II CA 371/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki B. K. o zapłatę odszkodowania od Towarzystwa (...) z siedzibą w S. z tytułu szkody pożarowej w lokalu mieszkalnym. Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 7.314,36 zł wraz z odsetkami, umorzył postępowanie co do części roszczenia, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany ubezpieczyciel był zobowiązany z umowy ubezpieczenia do wypłaty odszkodowania za szkodę w lokalu mieszkalnym, który powódka była współwłaścicielem w 2/3. Wartość szkody oszacowano na 48.300 zł, a pozwany wypłacił już 40.985,64 zł. Sąd Rejonowy uznał, że powódka, jako strona umowy ubezpieczenia dotyczącego całego lokalu, ma prawo do dochodzenia odszkodowania w pełnej wysokości, niezależnie od jej udziału we współwłasności, a kwestie rozliczeń między współwłaścicielami nie mają znaczenia dla odpowiedzialności ubezpieczyciela. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. (dowolna ocena dowodów) i art. 824¹ § 1 k.c. (niewłaściwe niezastosowanie, przyznanie odszkodowania przekraczającego szkodę powódki). Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że umowa ubezpieczenia dotyczyła całego lokalu, a powódka jako ubezpieczający i współwłaściciel większościowy miała prawo dochodzić odszkodowania w pełnej wysokości. Sąd odwoławczy uznał, że zarzuty apelacji nie zasługują na uwzględnienie, a Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego. Podkreślono, że czynności powódki jako współwłaściciela miały charakter zachowawczy (art. 209 k.c.), a umowa ubezpieczenia służyła ochronie wspólnego prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie prawa współwłaściciela do pełnego odszkodowania z umowy ubezpieczenia dotyczącego całej nieruchomości, nawet jeśli posiada on tylko część udziału.
Dotyczy sytuacji, gdy umowa ubezpieczenia obejmuje cały lokal, a nie tylko udział, oraz gdy nie ma sprzeciwu innych współwłaścicieli wobec czynności zachowawczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy współwłaściciel lokalu mieszkalnego, który zawarł umowę ubezpieczenia tego lokalu, ma prawo do dochodzenia pełnego odszkodowania od ubezpieczyciela w przypadku szkody, mimo że jest współwłaścicielem tylko w części?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, współwłaściciel, który zawarł umowę ubezpieczenia dotyczącego całego lokalu, ma prawo dochodzić odszkodowania w pełnej wysokości, niezależnie od swojego udziału we współwłasności.
Uzasadnienie
Umowa ubezpieczenia dotyczyła całego lokalu, a nie udziału we współwłasności. Powódka jako strona umowy i posiadająca odpowiedni tytuł prawny do dysponowania ubezpieczonym mieniem ma prawo do pełnego odszkodowania. Kwestie rozliczeń między współwłaścicielami pozostają poza zakresem odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Czy sąd drugiej instancji może zmienić orzeczenie sądu pierwszej instancji w zakresie oceny dowodów i zastosowania prawa materialnego na podstawie zarzutów apelacji opartych na odmiennej ocenie dowodów przez stronę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymagają wykazania istotnych błędów logicznego rozumowania lub sprzeczności z doświadczeniem życiowym, a nie jedynie odmiennej oceny dowodów przez stronę.
Uzasadnienie
Ocena mocy i wiarygodności dowodów może być skutecznie podważona w postępowaniu odwoławczym tylko wówczas, gdy wykaże się błędy logiczne lub wewnętrzne sprzeczności. Oparcie zarzutów apelacji na własnym przekonaniu strony o innej wadze dowodów jest niewystarczające.
Czy czynności współwłaściciela dotyczące ubezpieczenia wspólnego mienia i dochodzenia odszkodowania mają charakter czynności zachowawczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zawarcie umowy ubezpieczenia mienia oraz dochodzenie odszkodowania w przypadku szkody mają charakter czynności zachowawczych.
