócenie stanu poprzedniego wiązałoby się z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami dla pozwanych, przewyższającymi wartość zajętego gruntu, a także mogłoby prowadzić do destabilizacji gruntu i zniszczenia infrastruktury. Sąd Rejonowy zasądził natomiast 1.000 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, uznając pozwanych za posiadaczy w złej wierze. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie art. 5 k.c. i 140 k.c. poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i prawne Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że pozwani wykazali brak winy umyślnej przy przekroczeniu granicy, a długotrwałe niekwestionowanie przez powoda stanu posiadania przez pozwanych, poniesione przez nich nakłady oraz potencjalne szkody związane z rozbiórką ogrodzenia i muru oporowego uzasadniają zastosowanie art. 5 k.c. Sąd Okręgowy uznał również, że żądanie powoda było sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i zastosowanie art. 151 k.c. i art. 5 k.c. w kontekście przekroczenia granicy nieruchomości, zwłaszcza gdy doszło do tego bez winy umyślnej, a przywrócenie stanu poprzedniego wiązałoby się z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami i szkodą.
Każda sprawa o przekroczenie granicy jest indywidualna i wymaga oceny wszystkich okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy żądanie wydania nieruchomości, której granica została przekroczona przy wznoszeniu ogrodzenia, stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy, gdy przekroczenie granicy nastąpiło bez winy umyślnej, powód nie sprzeciwił się niezwłocznie, a przywrócenie stanu poprzedniego wiązałoby się z niewspółmiernie wielką szkodą dla pozwanych, żądanie wydania nieruchomości stanowi nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że długotrwałe posiadanie przez pozwanych, poniesione przez nich nakłady, brak winy umyślnej przy przekroczeniu granicy, a także wysokie koszty i potencjalne szkody związane z przywróceniem stanu poprzedniego, przemawiają za uznaniem żądania wydania nieruchomości za sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności.
Czy ogrodzenie stanowi "inne urządzenie" w rozumieniu art. 151 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ogrodzenie postawione na podbudowie kamiennej, trwale związane z gruntem, spełnia wymogi uznania go za "inne urządzenie" w rozumieniu art. 151 k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na doktrynie i przepisach prawa budowlanego, wskazując na trwałe związanie z gruntem jako kluczową cechę urządzenia, które może stanowić podstawę roszczeń z art. 151 k.c.
Czy przekroczenie granicy nieruchomości przy wznoszeniu ogrodzenia nastąpiło z winy umyślnej pozwanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, materiał dowodowy nie uzasadnia przypisania pozwanym winy umyślnej.
Uzasadnienie
Pozwani nabyli nieruchomość już ogrodzoną, a nowe ogrodzenie postawili w tym samym miejscu. Osoby zaangażowane w proces budowlany nie sygnalizowały przekroczenia granicy, a powód przez prawie 30 lat nie kwestionował stanu posiadania. Mogły wystąpić błędy pomiarowe.
Czy właścicielowi nieruchomości, której granica została przekroczona, przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, nawet jeśli żądanie wydania nieruchomości zostało oddalone na podstawie art. 151 k.c. lub art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właścicielowi przysługują roszczenia uzupełniające z art. 224 § 2 i 225 k.c., nawet jeśli powództwo windykacyjne zostało oddalone.
Uzasadnienie
Roszczenia uzupełniające mają byt samodzielny i mogą być dochodzone niezależnie, a ich celem jest rekompensata za pozbawienie właściciela możliwości korzystania z rzeczy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Nadleśnictwo S. | organ_państwowy | powód |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| D. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 222
Kodeks cywilny
Podstawa powództwa o wydanie nieruchomości.
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
Reguluje sytuację przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia, ograniczając roszczenie właściciela o przywrócenie stanu poprzedniego w przypadku braku winy umyślnej i groźby niewspółmiernie wielkiej szkody.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna zakazująca nadużywania prawa podmiotowego, w tym prawa własności.
Pomocnicze
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Podstawa roszczeń uzupełniających właściciela o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Podstawa roszczeń uzupełniających właściciela o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
u.p.g.k. art. 39
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
Podstawa prawna wznowienia znaków granicznych.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.
u.o.l.
Ustawa o lasach
Reguluje gospodarkę leśną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekroczenie granicy nastąpiło bez winy umyślnej pozwanych. • Żądanie wydania nieruchomości stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.) ze względu na długotrwałe posiadanie, poniesione nakłady i nieproporcjonalnie wysokie koszty przywrócenia stanu poprzedniego. • Mur oporowy pełni funkcję zabezpieczającą dla obu nieruchomości. • Powód przez wiele lat nie kwestionował stanu posiadania i nie aktualizował map. • Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie jest uzasadnione.
Odrzucone argumenty
Żądanie wydania nieruchomości i rozebrania ogrodzenia powinno zostać uwzględnione na podstawie art. 222 k.c.
Godne uwagi sformułowania
korzystanie przez powoda z roszczenia windykacyjnego, stanowi nadużycie przysługującego mu prawa podmiotowego i nie zasługuje na ochronę • przekroczenie granicy sąsiedniego gruntu nastąpiło bez winy umyślnej, a powód we właściwym czasie nie zareagował na zajęcie jego terenu, jak też nie grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • oddalenie roszczenia windykacyjnego na podstawie art. 5 k.c. może mieć miejsce tylko w sytuacjach zupełnie wyjątkowych • dobra wiara wyłącza już niedbalstwo, będące postacią winy nieumyślnej. Przyjęcie braku dobrej wiary nie jest natomiast tożsame z umyślnością, o jakiej mowa w art. 151 k.c.
Skład orzekający
Bożena Sztomber
przewodniczący-sprawozdawca
Renata Tabor
sędzia
Urszula Wynimko
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i zastosowanie art. 151 k.c. i art. 5 k.c. w kontekście przekroczenia granicy nieruchomości, zwłaszcza gdy doszło do tego bez winy umyślnej, a przywrócenie stanu poprzedniego wiązałoby się z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami i szkodą."
Ograniczenia: Każda sprawa o przekroczenie granicy jest indywidualna i wymaga oceny wszystkich okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasady współżycia społecznego i ochrona nakładów mogą ograniczyć nawet tak silne prawo jak własność, co jest interesujące z perspektywy praktycznej i filozoficznej.
“Czy 30 lat milczenia Nadleśnictwa usprawiedliwia zajęcie gruntu? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 1000 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 1000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.