II CA 404/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) sp. z o.o. wniosła o zasądzenie od pozwanej R. C. kwoty 1822,84 zł z odsetkami, tytułem niespłaconej umowy pożyczki refinansującej zawartej w dniu 5 lutego 2017 r. Pozwana pierwotnie zawarła umowę pożyczki z Centrum (...) sp. z o.o. w dniu 2 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy w S. wyrokiem zaocznym z dnia 9 stycznia 2019 r. oddalił powództwo, uznając, że przedłożone dokumenty (ramowe umowy pożyczki) nie zostały podpisane i mogą być traktowane jako projekty, a także że powódka nie wykazała spełnienia warunków udzielenia pożyczki, w tym opłaty rejestracyjnej. Sąd pierwszej instancji wskazał również na abuzywny charakter wielu postanowień regulaminów, w szczególności dotyczących prowizji, co czyniło je niewiążącymi dla konsumenta. Apelację od tego wyroku wniosła powódka, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając wyrok sądu rejonowego za zasadny. Sąd odwoławczy zaakceptował ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie znalazły uzasadnienia, gdyż powódka nie wykazała, aby sąd pierwszej instancji naruszył zasady logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 230 k.p.c., wskazując na obowiązek powoda udowodnienia zasadności roszczenia, nawet w przypadku wyroku zaocznego. Podniesiono, że przedłożone dokumenty umów kredytowych nie zawierały podpisów stron, a wydruki komputerowe nie mogą być automatycznie uznane za odpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy. Sąd Okręgowy zakwestionował również dopuszczalność schematu pożyczki refinansującej, której wysokość nie była znana w momencie zawierania pierwotnej umowy, co było sprzeczne z interesami konsumentów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaDowodzenie zawarcia umowy pożyczki w obrocie elektronicznym, ocena abuzywności klauzul dotyczących prowizji w umowach pożyczek konsumenckich, skutki wyroku zaocznego w przypadku wątpliwości co do twierdzeń powoda.
Dotyczy specyficznego schematu pożyczek refinansujących i sposobu ich dokumentowania; ocena abuzywności jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak podpisu na umowie pożyczki, przy jednoczesnym istnieniu innych dokumentów elektronicznych (np. potwierdzenie przelewu, regulaminy), stanowi wystarczający dowód na zawarcie umowy pożyczki, zwłaszcza w kontekście przepisów o umowach zawieranych na odległość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak podpisu na umowie pożyczki, nawet przy istnieniu innych dokumentów elektronicznych, nie stanowi wystarczającego dowodu na zawarcie umowy, szczególnie gdy dokumenty te budzą wątpliwości co do ich autentyczności i kompletności.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że dokumenty niepodpisane mogą być traktowane jako projekty, a wymóg formy pisemnej ad probationem (art. 720 § 2 k.c.) nie został spełniony. Sąd Okręgowy podkreślił, że wydruki komputerowe mogą być modyfikowane, a brak podpisu pozwanej uniemożliwia stwierdzenie złożenia przez nią oświadczenia woli. Powódka nie wykazała również, że pozwana złożyła wniosek o udzielenie pożyczki.
Czy postanowienia umowne dotyczące prowizji za udzielenie pożyczki, ustalone na wysokim poziomie (ponad 25% kwoty pożyczki) bez bliższego sprecyzowania sposobu ich wyliczenia, mogą być uznane za abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia dotyczące prowizji ustalone na tak wysokim poziomie i bez jasnego sprecyzowania sposobu ich wyliczenia mogą być uznane za abuzywne, jako nadmiernie obciążające konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji zakwestionował postanowienia dotyczące prowizji, uznając je za wygórowane i mogące być postrzegane jako element nadmiernego obciążenia pożyczkobiorcy pozaodsetkowymi kosztami pożyczki. Sąd Okręgowy nie podważył tej oceny.
Czy automatyczne refinansowanie pierwotnej, niespłaconej terminowo pożyczki, oparte jedynie na zaznaczeniu pola wyboru w formularzu internetowym, jest dopuszczalne i czy może prowadzić do zawarcia wiążącej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, automatyczne refinansowanie oparte jedynie na zaznaczeniu pola wyboru, bez złożenia odrębnego wniosku i bez precyzyjnego określenia warunków, może być problematyczne i sprzeczne z interesami konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że taka procedura pozostaje w sprzeczności z postanowieniami ramowych umów pożyczki, które dla zastosowania tej procedury wymagały złożenia odrębnego wniosku. Sąd Okręgowy dodał, że schemat pożyczki refinansującej, której wysokość nie jest znana w momencie zawierania pierwotnej umowy, jest wątpliwy prawnie i sprzeczny z interesami konsumentów.
