II CA 369/18

Sprawa dotyczyła roszczenia powoda S. N. o zapłatę zachowku w kwocie 45 000 zł od swojej siostry K. W. (1). Powód twierdził, że spadkodawczyni, ich matka, darowała mu jedynie książeczkę mieszkaniową z częściowym wkładem, a mieszkanie, które następnie darowała pozwanej, zostało przez nią sfinansowane. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, ustalając, że środki na wykup mieszkania pochodziły z majątku pozwanej i jej męża, którzy ponieśli znaczne nakłady i dodatkowe prace, aby je sfinansować. Sąd uznał, że uwzględnienie roszczenia powoda o zachowek byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), ponieważ pozwana faktycznie sfinansowała zakup mieszkania, a spadkodawczyni nie miała środków ani interesu w jego wykupie. Sąd Okręgowy w Krakowie, rozpoznając apelację powoda, podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów), nie były uzasadnione, a ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji była logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym. Sąd Okręgowy szczegółowo analizował kwestię pochodzenia środków na wykup mieszkania, wskazując na oświadczenie spadkodawczyni z 1990 r. potwierdzające, że środki pochodziły od pozwanej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, sąd odwoławczy potwierdził zasadność zastosowania art. 5 k.c. Sąd uznał, że powód dochodząc zachowku od wartości mieszkania, które faktycznie zostało sfinansowane przez pozwaną, nadużywałby swojego prawa. Zachowek ma chronić interesy najbliższych przed rozrządzeniem majątkiem, ale nie może być wykorzystywany do uzyskania korzyści z majątku, który nie został faktycznie zgromadzony przez spadkodawcę. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako nieuzasadnioną i zasądził od powoda na rzecz pozwanej zwrot kosztów postępowania odwoławczego.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający