II Ca 323/15

Sygn. akt II Ca 323/15 POSTANOWIENIE Dnia 2 lipca 2015 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski Sędzia Sądu Rejonowego Marta Postulska-Siwek (delegowana) Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Frączkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 roku w Lublinie, na rozprawie sprawy z wniosku G. S. z udziałem H. S. i E. M. o podział majątku wspólnego L. S. i S. S. , dział spadku po L. S. i S. S. i zniesienie współwłasności nieruchomości na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 21 stycznia 2015 roku, w sprawie I Ns 480/11 postanawia: I. zmienić częściowo zaskarżone postanowienie: a) w punkcie VII w ten sposób, że zasądzoną od E. M. na rzecz G. S. spłatę w kwocie 50905,83 zł (pięćdziesiąt tysięcy dziewięćset pięć złotych osiemdziesiąt trzy grosze) rozłożyć na dwie raty: - pierwsza rata w kwocie 25000 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych), płatna w terminie do dnia 31 lipca 2015 roku z odsetkami ustawowymi na wypadek uchybienia terminowi płatności, - druga rata w kwocie 25905,83 zł (dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćset pięć złotych osiemdziesiąt trzy grosze), płatna w terminie do dnia 31 grudnia 2015 roku z odsetkami ustawowymi na wypadek uchybienia terminowi płatności, b) w punkcie XII, w ten sposób, że uchylić zawarte tam rozstrzygnięcie; II. odrzucić apelację w części, w jakiej obejmuje wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie VIII poprzez zasądzenie od H. (...) S. na rzecz G. S. kwoty 3000 zł (trzy tysiące złotych) z ustawowymi odsetkami; III. oddalić apelację w pozostałej części; IV. zasądzić od G. S. na rzecz H. (...) S. kwotę 400 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego; V. zasądzić od G. S. na rzecz E. M. kwotę 1400 zł (tysiąc czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Sygn. akt II Ca 323/15 UZASADNIENIE (rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II postanowienia z dnia 2 lipca 2015 roku) Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku postanowił: I. ustalić, że po spadkodawcach L. S. i S. S. na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej wchodzą w skład spadku następujące składniki: 1. nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr (...) , położona w Ł. (...) nr (...) , gmina W. , o powierzchni 2,9902 ha, dla której założona jest księga wieczysta nr (...) , prowadzona przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku, 2. nieruchomości położone w B. , gmina W. , co do których został wydany akt własności ziemi w dniu 27 grudnia 1976 roku, nr (...) , składające się z dwóch działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr (...) , o powierzchni 0,28 ha oraz nr (...) , o powierzchni 0,20 ha i nie mających założonych ksiąg wieczystych; II. ustalić, że umowa darowizny z dnia 14 listopada 2007 roku, sporządzona przez asesora notarialnego M. W. , Rep. (...) , zawarta między darczyńcą H. S. a obdarowaną E. M. , na podstawie której E. M. nabyła udział 5/6 części w nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) , położonej w Ł. (...) nr (...) , gmina W. , o powierzchni 2,9902 ha, dla której założona jest księga wieczysta nr (...) , prowadzona przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku, jest skuteczna wobec G. S. , III. dokonać działu spadku po L. S. i S. S. w ten sposób, że nieruchomości położone w B. , gmina W. , składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr (...) , o powierzchni 0,28 ha i nr (...) , o powierzchni 0,20 ha, dla której został wydany akt własności ziemi w dniu 14 maja 1974 roku nr (...) , przyznać na własność H. S. , IV. zasądzić od H. S. na rzecz G. S. kwotę 688 zł tytułem spłaty, V. dokonać zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) , położonej w Ł. (...) nr (...) , gmina W. , o powierzchni 2,9902 ha, dla której założona jest księga wieczysta nr (...) , prowadzona przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku, w ten sposób, że nieruchomość tę przyznać na własność E. M. , VI. zasądzić od E. M. na rzecz G. S. kwotę 50905,83 zł tytułem spłaty, VII. świadczenie zasądzone w pkt VI tytułem spłaty rozłożyć na trzy raty, przy czym pierwsza rata w kwocie 20905,83 zł, zaś kolejne dwie raty w kwotach po 15000 zł, z zaznaczeniem, że raty będą płatne co pięć miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po uprawomocnieniu postanowienia do dziesiątego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat; VIII. oddalić żądanie G. S. o zasądzenie od E. M. wynagrodzenia z tytułu pożytków; IX. umorzyć postępowanie w zakresie zasądzenia spłaty z udziału 1/2 części z budynku posadowionego na nieruchomości położonej w Ł. , a oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) ; X. kosztami postępowania obciążyć G. S. w 1/6 części w zakresie postępowania o dział spadku co do nieruchomości szczegółowo opisanych w punkcie I.2, zaś uczestnika H. S. w 5/6 części, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. XI. kosztami postępowania obciążyć G. S. w 1/6 części w zakresie postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości szczegółowo opisanej w punkcie I.1, zaś uczestniczkę E. M. w 5/6 części, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu; XII. zasądzić od G. S. na rzecz E. W. kwotę 1217 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (k. 692-695). * Od postanowienia z dnia 21 stycznia 2015 roku apelację wniosła G. S. , wskazując, że zaskarża postanowienie w punkcie V, VI, VII, VIII, X oraz w punkcie XII. Wnioskodawczyni zarzuciła: „rażące naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, przez błędne zastosowanie, a mianowicie: 1. art. 212 k.c. przez dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr (...) położonej w Ł. (...) Nr (...) przez przyznanie jej na własność E. M. , w sytuacji gdy materiał dowodowy, w tym opinie wszystkich biegłych – geodezyjne M. R. , biegłego O. oraz D. wskazywały, iż możliwe byłoby wydzielenie działki gruntu o powierzchni 2000 m ( 2) dla G. S. z działki nr (...) - według wariantu V biegłego O. uzupełniająca opinia z dnia 27.05.2014 r. (k. 519 i następna, w tym k. 529), co nie naruszyłoby konstrukcji i funkcjonowania gospodarstwa rolnego (...) . M. , a więc winien być zastosowany art. 211 k.c. i zniesienie współwłasności winno być dokonane przez podział rzeczy wspólnej, bowiem nie jest sprzeczny z przepisami ustawy, ani ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, a także nie pociągnie zmiany rzeczy, ani też nie będzie skutkować zmniejszeniem jej wartości; 2. art. 212 § 3 k.c. w zw. z art. 320 k.p.c. przez błędne zastosowanie w zakresie w jakim Sąd zasądzone w punkcie VI świadczenie od E. M. na rzecz G. S. rozłożył na raty, co jest wynikiem dokonania oceny na niekorzyść G. S. , a także zasądzenie spłaty w kwocie 50.905,83 zł, mimo iż E. M. nie wykazała, że posiada środki na spłatę G. S. , a także poprzez niezabezpieczenie spłaty należnej G. S. ( art. 212 § 3 zd. 1 k.c. ) mimo jej rozłożenia na raty poprzez wpis hipoteki przymusowej w dziale IV księgi wieczystej Nr (...) prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr (...) położonej w Ł. (...) Nr (...) ; 3. nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie roszczenia G. S. wobec H. S. o zwrot pożytków, wobec nieodniesienia się w postanowieniu do tego żądania; a nadto zarzucam: 4. rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 217 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 232 zd. 2 k.p.c. przez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego wnioskodawczyni dot. zgłoszonego roszczenia o zasądzenie pożytków od H. S. i E. M. uzyskiwanych z działki nr (...) , mimo jego sprecyzowania na zobowiązanie Sądu, w terminie zakreślonym przez Sąd w piśmie z dnia 23 lipca 2014 r., a także zgłoszenie wniosku dowodowego (zgodnie z wezwaniem Sądu) o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa (który to dowód winien Sąd również dopuścić z urzędu), celem wyliczenia czynszu dzierżawnego i tym samym wyliczenia wartości pożytków (vide protokół rozprawy z dnia 03 września 2014 r.), co było wynikiem błędnego uznania przez Sąd, iż wniosek jest sprekludowany ( art. 217 k.p.c. ) skoro Sąd udzielił pełnomocnikowi dodatkowego terminu do sprecyzowania roszczenia i wniosku dowodowego, na rozprawie z dnia 18 07.2014 r. a który to termin został zachowany przez pełnomocnika G. S. ; dodatkowo zarzucam: 5. rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 217 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 618 § 1 k.p.c. , a także