Uzasadnienie
Czynności zachowawcze mają na celu ochronę wspólnego prawa. Każdy współwłaściciel może samodzielnie podejmować takie czynności w imieniu własnym, ale w interesie wszystkich współwłaścicieli, w tym zawarcie umowy ubezpieczenia i dochodzenie odszkodowania w celu naprawienia szkody w przedmiocie współwłasności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo (...) | spółka | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 805 § § 1 i § 2 pkt 2
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia majątkowego ubezpieczyciel zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa zapłacić odszkodowanie za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku.
k.c. art. 824 § § 1
Kodeks cywilny
Świadczenie ubezpieczyciela nie może być wyższe od poniesionej szkody, a górną granicę wyznacza suma ubezpieczeniowa.
k.c. art. 824¹ § § 1
Kodeks cywilny
Statutuje zasadę możliwości dochodzenia przez ubezpieczonego jedynie wartości faktycznie poniesionej szkody.
k.c. art. 209
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa (czynności zachowawcze).
Pomocnicze
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy umorzenia postępowania w przypadku cofnięcia pozwu.
k.p.c. art. 203
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków cofnięcia pozwu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dotyczy ściągania kosztów opinii biegłego.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasądzenia odsetek ustawowych.
k.c. art. 817 § § 1
Kodeks cywilny
Określa termin spełnienia świadczenia z umowy ubezpieczenia.
k.c. art. 233 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa ubezpieczenia dotyczyła całego lokalu mieszkalnego, a nie tylko udziału we współwłasności. • Powódka jako strona umowy ubezpieczenia i posiadająca odpowiedni tytuł prawny do dysponowania mieniem ma prawo do pełnego odszkodowania. • Kwestie rozliczeń między współwłaścicielami nie mają wpływu na odpowiedzialność ubezpieczyciela. • Czynności powódki (zawarcie umowy ubezpieczenia, dochodzenie odszkodowania) miały charakter czynności zachowawczych w interesie wszystkich współwłaścicieli.
Odrzucone argumenty
Powódka powinna otrzymać odszkodowanie proporcjonalne do swojego udziału we współwłasności (2/3). • Sąd pierwszej instancji dokonał dowolnej oceny dowodów i naruszył prawo materialne (art. 824¹ § 1 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem ubezpieczenia był bowiem lokal mieszkalny, a nie udział we współwłasności. • Powódka zaś w ramach zwykłego zarządu nieruchomością wspólną miała prawo samodzielnie ubezpieczyć ją od skutków pożaru i innych zdarzeń losowych i zawrzeć stosowną umowę. • Jako zaś strona umowy ma prawo żądać od pozwanego ubezpieczyciela wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości, niezależnie od wysokości przysługującego jej udziału w prawie własności. • Kwestia zaś ewentualnych rozliczeń między współwłaścicielami nie ma znaczenia dla zakresu odpowiedzialności strony pozwanej. • Czynności zachowawcze może wykonywać każdy ze współwłaścicieli indywidualnie, niezależnie od innych albo w porozumieniu z innymi współwłaścicielami. • Samodzielne wykonywanie czynności zachowawczych przez współwłaściciela jest dopuszczalne w takim zakresie, jaki daje się pogodzić z korzyścią i interesem wszystkich współwłaścicieli.
Skład orzekający
Beata Stachowiak
przewodniczący
Małgorzata Dasiewicz-Kowalczyk
sprawozdawca
Agnieszka Hreczańska-Cholewa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie prawa współwłaściciela do pełnego odszkodowania z umowy ubezpieczenia dotyczącego całej nieruchomości, nawet jeśli posiada on tylko część udziału."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy umowa ubezpieczenia obejmuje cały lokal, a nie tylko udział, oraz gdy nie ma sprzeciwu innych współwłaścicieli wobec czynności zachowawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważną kwestię interpretacji umów ubezpieczeniowych w kontekście współwłasności, co jest częstym problemem praktycznym. Rozstrzygnięcie sądu jest korzystne dla ubezpieczonych i stanowi istotny precedens.
“Współwłaściciel mieszkania dostał pełne odszkodowanie za pożar, mimo że posiadał tylko 2/3 udziału!”
Dane finansowe
WPS: 19 637,98 PLN
odszkodowanie: 7314,36 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.