II CA 3161/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy we Wrocławiu rozpoznał apelację uczestniczki postępowania M. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w Oleśnicy w sprawie o zasiedzenie służebności przesyłu gazociągu. Sąd Rejonowy pierwotnie oddalił wniosek, następnie po uchyleniu przez Sąd Okręgowy, postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r. stwierdził zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz wnioskodawcy (...) S.A. z dniem 31.12.2004 r. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, zmienił punkt I. zaskarżonego postanowienia, stwierdzając, że (...) S.A. nabyło przez zasiedzenie służebność przesyłu z dniem 7 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy uznał, że bieg terminu zasiedzenia nie mógł rozpocząć się przed 7 stycznia 1991 r., kiedy to nastąpiło uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego i nabycie przez nie własności urządzeń przesyłowych, co umożliwiło posiadanie służebności w dobrej wierze. Okres posiadania przed tą datą, w tym okres, gdy nieruchomość i urządzenia należały do Skarbu Państwa, nie mógł być zaliczony do biegu zasiedzenia z uwagi na konfuzję praw. Sąd uznał gazociąg za trwałe i widoczne urządzenie, a posiadanie za zgodne z treścią służebności przesyłu. W pozostałym zakresie apelację oddalono, a koszty postępowania zniesiono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie daty rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu w sytuacji, gdy nieruchomość i urządzenia przesyłowe należały do Skarbu Państwa, a następnie nastąpiło uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego. Określenie, kiedy posiadanie służebności można uznać za posiadanie w dobrej wierze.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekształceniami własnościowymi w okresie PRL i transformacji ustrojowej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy możliwe jest zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, a po wejściu w życie przepisów o służebności przesyłu, możliwe jest zasiedzenie służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do przepisów Kodeksu cywilnego (art. 292, 305(1)-305(4)) oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego, które dopuszczają zasiedzenie służebności przesyłu, pod warunkiem korzystania z trwałego i widocznego urządzenia oraz upływu wymaganego czasu.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu w sytuacji, gdy nieruchomość i urządzenia przesyłowe należały do Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu zasiedzenia nie mógł rozpocząć się w okresie, gdy nieruchomość i urządzenia przesyłowe stanowiły własność Skarbu Państwa, a dopiero od dnia 7 stycznia 1991 r., kiedy nastąpiło uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego i nabycie przez nie własności urządzeń przesyłowych, co umożliwiło posiadanie służebności w dobrej wierze.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w okresie jednolitej własności państwowej (do 1989 r.) oraz w okresie zarządu mieniem państwowym przez przedsiębiorstwo (do 1991 r.), nie mogło dojść do zasiedzenia z uwagi na konfuzję praw lub brak posiadania samoistnego. Dopiero uwłaszczenie z 7 stycznia 1991 r. stworzyło podstawę do rozpoczęcia biegu 20-letniego terminu zasiedzenia w dobrej wierze.
Czy gazociąg wysokiego ciśnienia stanowi trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniu art. 292 k.c. dla celów zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, gazociąg wysokiego ciśnienia, nawet podziemny, oznaczony znacznikami widocznymi ponad gruntem, stanowi trwałe i widoczne urządzenie, a jego istnienie może być postrzegalne dla właściciela nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym urządzenie przesyłowe, nawet podziemne, jeśli jest oznaczone lub jego istnienie jest możliwe do ustalenia, spełnia przesłankę widoczności. Właściciel nieruchomości powinien mieć możliwość uzyskania wiedzy o lokalizacji urządzenia.
Czy wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem złożony przez właściciela nieruchomości przerywa bieg terminu zasiedzenia służebności przez przedsiębiorstwo przesyłowe?
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem złożony przez właściciela nieruchomości nie przerywa biegu terminu zasiedzenia służebności przez przedsiębiorstwo przesyłowe.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wniosek ten nie stanowił przerwy w biegu zasiedzenia, a tym samym nie było podstaw do uzupełniania postępowania dowodowego w tym zakresie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. w W. | spółka | wnioskodawca |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| Skarb Państwa - Starosty (...) | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| (...) S.A. w W. | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie), a po upływie lat trzydziestu, jeżeli jest posiadaczem w złej wierze.
k.c. art. 305(1)
Kodeks cywilny
Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
Pomocnicze
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika.
k.c. art. 305(3) § § 1
Kodeks cywilny
Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1.
k.c. art. 305(4)
Kodeks cywilny
Do służebności przesyłu odpowiednie zastosowanie mają przepisy regulujące służebność gruntową.
k.c. art. 247
Kodeks cywilny
Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Do dnia 1 lutego 1989 r. obowiązywała zasada jednolitej własności państwowej.
Dz.U.1990.55.321 art. 10
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Pozwala na doliczenie do czasu posiadania prowadzącego do zasiedzenia okresu, w którym wyłączona była możliwość zasiedzenia nieruchomości państwowych, jednak nie więcej niż o połowę.
Dz.U. z 1991 r. Nr 2, poz.6 art. 1 pkt 9
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych
Dotyczy przekształcenia prawa zarządu w prawo własności lub użytkowania wieczystego.
Dz. U. Nr 79, poz. 464 art. 2 ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Reguluje przekształcenie prawa zarządu gruntami państwowymi w prawo użytkowania wieczystego.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odwoławczy jest sądem merytorycznym i ma obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego materiału.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o podział rzeczy wspólnej oraz w sprawach o alimenty i o ustalenie pochodzenia dziecka i o rozwiązanie przysposobienia oraz w sprawach z zakresu zasiedzenia sąd w postanowieniu o kosztach nie obciąży żadnego z uczestników przez nie poniesionych.
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowód, gdy okoliczność, która ma zostać udowodniona, jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem strony, lub gdy okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie służebności przesyłu przez przedsiębiorstwo przesyłowe od momentu wybudowania gazociągu. • Nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe własności urządzeń przesyłowych i możliwości posiadania służebności od 7 stycznia 1991 r. • Posiadanie służebności w dobrej wierze od 7 stycznia 1991 r. • Gazociąg jako trwałe i widoczne urządzenie.
Odrzucone argumenty
Zasiedzenie służebności nie mogło nastąpić w okresie, gdy nieruchomość i urządzenia należały do Skarbu Państwa. • Bieg zasiedzenia został przerwany przez konfuzję praw. • Wniosek o ustanowienie służebności za wynagrodzeniem nie przerywa biegu zasiedzenia. • Naruszenie przepisów o terminach zasiedzenia i skróceniu ich przez Sąd Rejonowy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy jest sądem merytorycznym, gdyż dokonuje własnych ustaleń faktycznych, ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji przez skarżącego i kontroluje poprawność postępowania przed sądem pierwszej instancji. • Bieg zasiedzenia nie rozpoczął się przed 7 stycznia 1991 r., kiedy to nastąpiło uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego. • Posiadanie służebności w dobrej wierze od 7 stycznia 1991 r. • Gazociąg wysokiego ciśnienia (...) stanowi trwałe i widoczne urządzenie, o którym mowa w art. 292 kc. • Przejęcie w dniu 15 października 1975r. od J. T. na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi gospodarstwa rolnego w skład, którego wchodziła również działka nr (...) , w zamian za rentę (k. 101) można kwalifikować, jako czynnik siły wyższej.
Skład orzekający
Grzegorz Karaś
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie daty rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu w sytuacji, gdy nieruchomość i urządzenia przesyłowe należały do Skarbu Państwa, a następnie nastąpiło uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego. Określenie, kiedy posiadanie służebności można uznać za posiadanie w dobrej wierze."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekształceniami własnościowymi w okresie PRL i transformacji ustrojowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zasiedzenia służebności przesyłu, co jest częstym problemem w praktyce, a orzeczenie precyzuje kluczowe kwestie dotyczące daty rozpoczęcia biegu zasiedzenia w kontekście własności państwowej i uwłaszczenia.
“Kiedy zasiedzenie służebności przesyłu staje się możliwe? Kluczowa data to 7 stycznia 1991 r.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.