art. 233 k.p.c. mające wpływ na treść orzeczenia przez dokonanie nienależytej oceny i analizy materiału dowodowego bez wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, z ukierunkowaniem oceny na niekorzyść G. S. , co skutkowało pozbawieniem wnioskodawczyni możliwości dochodzenia należnego jej roszczenia z tytułu pożytków, bezpodstawnego uznania zarówno roszczenia jak i wniosku za sprekludowane, mimo złożenia pisma przez pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia 23 lipca 2014 r. w terminie zakreślonym przez Sąd (vide protokół rozprawy z 18.07.2014 r.), a także przez niedokonanie podziału fizycznego działki nr (...) , mimo istnienia takiej możliwości zarówno w planie zagospodarowania przestrzennego i wszystkich opiniach biegłych, w tym D. ”. G. S. wniosła o: „1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie niniejszej sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. ewentualnie (…) o: 2. zmianę zaskarżonego postanowienia w punktach: a) V - przez dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr (...) położonej w Ł. (...) , w ten sposób, że dokonać jej podziału na dwie działki opisane w opinii biegłego O. (wariant V) o nr (...) o powierzchni 2000 m 2 ( ) , którą przyznać G. S. na własność oraz działkę nr (...) o powierzchni 2,7902 ha przyznać na własność E. M. ; b) VI - zasądzić od G. S. na rzecz E. M. spłatę, celem wyrównania wartości udziałów w nieruchomości objętej współwłasnością w kwocie 26.906,16 zł płatną w terminie 5 m-cy od daty uprawomocnienia się postanowienia w tej sprawie z ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminu płatności; c) uchylić punkt VII; d) zmienić postanowienie w punkcie VIII i zasądzić od H. S. na rzecz G. S. kwotę 3.000,00 zł oraz od E. M. na rzecz G. S. kwotę 5.000,00 zł z ustawowymi odsetkami, płatną w terminie 3 m-cy od uprawomocnienia się postanowienia w tej sprawie, tytułem należnego udziału w pobranych pożytkach z działki nr (...) ; e) uchylić punkt XII postanowienia”1 (k. 726-733). * W odpowiedzi na apelację uczestnicy, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od G. S. na rzecz E. M. i H. S. kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych (k. 753-757v). Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni popierał apelację. Pełnomocnik uczestników wnosił o oddalenie apelacji (k. 767). * Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja G. S. jest częściowo niedopuszczalna, a mianowicie w części, w jakiej obejmuje wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie VIII poprzez zasądzenie od H. S. na rzecz G. S. kwoty 3000 zł z ustawowymi odsetkami. Apelacja we wskazanej części podlega odrzuceniu na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Apelacja ta podlegała odrzuceniu w omawianym zakresie już przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 370 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Przyczyną odrzucenia apelacji jest to, że apelacja dotyczy orzeczenia nieistniejącego. Postanowienie Sądu pierwszej instancji nie zawiera bowiem rozstrzygnięcia o żądaniu G. S. zasądzenia od H. S. kwoty 3000 zł z tytułu zwrotu pożytków z ustawowymi odsetkami. Zamieszczenie takiego rozstrzygnięcia w postanowieniu Sądu pierwszej instancji otworzyłoby wnioskodawczyni możliwość jego zaskarżenia. Wnioskodawczyni i uczestnicy nie składali jednak wniosku o uzupełnienie postanowienia w omawianym zakresie. Żądanie, którego wniosek apelacyjny dotyczy, było żądaniem dodatkowym, które podlegało rozstrzygnięciu wyłącznie wówczas, gdy zostało zgłoszone przez zainteresowaną osobę, nie zaś z urzędu przez sąd. Nie obejmowała go zasada integralności postanowienia działowego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie tego żądania nie było pochodną rozstrzygnięcia o dziale spadku, czy też o zniesieniu współwłasności, tak jak dzieje się to w przypadku spłat lub dopłat. W związku z powyższym Sąd Okręgowy postanowił odrzucić apelację w części, w jakiej obejmuje wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie VIII poprzez zasądzenie od H. S. na rzecz G. S. kwoty 3000 zł z ustawowymi odsetkami. * Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd Okręgowy orzekł jak w postanowieniu. 1 Przytoczono dosłowne brzmienie zarzutów i wniosków apelacyjnych.