II CA 356/13

Sygn. akt II Ca 356/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Teresa Kołbuc Sędziowie: SSO Monika Kośka SSO Beata Piwko (spr.) Protokolant: protokolant sądowy Beata Wodecka po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 r. w Kielcach na rozprawie sprawy z powództwa Z. M. przeciwko Towarzystwu (...) w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Staszowie z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. I C 120/11 I) zmienia zaskarżony wyrok: 1) w punkcie I.(pierwszym) i oddala powództwo co do kwoty 230,87 (dwieście trzydzieści 87/100) złote z ustawowymi odsetkami od 26 czerwca 2010roku, 2) w punkcie III. (trzecim) i zasądza 2080,05 (dwa tysiące osiemdziesiąt 5/100) złotych zamiast 1888,42 złote, 3) w punkcie IV. (czwartym) i nakazuje pobrać 1029,63 (jeden tysiąc dwadzieścia dziewięć 63/100) złote zamiast 968,17złotych, 4) w punkcie V. (piątym) i nakazuje pobrać 599,34 (pięćset dziewięćdziesiąt dziewięć 34/100) złote zamiast 568,60 złote, II) oddala apelację w pozostałej części, III) zasądza od Towarzystwa (...) w W. na rzecz Z. M. 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, IV) nakazuje pobrać od Towarzystwa (...) w W. na rzecz Skarbu Państwa- Sąd Okręgowy w Kielcach 36,90 (trzydzieści sześć 90/100) złotych tytułem kosztów sądowych. II Ca 356/13 Uzasadnienie Sąd Rejonowy w Staszowie wyrokiem z 28 grudnia 2012r. zasądził od Towarzystwa (...) w W. na rzecz Z. M. 12127ł z ustawowymi odsetkami od 26 czerwca 2010r.; oddalił powództwo w pozostałej części oraz orzekł o kosztach procesu i o kosztach sądowych. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia ustalił, że strony w 2010r. łączyła umowa ubezpieczenia obowiązkowego budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. 20.05. 2010r. i 4.06.2010r. w miejscu zamieszkania powoda doszło do wypadku ubezpieczeniowego- powodzi. Pozwany wypłacił powodowi 16270zł tytułem odszkodowania. Budynek mieszkalny murowany zalany został wodą stojącą. Koszt robót budowlanych przywracających ten budynek do stanu sprzed powodzi wynosi 23087,23zł netto, zaś brutto 28397,29zł ( 23% podatek VAT). Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda 12127zł jako różnicę pomiędzy wartością szkody a wypłaconym odszkodowaniem. Apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego w części dotyczącej zasądzenia kwoty 3694zł wywiódł pozwany, który zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: art.146a ust.1 ustawy z 11marca 2004r. w sprawie podatku od towarów i usług przez niewłaściwe przyjęcie i uznanie stawki podatku VAT w wysokości 23% zamiast 7%; 37pkt.2 rozp. Ministra Finansów z 24.12.2009r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług; art.41ust.12 -12c ustawy z 11marca 2004r. w sprawie podatku od towarów i usług przez niewłaściwe przyjęcie i uznanie stawki podatku w wysokości 23% zamiast 7%. Wskazując na powyższe skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa ponad kwotę 8433,04żl, przyjęcie stawki podatku VAT w wysokości 7% ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja zasadna jest co do kwoty 230,87zł. Rację ma skarżący, że niezasadnie Sąd Rejonowy przyjął stawkę podatku VAT w wysokości 23%. W dniu powstania szkody na podstawie ustawy o podatku od towarów i usług obowiązywała podstawowa stawka podatkowa wynosząca 22% ( art. 41ust.1 ustawy z 11marca 2004r. w sprawie podatku od towarów i usług w brzmieniu na datę powstania szkody) i 7% - stawka obniżona, m.in. dla dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym ( art.41 ust.12 ww. ustawy). Co do zasady zatem, towary i usługi opodatkowane są stawką podstawową. W razie jakichkolwiek wątpliwości co do wysokości opodatkowania także powinna być stosowana ta stawka. Tym samym należy uznać, że w związku z charakterem stawki podstawowej stawki obniżone (preferencyjne) mają charakter wyjątkowy. Rozstrzygnięcia, w jakiej wysokości należy w przedmiotowej sprawie doliczyć podatek VAT należy dokonywać w sferze stosunków odszkodowawczych. W judykaturze Sądu Najwyższego i w literaturze nie ma w zasadzie wątpliwości co do tego, że podatek VAT ma charakter cenotwórczy, ponieważ jego rozmiar może w zasadniczy sposób wpływać na wysokość ceny towaru lub usługi. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i wystąpienia szkody w związku z powodzią, odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej osoby odpowiedzialnej, najwyżej jednak do ustalonej w umowie sumy gwarancyjnej ( art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych : Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.). Oznacza to konieczność stosowania odpowiednich, ogólnych reguł przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego przy ustaleniu szkody i odszkodowania przysługującego poszkodowanemu od ubezpieczyciela ( art. 824 1 § 1 k.c. ). Ubezpieczyciel zobowiązany jest do naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej ( art. 363 § 2 k.c. ). Wysokość odszkodowania ubezpieczeniowego musi być zatem ustalona według cen towarów i usług koniecznych do wykonania naprawy rzeczy z daty ustalenia odszkodowania. Roszczenie uprawnionego i odpowiadający mu obowiązek ubezpieczyciela naprawienia szkody powstają z chwilą powstania szkody, tj. w niniejszym wypadku powodzi. Obowiązek naprawienia szkody nie jest więc uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić, odszkodowanie ma bowiem wyrównać mu uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę, a uszczerbek taki istnieje już od chwili wyrządzenia szkody do czasu wypłacenia przez zobowiązanego sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości szkody ustalonej w sposób przewidziany prawem ( art. 363 § 2 i art. 361 § 1 k.c. ). W sprawie nie zostało ustalone czy powód doprowadził budynek do stanu sprzed powodzi, jeśli tak to czy tzw. systemem gospodarczym, czy też nie, czy powód jest płatnikiem podatku VAT i czy rozliczył się z wydatków związanych z remontem ( jeśli taki już przeprowadził) w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W wypadku gdyby naprawa budynku została wykonana samodzielnie przez poszkodowanego ( systemem gospodarczym) nie byłoby podstaw do doliczania do kosztów robót naprawczych podatku VAT, ponieważ w tej sytuacji taki podatek nie został w ogóle zapłacony przez poszkodowanego. Jeśli powód (poszkodowany) jest płatnikiem podatku VAT i rozliczył się z wydatków związanych z remontem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to wówczas podatek VAT powiększyłby przysługujące poszkodowanemu odszkodowanie ubezpieczeniowe (por. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. ). Okoliczności te mają znaczenie dla rozstrzygnięcia zagadnienia w jakiej wysokości podatek powinien zostać doliczony do należnemu powodowi odszkodowania, podobnie jak i wykazanie w jakiej wysokości na wartość odszkodowania składają się materiały, a w jakiej usługi potrzebne do przywrócenia stanu sprzed powodzi. Te okoliczności winien jednak udowodnić w tym wypadku pozwany, to na nim bowiem ciąży ciężar dowodu, czego jednak nie uczynił. Tym samym skoro zasadą wynikającą z art. 41ust.1 ustawy z 11.03.2004r. w sprawie podatku od towarów i usług w brzmieniu na datę powstania szkody jest opodatkowanie stawką 22%, zaskarżony wyrok podlegał zmianie na podstawie art.386§1kpc , ale tylko co do różnicy pomiędzy przyjętą przez Sąd Rejonowy stawką podatku VAT 23%, a właściwą stawką – 22%, wynikającą z ww. przepisów (23% VAT, tj.5310,06-22% VAT, tj. 5079,19=230,87).W związku ze zmiana rozstrzygnięcia w ww. części, zmianie podlegało także orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu. Powód jest stroną wygrywającą postępowanie przed Sądem I instancji w 61% ( żądał 19418, dostał 11896,13), zaś pozwany w 39%, zatem w takich częściach należy im się zwrot kosztów procesu. Powodowi 61% z 4188zł ( 1217 -wynagrodzenie pełnomocnika wraz z opłata skarbową+971-opłata od pozwu+2000-zaliczka), a pozwanemu 39% z 1217 (wynagrodzenie pełnomocnika wraz z opłata skarbową). Po dokonaniu wzajemnej kompensacji należało na rzecz powoda zasądzić od pozwanego 2080,05zł, o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art.100kpc . Zasada odpowiedzialności za wynik procesu, obowiązuje także w przedmiocie orzekania o kosztach sądowych ( art.113 ut.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Koszty te winny zatem zostać pobrane w takich samych proporcjach jak wyżej, a zatem od powoda Sąd nakazał pobrać 39% z 1536,77, tj.599,34 zł, zaś od pozwanego 1029,63 ( 61% z 1536,77). Mając na uwadze rozważania poczynione na wstępie co do tego w jakiej wysokości należało doliczyć do wartości netto odszkodowania stawkę podatku VAT, Sąd Okręgowy nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji w pozostałym zakresie oddalił ją na podstawie art.385kpc . O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art.98kpc w zw. z art.108kpc , mając na uwadze, że pozwany w zasadzie jest „stroną przegrywająca” (wygrał jedynie w 6%). Od niego także należało pobrać powstałe w postepowaniu apelacyjnym koszty sadowe, którymi są wydatki na biegłego w wysokości 36,90zł. Sąd Okręgowy uznał, że biegły nie miał zlecenia opracowania nowej opinii, a jedynie wskazania osobno wartości netto szkody w budynku gospodarczym i osobno drewnianym, co w zasadzie powinno zostać zamieszczone w opinii złożonej przed Sądem Rejonowym. Tym samym nakład i czas pracy „złożenia” pisemnego wyjaśnienia w tym przedmiocie nie przekraczał w ocenie Sądu Okręgowego 1 godziny, stąd biegłemu przyznano wynagrodzenie w wysokości 36,90zł i taką kwotę powinien uiścić pozwany jako strona przegrywająca postępowanie apelacyjne, na podstawie art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. SSO B. Pwko SSOT.Kołbuc SSO M.Kośka