II CA 36/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa przeciwko dwóm spółkom o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Powód domagał się wykreślenia jednej spółki jako wieczystego użytkownika i właściciela budynków oraz wpisania w jej miejsce drugiej spółki. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, argumentując, że przepisy ustawy o portach i przystaniach morskich, ograniczające obrót gruntami w granicach portów, dotyczyły jedynie gruntów niezabudowanych. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, uznał ją za zasadną. Sąd Okręgowy dokonał wykładni przepisów ustawy o portach i przystaniach morskich w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy (29 lipca 1998 r.) i uznał, że zgoda Ministra Skarbu Państwa była wymagana do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością budynków, niezależnie od tego, czy grunt był zabudowany. Sąd podkreślił, że celem ustawy była ochrona infrastruktury portowej, a brak zgody ministra oraz brak uwzględnienia prawa pierwokupu skutkowały bezwzględną nieważnością umowy na podstawie art. 58 k.c. W konsekwencji Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, uwzględniając powództwo i nakazując uzgodnienie treści księgi wieczystej, a także orzekając o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o portach i przystaniach morskich dotyczących obrotu nieruchomościami w granicach portów, wymogu zgody ministra oraz konsekwencji naruszenia tych przepisów.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie zawarcia umowy (1998 r.) i późniejszych nowelizacji ustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w granicach portu o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, wraz z własnością posadowionych na nim budynków, wymaga zgody Ministra Skarbu Państwa, wyrażonej w porozumieniu z Ministrem Transportu i Gospodarki Morskiej, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o portach i przystaniach morskich w brzmieniu obowiązującym w 1998 roku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgoda Ministra Skarbu Państwa była wymagana, niezależnie od tego, czy grunt był zabudowany, czy niezabudowany.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że pojęcie 'gruntów' w art. 3 ust. 1 ustawy o portach i przystaniach morskich obejmowało zarówno grunty niezabudowane, jak i zabudowane, ponieważ celem ustawy była ochrona infrastruktury portowej. Brak wymaganej zgody ministra oraz brak uwzględnienia prawa pierwokupu skutkowały bezwzględną nieważnością umowy na podstawie art. 58 k.c.
Jak należy interpretować pojęcie 'grunt' w kontekście ustawy o portach i przystaniach morskich w brzmieniu obowiązującym w 1998 roku, w szczególności w odniesieniu do nieruchomości zabudowanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'grunt' należy rozumieć szeroko, obejmując również nieruchomości zabudowane, gdyż celem ustawy była ochrona całości infrastruktury portowej.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argumentację sądu pierwszej instancji, że ustawa dotyczyła tylko gruntów niezabudowanych, wskazując na cel ustawy oraz przepisy kodeksu cywilnego dotyczące nieruchomości gruntowych i budynków jako części składowych lub odrębnych przedmiotów własności.
Czy umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w granicach portu, zawarta bez uwzględnienia prawa pierwokupu przysługującego podmiotowi zarządzającemu portem, jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa zawarta z naruszeniem prawa pierwokupu jest nieważna na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o portach i przystaniach morskich.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 4 ust. 2 ustawy wprost stanowi o nieważności czynności prawnej dokonanej z naruszeniem prawa pierwokupu, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Minister Skarbu Państwa | organ_państwowy | powód |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | pozwana |
| (...) Spółka Akcyjna Zakłady (...) w S. | spółka | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynności prawne sprzeczne z ustawą lub mające na celu obejście ustawy są nieważne.
u.p.p.m. art. 3 § 1
Ustawa o portach i przystaniach morskich
Wymóg zgody ministra na przeniesienie prawa własności, użytkowania wieczystego lub oddanie w użytkowanie wieczyste gruntów w granicach portów.
u.p.p.m. art. 4 § 1
Ustawa o portach i przystaniach morskich
Prawo pierwokupu i prawo pierwszeństwa podmiotu zarządzającego portem.
u.p.p.m. art. 4 § 2
Ustawa o portach i przystaniach morskich
Nieważność czynności prawnej dokonanej z naruszeniem prawa pierwokupu lub prawa pierwszeństwa.
Pomocnicze
k.c. art. 46 § 1
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości gruntowej.
k.c. art. 232 § 1
Kodeks cywilny
Przedmiot użytkowania wieczystego.
k.c. art. 235 § 2
Kodeks cywilny
Prawo własności budynków jako związane z użytkowaniem wieczystym.
u.g.n. art. 4 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja nieruchomości gruntowej na potrzeby tej ustawy.
u.g.g.w.n. art. 20
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.k.s.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
u.k.s.s.c. art. 13 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa przeniesienia użytkowania wieczystego gruntu w granicach portu, wraz z budynkami, wymagała zgody ministra. • Brak zgody ministra i naruszenie prawa pierwokupu skutkowały nieważnością umowy. • Pojęcie 'gruntów' w ustawie o portach i przystaniach morskich obejmuje również grunty zabudowane.
Odrzucone argumenty
Ustawa o portach i przystaniach morskich dotyczy tylko gruntów niezabudowanych. • Zarządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1991 r. nie miało mocy obowiązującej w dacie zawarcia umowy.
Godne uwagi sformułowania
podzielić natomiast należy poniesiony w apelacji zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 roku o portach i przystaniach morskich, w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia spornej umowy, poprzez nieprawidłową jego wykładnię i przyjęcie, iż zgody Ministra Skarbu Państwa nie wymagało przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością budynków na nim posadowionych. • W świetle powyższego zbyt dużą wagę przywiązał Sąd pierwszej instancji do zapisów zawartych w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2004 roku... • Celem prawa pierwokupu na gruncie ustawy o portach i przystaniach morskich jest natomiast dążenie do scalenia całej infrastruktury portowej i utrzymanie jej publicznego charakteru.
Skład orzekający
Sławomir Krajewski
przewodniczący
Violetta Osińska
sędzia
Katarzyna Longa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o portach i przystaniach morskich dotyczących obrotu nieruchomościami w granicach portów, wymogu zgody ministra oraz konsekwencji naruszenia tych przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie zawarcia umowy (1998 r.) i późniejszych nowelizacji ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z obrotem nieruchomościami w strategicznych obszarach, jakim są porty morskie, oraz interpretacji przepisów ograniczających swobodę umów w interesie publicznym.
“Nieważna umowa o użytkowanie wieczyste gruntu w porcie – kluczowa interpretacja sądu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.