Czy w przypadku wyroku zaocznego, sąd jest zwolniony z obowiązku badania zasadności powództwa i przeprowadzania postępowania dowodowego, jeśli twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet w przypadku wyroku zaocznego, jeśli twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa, sąd powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, powołując się na art. 339 § 2 k.p.c., wyjaśnił, że domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda w wyroku zaocznym ma swoisty charakter i może być podważone, jeśli twierdzenia te budzą uzasadnione wątpliwości. W niniejszej sprawie dokumenty przedłożone przez powódkę budziły wątpliwości sądu pierwszej instancji i sądu odwoławczego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) sp. z o.o. w W. | spółka | powódka |
| R. C. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Centrum (...) sp. z o.o. w W. | spółka | pożyczkodawca pierwotny |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy pożyczki, wymagającej formy pisemnej ad probationem.
k.c. art. 720 § § 2
Kodeks cywilny
Potwierdza wymóg formy pisemnej dla umowy pożyczki.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.p.c. art. 339 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wyroku zaocznego.
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje skutki wyroku zaocznego i możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego w przypadku wątpliwości.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności dowodu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uznania faktów za przyznane.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku przytoczenia okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie pozwu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu.
k.c. art. 61 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy momentu złożenia oświadczenia woli.
k.c. art. 61 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej.
u.k.k. art. 5
Ustawa o kredycie konsumenckim
Dotyczy obowiązków informacyjnych kredytodawcy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 359 § § 2
Kodeks cywilny
Określa odsetki maksymalne.
k.c. art. 481 § § 2
Kodeks cywilny
Określa odsetki za opóźnienie.
Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny art. 6
Dotyczy umów zawieranych na odległość.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na zawarcie umowy pożyczki (brak podpisów, wątpliwości co do dokumentów elektronicznych). • Abuzywny charakter postanowień umownych dotyczących prowizji. • Niedopuszczalność automatycznego refinansowania bez odrębnego wniosku i precyzyjnych warunków. • Obowiązek powoda udowodnienia zasadności roszczenia nawet w przypadku wyroku zaocznego, gdy twierdzenia budzą wątpliwości.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów) i art. 230 k.p.c. (uznanie twierdzeń za przyznane). • Twierdzenie o skutecznym zawarciu umowy pożyczki refinansującej na podstawie dokumentów elektronicznych. • Zastosowanie art. 61 k.c. i ustawy o kredycie konsumenckim do potwierdzenia zawarcia umowy.
Godne uwagi sformułowania
dokumenty określone jako „ramowe umowy pożyczki” wraz z załącznikami oraz „umowy pożyczki” nie został podpisany i mogą być traktowane jako projekty, które do chwili ich podpisania przez obie strony nie stają się wiążące, albowiem nie sposób mówić o złożeniu oświadczeń woli. • nie uszło uwadze sąd rejonowego, iż jednym z warunków udzielenia pożyczki było dokonanie opłaty rejestracyjnej przez użytkownika serwisu (...) a nie wykazano, że pozwana dokonała takiej opłaty. • mając na uwadze art. 720 § 2 k.c. zastrzegający formę pisemną ad probationem , fakt zawarcia oraz warunki umowy pożyczki w razie jakichkolwiek wątpliwości mogą być udowodnione – co do zasady – jedynie za pomocą dokumentu, a wymóg ten w analizowanym przypadku nie został spełniony. • za oddaleniem żądania pozwu przemawiał abuzywny charakter wielu postanowień regulaminów świadczenia usług drogą elektroniczną, której to oceny dokonał z urzędu, co zgodnie z art. 385 1 k.c. czyniło sporne postanowienia niewiążącymi dla konsumenta. • dla przyjęcia, iż w konkretnej sprawie rozpoznający ją sąd naruszy granice zasady swobodnej oceny dowodów, wymaga się aby podnosząca ten zarzut strona wykazała przyczyny dyskredytujące ocenę dowodów dokonaną przez sąd. • przedstawione przez powódkę w niniejszej sprawie dokumenty budziły wątpliwości sądu rejonowego i budzą wątpliwości sądu odwoławczego. […]
Skład orzekający
Małgorzata Grzesik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Dowodzenie zawarcia umowy pożyczki w obrocie elektronicznym, ocena abuzywności klauzul dotyczących prowizji w umowach pożyczek konsumenckich, skutki wyroku zaocznego w przypadku wątpliwości co do twierdzeń powoda."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego schematu pożyczek refinansujących i sposobu ich dokumentowania; ocena abuzywności jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zawierania umów pożyczek przez internet i potencjalnych pułapek czytelnych dla konsumentów, a także kwestii dowodowych w takich transakcjach.
“Czy umowa pożyczki zawarta online bez podpisu jest ważna? Sąd wyjaśnia, kiedy elektroniczne potwierdzenia to za mało.”
Dane finansowe
WPS: 1822,84 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.