II CA 375/14

Sygn. akt II Ca 375/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 lipca 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Grzegorz Ślęzak Sędziowie SSO Stanisław Łęgosz (spr.) SSR del. Magdalena Wojciechowska Protokolant stażysta Agnieszka Misterkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z powództwa T. R. przeciwko W. R. o podwyższenie alimentów na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Maz. z dnia 27 marca 2014 roku, sygn. akt III RC 87/14 oddala apelację. II Ca 375/14 UZASADNIENIE Powód T. R. domagał się podwyższenia alimentów od pozwanego W. R. z kwoty po 500 zł miesięcznie do kwoty po 1000 zł miesięcznie, ewentualnie o zasądzenie jednorazowej kwoty w wysokości 5124 zł oprócz dotychczasowych alimentów. Pozwany W. R. nie uznał powództwa i wnosił o jego oddaleniu. Wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Maz. powództwo oddalił. Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia: Po raz ostatni wysokość alimentów należnych od W. R. na rzecz jego synu T. R. ustalona została na kwotę po 500 złotych miesięcznie wyrokiem Sadu Rejonowego w Tomaszowie Maz. z dnia 15 listopada 2011 roku w sprawie sygn. akt IIIRC 510/11. W. R. w 2013 roku wniósł pozew przeciwko T. R. o ustalenie, iż wygasł jego obowiązek alimentacyjny wobec syna T. . Wyrokiem Sądu Rejonowego w Tomaszowie Maz. z dnia 14 listopada 2013 roku w sprawie sygn. akt IIIRC 471/13 powództwo to zostało oddalone. T. R. ma 25 lat. Z dniem 1 stycznia 2014 roku został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w B. . W B. ukończył studia prawnicze i dlatego tam zdawał na aplikację adwokacką. Aplikacja trwa 3 lata. Jest płatna, roczna jej oplata wynosi 5 124 złote. Obecnie ma zajęcia teoretyczne raz w tygodniu, w soboty. Odbywa praktyki w Sądzie Rejonowym w Białymstoku (raz, dwa razy w tygodniu) oraz w Prokuraturze Rejonowej albo w Okręgowej w Białymstoku (raz w tygodniu). Czeka na przyznanie patrona. Powód nie miał żadnych przerw w nauce. W trakcie studiów otrzymywał stypendium naukowe. T. R. mieszka w B. - wynajmuje mieszkanie. Z tego tytułu płaci po 600 złotych miesięcznie. Oprócz tego opłaca składkę członkowską- 50 złotych miesięcznie, na bilety autobusowe komunikacji miejskiej wydaje 80 złotych miesięcznie. Matka powoda, M. R. jest zatrudniona w (...) w T. na stanowisku (...) . Jej średnia miesięczna pensja wynosi netto 2409,97 złotych. Uiszcza następujące stale opłaty: czynsz- 416 złotych miesięcznie, energia elektryczna-101.85 złotych raz na dwa miesiące, gaz-81,96 złotych raz na dwa miesiące, telefony- około 100 złotych miesięcznie. Spłaca kredyt hipoteczny. Miesięczna rata spłaty tego kredytu wynosi 610 złotych. W wyniku podziału wspólnego majątku zapłaciła byłemu mężowi (pozwanemu) kwotę 44 000 złotych z tytułu wyrównania udziałów. Było to 3 1 maja 2013 roku. W. R. ma 51 łat. Zatrudniony jest w firmie (...) jako pracownik (...) na podstawie umowy o prace na czas określony- od dnia 10 grudnia 2012 roku do dnia 30 listopada 2014 roku. Jego średnie miesięczne wynagrodzenie wynosi netto 1237,20 złotych. Posiada dwoje dzieci: T. - lat 25 i G. - łat 24. Obowiązek alimentacyjny obciąża go tylko w stosunku do T. . Nie ma własnego mieszkania. Mieszka albo u rodziców albo u ciotki. Nie uiszcza żadnych stałych opłat. Czasami ciotce daje po 100 złotych z tytułu pokrycia części opłat. Utrzymuje się sam. Na samo wyżywienie wydaje około 400 złotych miesięcznie. Kwotę 44 000 złotych otrzymaną z tytułu podziału majątku wspólnego przeznaczył w głównej mierze na spłatę długów. To ostatnie ustalenie sąd poczynił w oparciu o zeznania pozwanego. Podstawą żądania powództwa jest przepis art. 138 kr i op , zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zwiększenie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji, istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentacji lub istotne zmniejszenie się możliwości zaspokajania potrzeb własnymi siłami. Wynika z tego, że rozstrzygnięcie o żądaniu opartym na art. 138 kriop wymaga porównania stanu istniejącego w dacie uprawomocnienia się ostatniego wyroku zasądzającego alimenty ze stanem istniejącym w dacie orzekania o ich podwyższeniu. Zgodnie z art. 133§1 kriop rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem SN „obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i należytego przygotowania go ,odpowiednio do jego uzdolnień, do pracy zawodowej. Obowiązek ten nie jest ograniczony przez żaden sztywny termin, a w szczególności- przez termin dojścia przez alimentowanego do pełnoletniości. Nie jest także związany ze stopniem wykształcenia w tym sensie, że nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentowanego określonego stopnia podstawowego lub średniego wykształcenia. Przy orzekaniu o obowiązku alimentacyjnym rodziców wobec dzieci, które osiągnęły pełnoletniość, brać należy także pod uwagę, czy wykazują one chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez nie nauki. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do zahamowania, a co najmniej do znacznego utrudniania dalszego rozwoju dziecka, a to przez pozbawienie go środków materialnych niezbędnych do kontynuowania nauki po osiągnięciu pełnoletniości. pozostawałoby zatem w sprzeczności ze wspomnianym wyżej podstawowym obowiązkiem rodzicielskim . Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że powód wykazuje zaangażowania do zdobywania wiedzy. Naukę prowadzi bez opóźnienia. Obecnie odbywa aplikację adwokacką. Niewątpliwie po stronie W. R. występuje obowiązek alimentowania syna T. , co zresztą czyni płacąc na jego rzecz po 500 złotych miesięcznie. Jak sam przyznał T. R. zajęcia teoretyczne ma tylko i wyłącznie w soboty oraz dwa razy w tygodniu w sądzie i prokuraturze zajęcia praktyczne (z urzędu wiadomym jest, ze trwają one tylko kilka godzin). Po jego stronie występują już możliwości zarobkowe. Z punktu doświadczenia sędziego wszyscy aplikanci adwokaccy znajdują (o ile dołożą należytej staranności) zatrudnienie, choć zatrudnienie to jest na różnych stanowiskach pracy. Zdaniem Sądu jest on w stanie znaleźć taką pracę, która pozwoli mu (przy alimentowaniu go jednocześnie przez ojca i matkę) na kontynuowanie aplikacji i swoje utrzymanie. Rozstrzygając niniejszą spraw Sąd miał na względzie również to, że możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego zamykają się w uzyskiwanej przez niego pensji (niewiele ponad 1200 złotych netto). Z uzyskiwanych pieniędzy, prócz płacenia alimentów musi sam sic utrzymać. Nie ma własnego mieszkania. Mieszka bądź u rodziców bądź u ciotki. Pieniądze uzyskane z tytułu podziału majątku wspólnego przeznaczył głównie na spłaty pożyczek. Nie ma on zatem żadnych możliwości by płacić wyższe alimenty. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku. Od powyższego wyroku apelację złożył powód zarzucając. I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - art. 138 krio poprzez uznanie, iż nie doszło do zmiany stosunków łączących powoda i pozwanego uzasadniających zmianę orzeczenia z dnia 15 listopada 2011 r - art. 135 § 1krio poprzez uznanie, iż zarobkowe i majątkowe możliwości pozwanego oraz usprawiedliwione potrzeby powoda kształtują się na poziomie alimentów w wysokości 500 zł miesięcznie w oparciu o wyrok z dnia 15 listopada 2011 r. II. Naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez dokonanie dowolnej, tj. nie znajdującej uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, oceny w zakresie ustaleń faktycznych polegających na sprzeczności materiałów dowodowych ze stanem faktycznym poprzez przyjęcie, iż: - pozwany kwotę 44 000 zł otrzymaną tytułem wyrównania udziałów przeznaczył w głównej mierze na spłatę długów (pożyczek) opierając się wyłącznie na zeznaniach pozwanego niemających potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie. - po stronie powodowej występują już możliwości zarobkowe, podczas gdy obecnie istniejąca sytuacja w izbie (...) nie potwierdza takich możliwości. - możliwości zarobkowe oraz majątkowe pozwanego zamykają się w uzyskiwanej przez niego pensji, podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje na posiadanie majątku przez pozwanego. 2) naruszenie art. 233 § 1 kpc w związku z przepisem art. 227 kpc poprzez zaniechanie zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, z uwagi na nieuzasadnione pominięcie wniosków dowodowych z dokumentu „promesy udzielenia kredytu" znajdującego się w załączonych aktach sprawy - IIIRC 471/13. W konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym nie doszło do zmiany stosunku alimentacyjnego łączącego strony postępowania. Występując z powyższymi zarzutami wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, zgodnie z żądaniem powoda , ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Wnosił również o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja nie jest uzasadniona a podniesione w niej zarzuty są chybione. Sąd pierwszej instancji oddalając powództwo nie naruszył przepisów prawa materialnego, zaś jego ustalenia zostały dokonane w oparciu o materiał dowodowy, który został właściwie oceniony, bez naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Sąd pierwszej instancji władny był przyjąć, że po stronie powoda istnieją pewne możliwości zarobkowe, skoro ukończył wyższe studia prawnicze. Wprawdzie powód temu zaprzeczał podnoszą, że w izbie adwokackiej (...) nie ma możliwości uzyskania zgodny na wykonywanie zatrudnienia poza ramami aplikacji, jednakże powyższej okoliczności nie wykazał. Nie wskazał, by o zatrudnienie takie występował i nie uzyskał na nie zgody. Drugim bardzo znaczącym argumentem skarżącego jest to, że pozwany otrzymał od matki powoda kwotę 44 000 zł z tytułu spłaty z majątku wspólnego po jego podziale, a sąd w oparciu o zeznania pozwanego ustalił, że pozwany kwotę tę przeznaczył na spłatę swoich długów. Otóż sąd władny był dać wiarę pozwanemu , zaznanie pozwanego w tym zakresie jest również środkiem dowodowym. Poza tym okoliczność, że pozwany otrzymał od byłej żony pieniężna spłatę nie oznacza, że wzrosły jego możliwości majątkowe i zarobkowe w stosunku do okresu sprzed ostatniego ustalenia alimentów. Wówczas pozwany dysponował majątkiem, którego obecnie ekwiwalentem jest suma pieniężna otrzymał tytułem spłaty. Zatem sytuacja majątkowa pozwanego w tym zakresie nie uległa zmianie. Niezrozumiały natomiast jest zarzut skarżącego pominięcia przez sąd wniosku dowodowego z dokumentu promesy udzielonego kredytu. Otóż w przedmiotowej sprawie powód nie zgłaszał takiego wniosku dowodowego. Z tych względów apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu – art. 385kpc ..